V SA/Wa 931/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący - sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S. P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] stycznia 2013 r. Nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia p o s t a n a w i a: - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym tj. zwolnienia od kosztów sądowych Skarżący wystąpił - na urzędowym formularzu PPF - z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku oraz oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazał, iż gospodarstwo domowe prowadzi wraz z żoną i córką, zamieszkują w mieszkaniu o pow. [...] m ², nie posiadają innych nieruchomości ani przedmiotów wartościowych. Skarżący wyjaśnił, iż do lipca 2013 r. był osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku. Obecnie od [...] r. zarejestrował działalność gospodarczą, ale nie osiągnął jeszcze dochodów. Podkreślił, iż posiada stałe zobowiązania (kredyt- rata [...] zł) oraz ma na utrzymaniu małoletnie dziecko. Ponosi wydatki mieszkaniowe w wysokości [...] zł, w tym czynsz, woda, gaz i prąd. Żona Skarżącego uzyskuje dochody z pracy w wysokości [...] zł. W dodatkowym oświadczeniu Skarżący wskazał, iż miesięczne wydatki na utrzymanie wynoszą [...] zł, w tym kredyt, opłaty za mieszkanie, czynsz, woda, gaz, prąd, wyżywienie i utrzymanie małoletniego dziecka. Ponadto Skarżący wskazał, iż jest w separacji z żoną i nie jest w stanie przedstawić jej miesięcznych dochodów. Skarżący nie posiada przedmiotów wartościowych ani nieruchomości, nie uzyskuje również pomocy od rodziny. Skarżący nadesłał zawiadomienie o wysokości opłat za mieszkanie tj. [...] zł, rachunek za prąd [...] zł, gaz [...] zł, oraz umowę kredytu mieszkaniowego na zakup i modernizację mieszkania. Postanowieniem z dnia 31 października 2013 r. odmówiono Skarżącemu przyznania prawa pomocy albowiem w niniejszej sprawie nastąpił brak możliwości porównania wysokości obciążeń finansowych z jakimi wnioskodawca powinien się liczyć w postępowaniu z jego rzeczywistymi możliwościami płatniczymi. Pismem z dnia 29 listopada 2013 r. S.P. wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Na wstępie zaznaczyć należy, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a. – wniesienie sprzeciwu na postanowienie referendarza sądowego skutkuje tym, iż traci ono moc a wniosek skarżącej podlega ponownemu rozpatrzeniu. Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późniejszymi zmianami) – dalej p.p.s.a. - ponoszenie przez Strony kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy ze środków publicznych jest instytucją wyjątkową i następuje tylko w przypadkach określonych w cytowanej ustawie, po spełnieniu przez stronę określonych przesłanek. Przesłanki te są każdorazowo odnoszone do stanu majątkowego osoby ubiegającej się o przyznanie rzeczonego prawa. Treść i warunki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym określa art. 245 §3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. W myśl art. 245 §3 ustawy p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a, może być przyznane osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Określenie "gdy osoba fizyczna wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę. Prawo pomocy jest instytucją przewidzianą dla osób znajdujących się w stanie ubóstwa, dla których poniesienie wydatków sądowych nie jest możliwe bez uszczerbku w niezbędnym utrzymaniu. Dodać wypada, iż wielokrotnie już podniesiono w orzecznictwie, że strona, dla wydatków związanych z postępowaniem sądowym winna znaleźć pokrycie w swych dochodach przez odpowiednie ograniczenie innych wydatków nie będących niezbędnymi dla utrzymania. Ubiegająca się o taką pomoc osoba winna więc poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Zasadniczy wpływ na zajęcie takiego stanowiska wywarła okoliczność, iż Skarżący w oświadczeniu złożonym na urzędowym formularzu, dodatkowym oświadczeniu złożonym na wezwanie Sądu oraz sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego nie przedstawił w sposób rzetelny swojej sytuacji materialnej. Analizując złożone przez wnioskodawcę oświadczenia brak jest możliwości porównania wysokości obciążeń finansowych z jakimi wnioskodawca powinien się liczyć w postępowaniu z jego rzeczywistymi możliwościami płatniczymi, w szczególności wobec tego iż wnioskodawca nie wykonał należycie zarządzenia z 16 września 2013 r., którym został wezwany m. in. do złożenia wyciągów i wykazów z posiadanego rachunku bankowego z okresu ostatnich trzech miesięcy, jak również złożenia oświadczenia czy posiada przedmioty wartościowe np. samochód oraz zeznań o wysokości osiągniętych dochodów w roku 2012, zaświadczenia o wysokości dochodów za lipiec i sierpień 2013r. W orzecznictwie podnosi się, że kwestia posiadania środków pieniężnych zgromadzonych na rachunku bankowym jest istotna dla oceny możliwości finansowych strony ubiegającej się o prawo pomocy, wobec czego wyjaśnienia w tym zakresie winny być zgodne ze stanem rzeczywistym i wyczerpujące, tj. w pełni obrazować stan jej pieniężnego posiadania (por. postanowienie NSA z 24 stycznia 2007 r., sygn. akt. I GZ 3/07). Podnieść należy, że ww. dokumentów Skarżący nie dołączył również do sprzeciwu. Zaznaczyć w tym miejscu należy, iż dla rozpoznania wniosku o prawo pomocy nie jest tylko istotne jaka jest wysokość środków zgromadzonych na rachunku bankowym, ale również jak wygląda obrót tymi środkami, czy strona nie wyzbywa się środków w związku z wezwaniem do złożenia oświadczenia w tym zakresie, bądź też jakie są przyczyny, że posiadając stałe źródło dochodów nie dysponuje zasobami pieniężnymi w danym okresie. W konsekwencji stwierdzić należy, iż przedstawione wyżej wątpliwości spowodowały, iż nie można było dokonać oceny, czy wnioskodawca spełnia ustawowe przesłanki do udzielenia mu prawa pomocy. W związku z powyższym należy uznać, iż Skarżący nie dąży do wyjaśnienia w sposób rzetelny swojej sytuacji majątkowej. Nie przedstawienie dokumentów uniemożliwia porównanie wysokości obciążeń finansowych z jakimi wnioskodawca powinien się liczyć w postępowaniu z jego rzeczywistymi możliwościami płatniczymi. Wskazać należy, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, że zachodzą przesłanki przemawiające za udzieleniem prawa pomocy, ciąży na ubiegającej się o takie prawo stronie. W tej sytuacji oświadczenie Skarżącego należało uznać za nierzetelne, budzące wątpliwości, a zatem niewiarygodne, aby na jego podstawie dokonać właściwej oceny sytuacji materialnej w jakiej znajduje się Skarżący. Oświadczeniem o przedstawionej treści Skarżący uniemożliwił Sądowi porównanie wysokości obciążeń finansowych związanych z tokiem postępowania sądowoadministracyjnego z jego możliwościami płatniczymi. Jeszcze raz podkreślenia wymaga fakt, iż to do Skarżącego jako osoby zainteresowanej w uzyskaniu prawa pomocy należało przekonanie Sądu, że zachodzą ustawowe przesłanki w tym przedmiocie w odniesieniu do jej osoby. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 254 § 1 i art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji postanowienia.