V SA/Wa 926/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Sędzia WSA - Beata Krajewska, Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński (spr.), Protokolant ref.staż. - Magdalena Walkowiak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. uchyla zaskarżoną decyzję. Po rozpatrzeniu odwołania M.G., Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nr [...] z dnia [...] lipca 2014 r. o odmowie umorzenia należności ustalonej decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2013 r. W uzasadnieniu własnej decyzji organ odwoławczy przywołał m. in. następujące okoliczności faktyczne i prawne: W dniu [...] lipca 2013 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O. z/s w P. wydał decyzję nr [...] o ustaleniu M.G. kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania w łącznej wysokości 6 032,30 zł (w ramach PROW 2007-2013)., która została utrzymana w mocy przez organ odwoławczy. Strona jednocześnie złożyła wniosek o umorzenie lub rozłożenie na raty spłaty całości nienależnie pobranych płatności. W związku z tym, że złożony przez M.G. wniosek o umorzenie należności nie zawierał wszystkich informacji niezbędnych do jego właściwego rozpoznania, został uzupełniony przez Stronę o informację o stanie majątkowym wraz z załącznikami.  Mając na względzie powyższe Prezes ARiMR w dniu [...] lipca 2014 r. wydał decyzję nr [...] o odmowie umorzenia należności. Następnie organ wskazał, że pismem z dnia [...] lipca 2014 r. Pani H.M. wniosła odwołanie od ww. decyzji. Uznając bezzasadność wniesionego odwołania organ II instancji przypomniał, że problematykę umarzania na wniosek dłużnika należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej regulują przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłat należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej (Dz. U. Nr 258, poz. 1747). Rozporządzenie w § 3 ust. 1 stanowi, że Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa może z urzędu umarzać należności z tytułu wypłaconych środków pochodzących z EFOiGR "Sekcja Gwarancji", EERG oraz krajowych środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z tych funduszy. Z kolei zgodnie z 3 ust. 2 ww. rozporządzenia, przepis ust. 1 w § 3 ma zastosowanie również do należności z tytułu wypłaconych przez agencje płatnicze środków pochodzących z Europejskiego Funduszu Rolniczego Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz krajowych środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z tego funduszu po zakończeniu realizacji Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. W związku z tym organ stwierdził, że żądanie umorzenia, na podstawie § 3 ust. 1 rozporządzenia należy uznać za przedwczesne, na podstawie § 3 ust. 2 rozporządzenia. Organ przypomniał, że zgodnie z art. 88 rozporządzenia z dnia 17 grudnia 2013 r. Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. U. UE L 347 z 20.12.2013 r., str. 487) rozporządzenie (WE) nr 1698/2005 utraciło moc. Stosuje się je jednak nadal do operacji realizowanych zgodnie z programami zatwierdzonymi przez Komisję na mocy tego rozporządzenia przed dniem 1 stycznia 2014 r. Przepisy rozporządzenia 1698/2005 znajdują zatem zastosowanie do PROW 2007-2013. Zgodnie zaś z przepisem art. 71 ust. 1 rozporządzenia 1698/2005 bez uszczerbku dla art. 39 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, wydatki kwalifikują się do wkładu z EFFROW, jeżeli odpowiednia pomoc jest rzeczywiście wypłacana przez agencję płatniczą pomiędzy dniem 1 stycznia 2007 r. a dniem 31 grudnia 2015 r. Operacje podlegające współfinansowaniu nie powinny być zakończone przed datą rozpoczęcia kwalifikowalności. Skoro zatem za kwalifikowane uznaje się wydatki obejmujące okres od dnia [...] stycznia 2007 r. do dnia [...] grudnia 2015 r., to okres ten uznać należy za okres realizacji PROW 2007-2013. Wskazuje na to również brzmienie art. 86 tego rozporządzenia dotyczący oceny okresowej i ex post realizacji poszczególnych programów. Zgodnie z ust. 2 tego przepisu ocenę bieżącą organizuje się z inicjatywy instytucji zarządzających we współpracy z Komisją. Organizuje się ją na bazie wieloletniej i obejmuje ona okres 2007 - 2015. Zatem również i ten przepis wskazuje na to, że realizacja PROW-2007-2013 obejmuje okres od [...] stycznia 2007 r. do [...] grudnia 2015 r. W konsekwencji przyjąć należy, że w myśl przepisu § 3 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. kwestia umorzenia należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej na podstawie § 3 ust. 1 pkt 1 - 6 w odniesieniu do PROW 2007-2013 będzie mogła być rozważana po zakończeniu realizacji tego programu, tj. po dniu 31 grudnia 2015 r. Organ podnosi poza tym, że zgodnie z § 4 ust. 1 ww. rozporządzenia, Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa umarza z urzędu należności o ile należność w ramach jednego programu pomocy nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1913/2006 z dnia 20 grudnia 2006 r. ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania ,agromonetarnego systemu dla euro w rolnictwie i zmieniającym niektóre rozporządzenia. Rozporządzenie Komisji (WE) nr 1913/2006 z dnia 20 grudnia 2006 r., o którym mowa w § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r., zostało uchylone z dniem 4 września 2014 r. na mocy art. 44 akapit pierwszy rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 907/2014 z dnia 11 marca 2014 r. Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) nr 907/2014 zawiera jednak tożsame regulacje odnoszące się do kursu. Z przepisu art. 40 w zw. z art. 36 lit. g rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 907/2014 wynika, że kurs wymiany, który ma być zastosowany, to ostatni kurs  wyznaczony przez Europejski Bank Centralny (EBC) przed pierwszym dniem miesiąca, w którym została wydana decyzja ustalająca kwotę nienależnie pobranych płatności. Ponieważ stronie ustalono kwotę nienależnie pobranych płatności w łącznej wysokości 6 032,30 zł, dlatego też kwota ta przekracza równowartości kwoty 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z rozporządzeniem delegowanym Komisji (UE) nr 907/2014. W ocenie organu odwoławczego w tak przedstawionym stanie faktycznym i prawnym, stwierdzić należy, że w omawianej sprawie wystąpiła przesłanka negatywna uniemożliwiająca zastosowanie § 3 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia i nie wystąpiła przesłanka pozytywna umożliwiająca zastosowanie § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów. Poza tym zgodnie z § 6 powołanego powyżej rozporządzenia Rady Ministrów, umorzenie odsetek za zwłokę dotyczyć może tylko sytuacji, w której zachodzą przesłanki do umorzenia należności głównej. Decyzję organu odwoławczego zaskarżyła M.G. wnosząc o jej uchylenie. Skarżąca podniosła, iż w jej ocenie decyzja ta jest rażąco niesprawiedliwa, wadliwa prawnie i nierzetelna. Świadczy o tym to, że organ w jej uzasadnieniu wskazuje H.M. jako wnoszącą odwołanie od decyzji podjętej przez organ I instancji. Skarżąca wyjaśnia również, że H.M. nigdy nie była jej pełnomocnikiem, a jej wymienienie przez organ z pewnością nie jest oczywistą pomyłką. Poza tym organ podejmując kwestionowaną decyzję dopuścił się błędów w ustaleniu stanu faktycznego i prawnego. Skarżąca podnosi również, że organ ma nad nią ,,przewagę’’ albowiem dysponuje aparatem urzędniczym i obsługą prawną. Poza tym Skarżąca nie dysponuje pieniędzmi, które gwarantowałyby jej zwykłe życie i wykup lekarstw, co oznacza, iż organ domagając się od niej zwrotu 6032,3 zł wraz z odsetkami nie prezentuje ,,ludzkiej twarzy’’. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Sąd zważył co następuje: Skarga jest zasadna, aczkolwiek z innych przyczyn niż wskazane w skardze. W ocenie Sądu organ II instancji popadł w sprzeczności, wskazując z jednej strony, iż wniosek skarżącej o umorzenie należności był przedwczesny, z drugiej zaś utrzymując w mocy decyzję organu I instancji mocą, której odmówiono umorzenia tych należności z przyczyn merytorycznych. Trzeba bowiem przypomnieć, iż organ odwoławczy przyjął, ze w myśl § 3 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłat należności przypadającym agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej (Dz. U. nr 258 poz. 1747) kwestia umorzenia należności przypadającym agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej na podstawie § 3 ust. 1 pkt 1-6 w odniesieniu do PROW 2007-2013 będzie mogła być rozważona po zakończeniu realizacji tego programu, tj. po dniu 31 grudnia 2015 r. (zob. str. 4 uzasadnienia zaskarżonej decyzji). Takie stanowisko powinno skutkować uchyleniem decyzji organu I instancji i umorzeniem postępowania wszczętego wnioskiem strony skarżącej o umorzenie należności ustalonej decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2013 r. Jako podstawę umorzenia postępowania organ winien wskazać art. 105 § 1 kpa. Nie uwzględniając odwołania organu uznał jednak de jure za zasadną odmowę umorzenia należności z przyczyn wskazanych przez Prezesa ARiMR w decyzji z dnia [...] lipca 2014 r. Nie zajął jednak stanowiska odnośnie tychże przyczyn, a własne rozważania ograniczył jedynie do tego, iż należności skarżącej nie mogły być umorzone, albowiem ich wysokość przekraczała 100 euro. To z kolei wskazuje na niekonsekwencje organu. Podniósł on bowiem oprócz przedwczesności wniosku o umorzenie także i okoliczność, która była powodem merytorycznej odmowy uwzględnienia żądania. Taki stan rzecz uzasadniał konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji i zajęcie przez organ stanowiska także co do tego, czy w sprawie niniejszej zaistniała którakolwiek z przesłanek wymienionych w § 3 ust. 1 pkt 1-6 rozporządzenia skutkująca możliwością umorzenia należności obciążających skarżącą. Sąd nie podziela bowiem stanowiska organu jakoby wniosek skarżącej o umorzenie należności winien być rozpoznany dopiero po dniu 31 grudnia 2015 r. Podstawą wyroku jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a.