V SA/Wa 936/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska, Sędzia WSA - Andrzej Kania, Sędzia WSA - Piotr Kraczowski (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. - Marcin Kwiatkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 października 2014r. sprawy ze skargi K. O. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wstrzymania czynności egzekucyjnej; oddala skargę. Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest postanowienie Ministra Finansów z [...] lutego 2014 r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. (dalej: Dyrektor IS) z [...] sierpnia 2012 r. nr [...] o odmowie wstrzymania czynności egzekucyjnych. Organ orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym. Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku K. O. (zwany dalej: skarżącym lub dłużnikiem) na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. Inspektorat w S. oraz tytułu wykonawczego wystawionego przez Prezydenta Miasta S. dotyczącego należności z tytułu zaległego podatku od nieruchomości. W związku z ww. tytułami wykonawczymi organ egzekucyjny, tj. Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. zawiadomieniem z [...] marca 2012 r. nr [...] dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem w Banku [...]. Doręczenie skarżącemu odpisu ww. zawiadomienia nastąpiło 4 kwietnia 2012 r. Skarżący 16 kwietnia 2012 r. złożył do Dyrektora IS w Kielcach pismo zatytułowane "Skarga" oraz wniósł o "wstrzymanie wszelkich czynności egzekucyjnych z mojego rachunku bankowego w Banku [...] S.A. oddział O.". Dodatkowo w powyższym piśmie podniósł, iż należności z tytułu składek ZUS nie są wymagalne. Pismem z [...] maja 2012 r. Dyrektor IS wezwał skarżącego do sprecyzowania zakresu żądania zawartego w piśmie z 16 kwietnia 2012 r. informując, że nieusunięcie tego braku spowoduje zakwalifikowanie i rozpatrzenie przedmiotowego pisma wg uznania organu. Skarżący w zakreślonym terminie nie odpowiedział na wezwanie. W związku z powyższym pismem z [...] czerwca 2012 r. Dyrektor IC poinformował skarżącego, że z uwagi na fakt, że strona kwestionuje w piśmie z 16 kwietnia 2012 r. podstawę wszczęcia i prowadzenia egzekucji administracyjnej, a nie kwestionuje prawidłowości samej czynności egzekucyjnej, zakwalifikował to pismo jako wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Jednocześnie poinformował skarżącego, że zawarty w tym piśmie wniosek o wstrzymanie czynności egzekucyjnej (zajęcia rachunku bankowego), zostanie rozpatrzony w oddzielnym postępowaniu na podstawie art. 23 § 6 i 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.; dalej: u.p.e.a.) przez Dyrektora IS, po uzyskaniu stanowiska wierzycieli w przedmiotowej sprawie. Na żądanie Dyrektora IC, wierzyciele wyrazili stanowisko w sprawie wstrzymania egzekucji administracyjnej, odpowiednio ZUS postanowieniem z [...] czerwca 2012 r. oraz Prezydent Miasta S. postanowieniem z [...] czerwca 2012 r. stwierdzając, że wniosek skarżącego nie zasługiwał na uznanie. W związku z powyższym, Dyrektor IS postanowieniem z [...] sierpnia 2012 r. – wydanym na postawie art. 23 § 6 i 7 oraz art. 18 u.p.e.a. – odmówił wstrzymania ww. czynności egzekucyjnych dokonanych przez Naczelnika US w S. Uzasadniając rozstrzygnięcie podjęte w zakresie czynności egzekucyjnych prowadzonych na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez ZUS i Prezydenta Miasta S., Dyrektor IS wskazał, iż u.p.e.a. dopuszcza możliwość wstrzymania czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego dotyczącego innych należności pieniężnych niż pozostające we właściwości urzędów skarbowych przy spełnieniu warunku zawartego w przepisie art. 23 § 7 u.p.e.a., tj. uzyskania zgody wierzyciela. Wobec tego, iż obaj wierzyciele – ZUS i Prezydent Miasta – odmówili wyrażenia zgody na wstrzymanie czynności egzekucyjnych, co powoduje, że brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku przez organ egzekucyjny. Na powyższe postanowienie skarżący złożył zażalenie do Ministra Finansów wnosząc o jego uchylenie w całości. Skarżący szeroko opisał, poczynając od 1996 r., przyczyny powstania zobowiązania i zgłosił zastrzeżenia do czynności podejmowanych przez instytucje publiczne. Stwierdził, że na skutek zniszczenia przez miejscowe władze jego miejsca pracy utracił zdrowie i możliwości zarobkowania. Wniósł o umorzenie kwoty i udzielenie pomocy publicznej de minimis. Zaskarżonym postanowieniem z [...] lutego 2014 r., Minister Finansów utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora IS. Minister wskazał, że w świetle przepisów prawa obowiązujących na dzień wydania rozstrzygnięcia, nie posiadał uprawnień do wzruszenia postanowienia wierzyciela odmawiającego wyrażenia zgody na wstrzymanie czynności egzekucyjnej w zakresie jego wierzytelności. Postanowienia wierzycieli niewyrażające zgody na wstrzymanie czynności egzekucyjnej zgodnie z art. 23 § 7 u.p.e.a., dla Dyrektora IS było wiążące. Przy czym Minister zaznaczył, że uwzględnienie wniosku skarżącego w sprawie wstrzymania czynności egzekucyjnych w świetle obowiązującego stanu prawnego i wobec jednoznacznych stanowisk wierzycieli stanowiłoby naruszenie prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 k.p.a. Minister odnosząc się do pozostałych zarzutów zażalenia wskazał, że kwestie odnoszące się do działań podejmowanych przez wierzycieli pozostają poza zakresem tego postępowania, podobnie jak okoliczności związane z wymagalnością zobowiązania. Brak jest bowiem podstaw w postępowaniu w sprawie wstrzymania czynności egzekucyjnych do badania przesłanek dotyczących prawidłowości podejmowanych przez organy administracji publicznej innych czynności. Podnoszona zatem przez skarżącego argumentacja odnosząca się do aspektów podlegających rygorowi odrębnego postępowania pozostaje bez wpływu na ww. rozstrzygnięcie. Minister podkreślił, że nie posiada również kompetencji w zakresie rozpoznania wniosków dotyczących umorzenia należności, czy też udzielenia pomocy publicznej de minimis. Organami uprawnionymi w tym zakresie są odpowiednio, wierzyciel – ZUS i organ samorządu terytorialnego. Na końcu Minister wskazał, że na mocy art. 227 k.p.a. strona posiada uprawnienie do wniesienia skargi na działania organów administracji publicznej a więc posiada możliwość zakwestionowania niedbałego i nienależytego wykonywania zadań przez te organy, w tym naruszenia praworządności lub interesów skarżącego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia Ministra Finansów. Skarżący zarzucił, że zaskarżone postanowienie jest niesprawiedliwe, ponieważ zostało sporządzone w oparciu o błędną analizę stanu faktycznego i prawnego sprawy, w szczególności zdolności płatniczych. Skarżący zarzucił, że Minister akceptuje i popiera zbyt rygorystyczne i nieludzkie metody egzekucyjne stosowane od wielu lat przez ZUS i Naczelnika US w S. Zdaniem skarżącego tytuły wykonawcze wystawione przez ZUS są niewymagalne, a Prezydent Miasta S. przewlekle i wyjątkowo niesprawiedliwie oraz nierzetelnie prowadzi postępowanie administracyjne, które dotyczy wystawionego tytułu wykonawczego nr [...]. Skarżący podkreślił, że znajduje się w trudnej sytuacji życiowej i finansowej, a jego jedynym źródłem utrzymania jest część renty rodzinnej w wysokości 546,84 zł wypłacanej przez ZUS. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie podtrzymując motywy zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Na wstępie podniesienia wymaga, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli legalności zaskarżonego orzeczenia pod względem jego zgodności z prawem, to znaczy ustalenia, czy organ orzekający w sprawie prawidłowo zinterpretował i zastosował przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. W przedmiotowej sprawie organy rozstrzygały wniosek skarżącego z 16 kwietnia 2012 r. o wstrzymanie czynności egzekucyjnych z rachunku bankowego podjętych w ramach dwóch postępowań egzekucyjnych (zbieg egzekucji), prowadzonych na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez ZUS (należności z tytułu nieopłaconych składek) oraz przez Prezydenta Miasta S. (należności z tytułu podatku od nieruchomości). Działające w sprawie organy – Dyrektor IS i Minister Finansów – wydając kontrolowane postanowienia odmówiły wstrzymania czynności egzekucyjnych, powołując się na przepisy art. 23 § 6 i § 7 u.p.e.a., w brzmieniu obowiązującym na datę orzekania przez Dyrektora IS. Z przepisów tych wynikało, że organy sprawujące nadzór mogą, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, wstrzymać czynności egzekucyjne lub postępowanie egzekucyjne prowadzone przez nadzorowany organ, z zastrzeżeniem § 7 (art. 23 § 6 u.p.e.a.). Zgodnie z art. 23 § 7 u.p.e.a. – dyrektor izby skarbowej mógł wstrzymać czynności egzekucyjne lub postępowanie egzekucyjne dotyczące innych należności pieniężnych niż pozostających we właściwości urzędów skarbowych wyłącznie za zgodą wierzyciela. Kontrolując zapadłe w sprawie rozstrzygnięcia, sąd wskazuje, że powołana w nich argumentacja organów nie jest w całości prawidłowa, niemniej jednak zaskarżone postanowienia w swoim rozstrzygnięciu odpowiadają prawu. Przede wszystkim podnieść należy, że w niniejszej sprawie nie toczyło się postępowanie nadzorcze nad prowadzonym przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Starachowicach postępowaniem egzekucyjnym, a tylko w takiej sytuacji możliwym było orzekanie przez organ nadzoru o ewentualnym wstrzymaniu postępowania egzekucyjnego. Podnieść należy, że w myśl art. 23 § 1 u.p.e.a. – nadzór nad egzekucją administracyjną sprawują organy wyższego stopnia w stosunku do organów właściwych do wykonywania tej egzekucji. W ramach tych kompetencji organ nadzoru jest: 1) organem odwoławczym od postanowień organu egzekucyjnego, 2) organem sprawującym kontrolę przestrzegania w toku czynności egzekucyjnych przepisów ustawy przez wierzycieli i nadzorowane organy egzekucyjne (art. 23 § 4 u.p.e.a.). W tym ostatnim przypadku oznacza to przeprowadzanie z urzędu czynności kontrolnych w nadzorowanym organie egzekucyjnym (art. 23 § 6 u.p.e.a.). W ramach prowadzonych czynności kontrolnych organ w wyjątkowych sytuacjach może wstrzymać czynności egzekucyjne lub postępowanie egzekucyjne w oparciu o przesłanki, o którym mowa w tym artykule. Tryb przewidziany art. 23 § 6 i § 7 u.p.e.a. nie przysługuje dłużnikowi. Dłużnikowi kwestionującemu działania organu egzekucyjnego przysługują środki określone w u.p.e.a., tj. skarga na czynności egzekucyjne lub skarga na przewlekłość postępowania (art. 54 § 1 u.p.e.a.). Podkreślić należy, iż u.p.e.a. w ogóle nie przewiduje wniosku dłużnika o wstrzymanie czynności egzekucyjnych. Podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 8 kwietnia 2009 r. o sygn. II FSK 1925/07, a także WSA w Warszawie z w wyroku z 6 maja 2014 r. o sygn. akt V SA/Wa 93/14 (pub. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Wniosek dłużnika skierowany do organu nadzoru o wstrzymanie czynności egzekucyjnych ze względu na zaistnienie szczególnych okoliczności mógłby co najwyżej być podstawą do podjęcia z urzędu czynności kontrolnych. W ramach tych czynności organ decydowałby uznaniowo o potrzebie wstrzymania egzekucji. W przedmiotowej sprawie takiej sytuacji nie było. Organy wprost rozstrzygały wniosek skarżącego nie dopatrując się okoliczności, iż skarżącemu taki wniosek nie przysługuje. Z uwagi na fakt, że kontrolowane postanowienia organów odmawiają uwzględnienia wniosku skarżącego sąd uznał, że rozstrzygnięcie odpowiada prawu. Sąd stwierdza także, że Minister prawidłowo uznał, że zarzuty co do wymagalności tytułów wykonawczych ZUS, przewlekłego i nierzetelnego prowadzenia postępowania przez Prezydenta Miasta S. oraz sytuacji majątkowej skarżącego nie podlegają ocenie w postępowaniu w sprawie wstrzymania czynności egzekucyjnych. Konkludując sąd uznał, że nie było podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia. Mając powyższe na uwadze sąd oddalił skargę jako nieuzasadnioną, o czym orzekł na podstawie art. 151 p.p.s.a.