V SA/Wa 932/10

Referendarz sądowy Anna Michałowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 21 lipca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi I. R. na decyzję Ministra Finansów z dnia ... lutego 2010 r. Nr ... w przedmiocie umorzenia w części należności z tytułu opłaty legalizacyjnej p o s t a n a w i a: 1. przyznać prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu, o którego wyznaczenie zwrócić się do Okręgowej Rady Adwokackiej w W., 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W dniu ... czerwca 2010 r. skarżąca złożyła - na urzędowym formularzu PPF – wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu skarżąca powołała się na zły stan zdrowia i niepełnosprawność oraz konieczność przeprowadzenia wymiany stawu biodrowego. Wskazała, iż z ww. powodów ponosi wysokie koszty leczenia oraz utrzymania i nie jest w stanie uiścić opłaty sądowej jak również obrony prawnej. Skarżąca oświadczyła, iż jest osobą samotną, posiada dom o pow. ... m² oraz zgromadzone środki pieniężne w walutach obcych o równowartości około ... zł, które zamierza przeznaczyć na operację, za którą FOZ nie zwraca. Skarżąca uzyskuje dochody ze świadczenia emerytalnego w wysokości ... zł miesięcznie. Z ww. kwoty opłaca żywność ... zł, środki czystości ... zł, wodę-kanalizację ... zł, telefon ... zł, komórkę ... zł, leki i opatrunki ... zł, ubezpieczenie na życie ... zł, omiatanie ... zł, spłatę pożyczki ... zł miesięcznie, światło -... zł, gaz ... zł latem ... zł zimą, podatek od nieruchomości rocznie ... zł, ubezpieczenie budynku ... zł rocznie. W dodatkowym oświadczeniu skarżąca wyjaśniła, iż została wprowadzona w błąd przez znajomą bowiem ZOZ pokrywa koszty operacji, a jedynym utrudnieniem jest 2-letni okres oczekiwania. Skarżąca nadesłała m.in. wyciągi z rachunku bankowego, kopie rachunków za gaz, wodę, energię, polisy ubezpieczenia domu i ubezpieczenia na życie, paragony za zakup lekarstw, umowę pożyczki wraz z harmonogramem spłat, decyzje dot. podatku od nieruchomości, faktury za telefon. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zgodnie z zasadą obowiązującą w postępowaniu przed sądem administracyjnym – wyrażoną w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej ustawy p.p.s.a. - strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy p.p.s.a.). Określenie "gdy osoba fizyczna wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę. Instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Umożliwia ona dostęp do sądu podmiotom, które nie są w stanie samodzielnie pokryć całości kosztów związanych z prowadzeniem postępowania sądowego. Z uwagi na wyjątkowy charakter prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. W sytuacji, gdy strona posiada jakiekolwiek środki majątkowe lub finansowe powinna partycypować w kosztach postępowania. Jednocześnie zakres w jakim zostaje przyznane prawo pomocy zależy od rzeczywistej potrzeby, która podlega ocenie przy uwzględnieniu możliwości finansowych strony. W związku z powyższym zasadność wniosku skarżącej rozpatrzono z uwzględnieniem obciążeń finansowych, jakie byłaby zobowiązana ponieść w toczącym się postępowaniu oraz jej możliwości finansowych. Biorąc powyższe pod uwagę oraz kierując się celem instytucji prawa pomocy jakim jest zapewnienie stronie dostępu do sądu należało uznać, iż wniosek skarżącej zasługuje na uwzględnienie w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, nie jest natomiast zasadny w zakresie żądania zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżąca uzyskuje regularne dochody w postaci świadczenia emerytalnego w wysokości ... zł i nie ma nikogo na utrzymaniu. Pomimo wskazanych wydatków związanych z leczeniem oraz utrzymaniem własnym oraz miejsca zamieszkania skarżąca nie pożytkuje wszystkich dochodów na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Z nadesłanych rachunków bankowych wynika, iż od marca 2010 r. do maja 2010 r. saldo na rachunku bankowym skarżącej wynosiło ponad ... zł. Ponadto posiada ona zgromadzone środki pieniężne w walutach obcych (lokaty: ... EUR i ... USD) o równowartości około ... zł. Wysokość wskazanych dochodów i oszczędności skarżącej daje możliwość poniesienia przewidywanych kosztów sądowych, które w przedmiotowej sprawie nie są wysokie. Na obecnym etapie postępowania skarżąca byłaby zobowiązana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 400 zł. Skoro zatem uzyskiwane dochody lub posiadane zasoby pieniężne nie są w całości pożytkowane na niezbędne wydatki (bieżące, konieczne), to uzasadnione jest ich przeznaczenie na koszty postępowania sądowego. Ponadto zauważyć należy, iż zobowiązania cywilnoprawne (raty kredytu, pożyczki, spłaty karty kredytowej) nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego, a w konsekwencji uzasadniać skorzystanie z instytucji prawa pomocy, w niniejszej sytuacji w pełnym zakresie. Jeszcze raz podkreślenia wymaga fakt, iż to do skarżącej jako osoby zainteresowanej w uzyskaniu prawa pomocy należało wykazanie, że zachodzą ustawowe przesłanki w tym przedmiocie w odniesieniu do jej osoby. Do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym nie wystarczy ogólnikowe twierdzenie o trudnej sytuacji finansowej skarżącej strony. Wskazane powyżej okoliczności, świadczą natomiast o tym, iż skarżąca nie znajduje się w sytuacji ubóstwa rozumianego jako brak środków finansowych pozwalających na godną egzystencję i będzie w stanie pokryć koszty sądowe. Porównując natomiast jej sytuację majątkową z obciążeniem finansowym wynikającym z zastępstwa profesjonalnego pełnomocnika należało uznać, iż w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do udzielenia prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji.