V SA/Wa 932/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Joanna Zabłocka (spr.), Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska, , Protokolant ref.staż. - Anna Głowacka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 sierpnia 2015 r. sprawy ze skargi F. Sp. z o.o. w W. na postanowienie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku: oddala skargę. Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez F. sp. z o.o. z siedzibą w W. jest postanowienie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) wydane w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wypłatę środków finansowych z tytułu pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" za okres od 25 czerwca 2012r. do 24 czerwca 2013 r., to jest za trzeci okres działalności Grupy. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia Prezesa ARiMR wynika, że Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z dnia [...] lutego 2011 r., przyznał F. Sp. z o.o., (zwanej dalej "Grupą", "Spółką" albo "stroną"), pomoc finansową na wspieranie grup producentów rolnych w okresie od dnia 25 czerwca 2010 r. do dnia 24 czerwca 2015 r. W dniu [...] stycznia 2014 r. Grupa złożyła w [...] Oddziale Regionalnym ARiMR wniosek o płatność w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętą Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, za okres od dnia 25 czerwca 2012 r. do dnia 24 czerwca 2013 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia. Po rozpatrzeniu złożonego przez Grupę wniosku o przywrócenie terminu, Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR postanowieniem z dnia [...] marca 2014 r. odmówił Grupie przywrócenia terminu do złożenia ww. wniosku o płatność. Po rozpatrzeniu złożonego przez stronę zażalenia Prezes ARiMR utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Uzasadniając odmowę przywrócenia terminu Prezes ARiMR stwierdził, że zgodnie z art. 58 k.p.a, istnieje możliwość przywrócenia terminu do złożenia wniosku o płatność, ale jest ona uwarunkowana prośbą zainteresowanego, który obowiązany jest uprawdopodobnić, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1), przy czym sama możliwość wniesienia takiej prośby uwarunkowana jest terminem, którego przywrócenie jest niedopuszczalne (§2 i §3). W ocenie organu orzekającego strona nie uprawdopodobniła braku winy w niezłożeniu wniosku w terminie. Organ orzekający wyjaśnił, że uprawnienie Grupy do otrzymania pomocy finansowej na wspieranie grup producentów rolnych zostało przyznane decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. wydaną przez Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR, którą to decyzją przyznano Grupie pomoc finansową w okresie od dnia 25 czerwca 2010 r. do dnia 24 czerwca 2015 r. Natomiast realizacją uprawnień z tytułu przyznanej pomocy są środki finansowe wypłacane w formie corocznych płatności, o których mowa w § 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 kwietnia 2007 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętej Planem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 81, poz. 550 z późn. zm.). Okresy kolejnych 12 miesięcy prowadzenia działalności dla grupy producentów liczone są dla grupy indywidualnie, od daty wydania decyzji o wpisie grupy do rejestru, a zatem i 30-dniowy termin na złożenie wniosku wraz z załącznikami o wypłatę środków w formie rocznej płatności będzie kończył się dla grup w różnych datach. Złożenie stosownych dokumentów i wniosku w terminie określonym w § 6 ust. 2 rozporządzenia, jest warunkiem realizacji istniejącego uprawnienia grupy producentów rolnych. Chcąc otrzymać pomoc finansową za okres od dnia 25 czerwca 2012 r. do dnia 24 czerwca 2013 r. Grupa powinna była złożyć wniosek o płatność w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, zgodnie z § 6 ust. 2 rozporządzenia, do dnia 25 lipca 2013 r. Grupa nie złożyła ww. wniosku o płatność w przypisanym prawem terminie. Grupa we wniosku z dnia 9 stycznia 2014 r. w uzasadnieniu dotyczącym przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wypłatę przyznanych środków podniosła, jako okoliczność wskazującą na brak jej winy w uchybieniu terminu, otrzymanie dopiero w dniu 2 stycznia 2014 r. decyzji z dnia [...] grudnia 2013 r. o przyznaniu środków z tytułu pomocy finansowej za pierwszy rok działalności tj., za okres od dnia 25 czerwca 2010 r. do dnia 24 czerwca 2011r. Prezes ARiMR stwierdził, że ustawodawca nie uzależnił możliwości złożenia wniosku o płatność w ramach działania "Grupy producentów rolnych" od uprzedniego rozstrzygnięcia wniosku Grupy o płatność za wcześniejszy okres. Jedynym rozstrzygnięciem Dyrektora Oddziału Regionalnego, warunkującym udział Grupy w programie pomocowym, jest decyzja o przyznaniu pomocy i od terminu jej wydania zależą indywidualnie określone dla każdej Grupy terminy złożenia wniosku o płatność. Brak jest takiej zależności w przypadku decyzji przyznającej płatność za dany okres, gdyż są to odrębne postępowania administracyjne wszczynane na wniosek Strony. W ocenie organu odwoławczego, Grupa nie przedstawiła okoliczności uprawdopodobniających fakt braku winny w uchybieniu terminowi do złożenia wniosku o płatność. Skargą z dnia 18 maja 2014 r. strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia Prezesa ARiMR z dnia [...] kwietnia 2014 r. i o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 58 § 2 k.p.a. polegającą na przyjęciu, że brak winy w uchybieniu terminu należy udowodnić, a nie uprawdopodobnić. Uzasadniając skargę, Spółka podniosła w szczególności, że w lipcu 2011 r. z zachowaniem określonego prawem terminu złożyła do [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. wniosek o płatność (w ramach pomocy finansowej przyznanej decyzją z dnia ....02.2011 r.) za pierwszy rok prowadzenia działalności. Wyjaśniła, że nie otrzymywała należnych jej środków przyznanych decyzją z dnia [...].02.2011 r., a jej wniosek o płatność za pierwszy rok działalności został pozytywnie rozpoznany dopiero dnia [...] grudnia 2013 r. Spółka nie mając wpływu na wydanie decyzji i pozostając, w usprawiedliwionym, w jej ocenie, przekonaniu, iż trzeba oczekiwać na decyzję o przyznaniu płatności za pierwszy rok działalności, nie złożyła następnych wniosków o płatność pomocy za kolejne lata. Przekonanie Spółki o oczekiwaniu na rozstrzygnięcie było uzasadnione tym, że jej prawo do płatności zostało najpierw przyznane, a następnie Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji decyzją z dnia [...].09.2012 r. uchylił decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w W. o przyznaniu płatności za pierwszy rok prowadzenia działalności i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, nie z powodu tego, że grupa producentów rolnych nie spełniła wymagań, a z powodu powzięcia wątpliwości prawnej związanej z wykładnią przepisu art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności poprzez wadliwe zastosowanie, (Dz.U. z 2004 r. Nr 10, poz. 76 ze zm.), związanym z możliwością prawną bądź jej brakiem nadania numerów identyfikacyjnych producenta rolnego obojgu małżonkom, jeżeli prowadzą oni gospodarstwo rolne będąc w związku małżeńskim. Wobec istnienia niepewności prawnej po stronie organów administracji co do posiadania przymiotu grupy producentów rolnych, czyli podmiotu uprawnionego nie tylko do otrzymania pomocy, ale także do formalnego złożenia wniosku o płatność, taka też wątpliwość wywołana została u wnioskodawcy. Do momentu rozstrzygnięcia przez Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 3 grudnia 2013 r. sygn. akt P 40/12, czy każdy z małżonków H. mógł mieć przymiot producenta rolnego posiadającego swój numer identyfikacyjny w krajowym rejestrze producentów rolnych, a co za tym idzie czy mógł być członkiem grupy producentów rolnych, brak było jasności co do posiadania przymiotu grupy producentów rolnych przez Spółkę. Z tego też powodu została uchylona decyzja o przyznaniu płatności za pierwszy rok działalności. Nie złożenie wniosku o płatność za kolejne lata nie wiązało się zatem z brakiem po stronie spółki wiedzy o treści przepisów prawnych, a z koniecznością dokonania oceny zgodności ich z Konstytucja dla ustalenia posiadania przymiotu strony uprawnionej do złożenia formalnego wniosku o płatność. Skarżąca stwierdziła, że tego typu okoliczność należy kwalifikować jako przyczynę, przeszkodę uniemożliwiającą złożenie wniosku o płatność w rozumieniu art. 58 k.p.a. W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach, np. w art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi. Przedmiotem skargi jest postanowienie Prezesa ARiMR wydane w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wypłatę środków finansowych z tytułu pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" za okres od 25 czerwca 2012r. do 24 czerwca 2013 r., to jest za trzeci okres działalności Grupy. Jest w sprawie niesporne, że chcąc otrzymać płatność za trzeci okres działalności strona winna był złożyć wniosek do dnia 25 lipca 2013 r, a złożyła wniosek dnia [...] stycznia 2014 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia. Zasady przywracania terminu do dokonania czynności zostały określone w art.58 k.p.a. Jak trafnie wskazał w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Prezes ARiMR w art.58§1 i §2 k.p.a. ustanowione zostały 4 przesłanki przywrócenia terminu, które muszą wystąpić łącznie. Są to: 1/ uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku winy; 2/ wniesienie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu; 3/ dochowanie terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu i 4/ dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony przywracany termin. Organy orzekające prawidłowo ustaliły, że przesłanki 2, 3 i 4 zostały spełnione. Odmówiły stronie przywrócenia terminu, ponieważ stwierdziły, że nie została spełniona przesłanka 1, to jest strona nie uprawdopodobniła braku winy w złożeniu wniosku o płatność po terminie. Dlatego w celu ustalenia czy zaskarżone postanowienie odpowiada prawu należało ocenić, czy wskazane przez stronę przyczyny niezłożenia wniosku o płatność w terminie pozwalają na przyjęcie, że strona nie ponosi winy za złożenie wniosku po terminie. Podkreślić należy, że kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest zatem dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Brak winy w uchybieniu terminu możemy przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, przy nawet największym, w danych warunkach wysiłku. Strona skarżąca wyjaśniła, iż opóźnienie w złożeniu przez nią wniosku o przyznanie płatności za kolejny rok funkcjonowania Grupy jest usprawiedliwione faktem pierwotnej odmowy przyznania płatności za pierwszy rok funkcjonowania Grupy oraz przyczyną tej odmowy. Odmowa przyznania płatności, w ocenie strony, spowodowana została nie tym, że grupa producentów rolnych nie spełniła wymagań, ale powzięciem przez organ orzekający wątpliwości związanej z wykładnią przepisu art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności poprzez wadliwe zastosowanie, (Dz.U. z 2004 r. Nr 10, poz. 76 ze zm.), a to możliwością prawną bądź jej brakiem nadania numerów identyfikacyjnych producenta rolnego obojgu małżonkom, jeżeli prowadzą oni gospodarstwo rolne będąc w związku małżeńskim. Wątpliwości te rozstrzygnął Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 3 grudnia 2013r. sygn. akt P 40/12 stwierdzając, że art. 12 ust. 4 ustawy o krajowym systemie ewidencji ..., w zakresie w jakim nie przewiduje dopuszczalności nadania osobnych numerów identyfikacyjnych każdemu z małżonków, w sytuacji gdy istnieje między nimi rozdzielność majątkowa i posiadają odrębne gospodarstwa rolne, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 w zw. z art. 18 Konstytucji RP. Decyzja o przyznaniu Spółce płatności za pierwszy rok działalności została wydana [...] grudnia 2013 r., po wydaniu ww. wyroku przez Trybunał Konstytucyjny. Strona stwierdziła, że skoro organy administracji przyznające płatności oczekiwały z rozstrzygnięciem o przyznaniu spółce prawa do płatności na rozstrzygnięcie zgodności z konstytucją przepisu, który uniemożliwiał nadanie małżonkom dwóch oddzielnych numerów ewidencyjnych producentów rolnych, to tym samym Spółka nie miała możliwości bez swej winy uznania słuszności swojego działania. Jak wynika z akt sprawy oraz prawidłowo ustalonego przez Prezesa ARiMR stanu faktycznego, decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR przyznał F. sp. z o.o. pomoc finansową na wspieranie grup producentów rolnych w okresie od dnia 25 czerwca 2010 r. do dnia 24 czerwca 2015 r. Członkami Grupy byli między innymi małżonkowie I. H. i A.H. W lipcu 2011 r. Spółka, z zachowaniem określonego prawem terminu, złożyła do [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. wniosek o płatność za pierwszy rok prowadzenia działalności, to jest za okres od 25 czerwca 2010 r. do dnia 24 czerwca 2011 r. Decyzja o przyznaniu środków z tytułu pomocy finansowej za ww. okres została wydana dnia [...] grudnia 2013 r. i doręczona stronie dnia 2 stycznia 2014 r. Należy przypomnieć, że w wyniku weryfikacji wniosku Dyrektor Oddziału ARiMR ustalił, że członkowie grupy I. H. i A. H. są małżeństwem i wystąpił do kierowników Biur Powiatowych ARiMR w G. oraz N. o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego – spełniania przez małżonków kryteriów przewidzianych w ustawie z dnia 18 grudnia 2013 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji o przyznanie płatności (Dz.U. z 2012 r., poz.86). Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G. wykreślił z ewidencji producentów rolnych I. H. oraz uchylił jej numer identyfikacyjny producenta, a Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w O. utrzymał tę decyzję w mocy. W tej sytuacji grupa producentów nie liczyła już 5 członków, co stanowi minimalną liczbę warunkującą istnienie grupy. W związku z powyższym decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. Dyrektor Oddziału ARiMR odmówił przyznania F. wnioskowanych środków. Dnia [...] lipca 2012 r. Dyrektor Oddziału ARiMR zwrócił się do Marszałka Województwa [...] o weryfikację spełnienia przez F. kryteriów i warunków wpisu do Rejestru Grup Producentów Rolnych. Marszałek Województwa pismem z dnia 31 sierpnia 2012 r. wyjaśnił, że grupa liczy aktualnie 7 członków, a więc spełnia wymogi co do minimalnej liczby członków, a pismem z dnia 21 listopada 2012 r. potwierdził to stanowisko. Analogiczne stanowisko Marszałek Województwa wyraził w piśmie z dnia 2 października 2013 r. Decyzją z dnia [...] września 2012 r. Prezes ARiMR uchylił decyzję Dyrektora Oddziału ARiMR z dnia [...] lipca 2012 r. o odmowie przyznania F. wnioskowanych środków i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji, w celu uzyskania od Marszałka Województwa informacji czy grupa spełnia warunki wpisu do Rejestru Grup Producentów wobec wykreślenia z ewidencji I.H. Marszałek Województwa po przeprowadzeniu kontroli nie stwierdził uchybień formalnych w funkcjonowaniu grupy i stwierdził brak podstaw do uchylenia decyzji i wykreślenia F. z Rejestru Grup Producentów Województwa [...]. Decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r. Dyrektor Oddziału orzekł o przyznaniu środków z tytułu pomocy finansowej za pierwszy rok funkcjonowania grupy, wskazując w uzasadnieniu decyzji między innymi, że I. H. i A.H. ustanowili rozdzielność majątkową, osobno zarządzają gospodarstwami, a w okresie objętym wnioskiem posiadali dwa numery identyfikacyjne producenta nadane przez ARiMR. Po przeanalizowaniu stanowiska strony i stanu sprawy wynikającego z przedstawionego wyżej uzasadnienia decyzji z dnia [...] grudnia 2013 r. Sąd stwierdził, że brak jest podstaw do uznania, że strona nie ponosi winy w złożeniu wniosku o płatność za okres 25 czerwca 2012 r. do 24 czerwca 2013 r. z uchybieniem terminu. Po pierwsze należy stwierdzić, że stosownie do § 6 ust.1 i 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. Nr 81, poz. 550 ze zm.) pomoc wypłacana w formie rocznych płatności obejmuje okresy kolejnych 12 miesięcy prowadzenia działalności przez grupę, liczone od dnia wydania decyzji o wpisie grupy do rejestru (1), a wniosek o płatność składa się do oddziału regionalnego Agencji właściwego ze względu na siedzibę grupy w terminie 30 dni od dnia upływu okresu, o którym mowa w ust. 1 (2). Złożenie wniosku o wypłacenie pomocy za kolejny rok nie jest uzależnione od wydania decyzji o przyznaniu pomocy za lata poprzednie. Nieotrzymanie płatności za pierwszy rok nie oznacza automatycznie braku możliwości otrzymania płatności za kolejne lata. Odmowa przyznania płatności za pierwszy rok funkcjonowania grupy pozostawała więc bez wpływu na termin złożenia wniosku o płatność za trzeci rok jej funkcjonowania. Tak więc Spółka, pomimo otrzymania decyzji negatywnej w sprawie przyznania płatności za pierwszy rok funkcjonowania Grupy, z którą to decyzją nie zgadzała się, o czym świadczą wnoszone przez nią środki zaskarżenia, zamierzając uzyskać płatności za kolejne lata powinna była składać wnioski w terminach wynikających z przepisów, nawet jeżeli działanie organów orzekających budziło uzasadnione obawy, że płatności te nie zostaną jej przyznane. W tej sytuacji organy orzekające prawidłowo uznały, że strona nie uprawdopodobniła braku winy z złożeniu po terminie wniosku o płatność za trzeci rok funkcjonowania Grupy. Za nieuzasadniony Sąd uznał zarzut naruszenia art.58 § 2 k.p.a. przez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, że brak winy w uchybieniu terminu należy udowodnić, a nie uprawdopodobnić. Organy orzekające stwierdziły bowiem, że strona nie uprawdopodobniła braku winy, a nie że braku winy nie udowodniła. Z wyżej przedstawionych przyczyn, Sąd na podstawie art.151 p.p.s.a. oddalił skargę.