V SA/Wa 94/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Piotr Piszczek (spr.), Sędzia WSA - Beata Krajewska, Sędzia WSA - Cezary Kosterna, Protokolant starszy sekretarz sądowy - Marcin Kwiatkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2012 r. sprawy ze skargi R. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w przedmiocie wniosku o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego; Oddala skargę Dyrektor [...] Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. prowadził postępowanie egzekucyjne, wobec majątku R. S., na podstawie tytułów wykonawczych od nr [...] do nr [...] z [...].05.2011r., wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat [...], obejmujących zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, w łącznej kwocie należności głównej 270.805,10 zł. Wystawienie tytułów wykonawczych poprzedzone zostało przesłaniem zobowiązanemu upomnień od nr [...] do nr [...] z dnia [...].04.2011r., wzywających do wykonania w/w obowiązku, które to zobowiązany odebrał w dniu [...].04.2011r., co potwierdza zwrotne potwierdzenie odbioru. W celu realizacji należności objętych przedmiotowymi tytułami organ egzekucyjny, działając na podstawie art. 72 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zawiadomieniami z dnia [...].05.2011r. od nr [...] do nr [...], dokonał zajęcia wynagrodzenia za pracę R. S. u pracodawcy tj. W. Sp. z o. o. z siedzibą w W. Pismami z dnia [...].05.2011r. (w ilości 64 szt.) R. S. wniósł zarzuty w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych od nr [...] do nr [...] i od nr [...] do nr [...] z dnia [...].05.2011r. Jednocześnie wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia przedmiotowych zarzutów. Dyrektor [...] Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. postanowieniem z [...] .06.2011r. Nr [...] uznał za niezasadne zarzuty z art. 33 pkt 7 ustawy egzekucyjnej dotyczące prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych od nr [...] do nr [...], oddalił wniosek o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 35 ustawy egzekucyjnej oraz oddalił wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego na postawie art. 59 § 1 pkt 7 tej ustawy. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem R. S. pismem z dnia [...].07.2011r., złożył zażalenie na powyższe postanowienie, w którym wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, uwzględnienie zgłoszonych zarzutów, umorzenie postępowania egzekucyjnego i jego wstrzymanie oraz dopuszczenie dowodów zawartych w uzasadnieniu. Dyrektor Izby Skarbowej w W. postanowieniem nr [...] z [...].08.2011r. uchylił w całości zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazał, że zakres postępowania w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego jest odmienny aniżeli w sprawie zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne. A zatem kwestie te powinny zawsze podlegać rozpatrzeniu w odrębnych postępowaniach, zakończonych odrębnymi prawidłowo uzasadnionymi orzeczeniami. Mając na względzie powyższe Dyrektor [...] Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. postanowieniami od nr [...] do nr [...] z [...].08.2011r. uznał za niezasadne zarzuty oraz postanowieniem nr [...] z dnia [...].08.2011r. oddalił wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych od nr [...] do nr [...] oraz od nr [...] do nr [...]. Następnie postanowieniem nr [...] z [...].09.2011r. Dyrektor [...] Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie wniosku R. S. z [...].05.2011r. o wstrzymanie do czasu rozpatrzenia zarzutów postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych od nr [...] do [...] oraz nr [...] do nr [...] z [...].05.2011r. Na powyższe postanowienie pismem z dnia [...].09.2011r. R. S. złożył zażalenie, w którym wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, uwzględnienie zarzutów zgłoszonych w dniu [...].05.2011r., umorzenie postępowań egzekucyjnych, i ich wstrzymanie do czasu rozpatrzenia zażalenia oraz dopuszczenie dowodów zawartych w uzasadnieniu na okoliczności tam zawarte. W uzasadnieniu wskazał, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w W. nie dopełnił obowiązku wynikającego z 15 § 1 ustawy egzekucyjnej i nie doręczył pisemnych upomnień, a w konsekwencji powyższego zasadny jest zarzut niedopuszczalności prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Jednocześnie podniósł, że zaskarżone postanowienie podpisane zostało przez specjalistę, który nie wykazał swojego umocowania, z którego wynikałaby jego kompetencja do wydania niniejszego postanowienia. Ponadto zarzucił, że zaskarżone postanowienie nie wydał właściwy miejscowo i rzeczowo organ. Postanowieniem z [...].11.2011r. Nr [...], Dyrektor Izby Skarbowej w W. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Organ odwoławczy przedstawił w sposób szczegółowy stan faktyczny, a także odniósł się do argumentów zobowiązanego. Podkreślił, że wobec braku przedmiotu sporu nie można było wydać rozstrzygnięcia załatwiającego sprawę przez rozstrzygniecie jej co do istoty, dlatego też należało uznać, że organ egzekucyjny .słusznie wydał postanowienie o umorzeniu jako bezprzedmiotowego postępowania w sprawie wniosku o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego. Kwestionując prawidłowość wydanego rozstrzygnięcia zobowiązany pismem z [...].12.2011r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W treści której domaga się uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości, jako uzasadnienie takiego rozwiązania skarżący podniósł fakt, że wierzyciel nie dopełnił obowiązku uprzedniego doręczenia pisemnych upomnień. Autor skargi zarzucił także organom fakt naruszenia zasady zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania w postaci braku szansy na zapoznanie się z materiałem dowodowym w sprawie. Jego zdaniem organ naruszył także dyspozycję art. 62 kpa, poprzez nieposzanowanie zasady jedna sprawa - jeden tytuł egzekucyjny. Żadne z wydanych postanowień, na co zwrócił uwagę skarżący nie zostało podpisane przez Dyrektora ZUS lecz przez Kierownika Inspektoratu ZUS, który jednak nie wykazał swojego umocowania i nie przedstawił żadnego pełnomocnictwa, z którego wynikałaby jego kompetencja do wydania postanowienia w niniejszej sprawie. Zdaniem wnoszącego skargę prowadzenie postępowania egzekucyjnego na tak kolosalna kwotę i odmowa jego wstrzymania w sytuacji, gdy występują w sprawie liczne niejasności i uchybienia, a sam ZUS nie zna realnej kwoty zaległości jest w ocenie skarżącego wysoce krzywdzące i przeczy zasadzie państwa prawa wyrażonej w art. 2 Konstytucji RP oraz treści art. 6 kpa. Dyrektor Izby Skarbowej w W. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jako niezasadna podlega oddaleniu. Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego obowiązującymi w dacie jego wydania. Przedmiotem oceny sądowej były postanowienia wydane przez organy egzekucyjne pierwszej i drugiej instancji w trybie art. 105 § 1 k.p.a. w związku z art. 35 § 1 i art. 18 ustawy z 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005r. nr 229, poz. 1954 ze zm. zwanej dalej u.p.e.a.). Zdaniem Sądu, wbrew twierdzeniom strony skarżącej, zarówno postanowienie pierwszej instancji, jak również postanowienie drugiej instancji odpowiadają prawu. Organy egzekucyjne w uzasadnieniach swych rozstrzygnięć przedstawiły, a w szczególności Dyrektor Izby Skarbowej w W., w sposób szczegółowy stan faktyczny sprawy, jak również wyjaśnił dlaczego niemożliwe jest wstrzymanie postępowania egzekucyjnego i umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe. Prawidłowo przy tym wyjaśnił, że organ egzekucyjny może wstrzymać postępowanie egzekucyjne tylko do czasu rozpatrzenia zarzutu. W sprawie R. S. zarzuty na postępowanie egzekucyjne zostały już rozpatrzone, zatem złożony wniosek nie mógł być rozstrzygany merytorycznie, gdyż postępowanie w sprawie wniesionych zarzutów już nie toczy się przed organem egzekucyjnym. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie, organ prawidłowo zastosował przepis art. 105 §1 kpa w związku z art. 18 u.p.e.a., tj. umorzył postępowanie w sprawie. W literaturze podkreśla się, iż przesłanka bezprzedmiotowości wystąpi, gdy brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozpoznania danej sprawy w ogóle, bądź nie było podstaw do jej rozpoznania w drodze postępowania administracyjnego, czy też tylko w drodze postępowania administracyjnego, prowadzonego przed tym organem w pierwszej instancji (por. B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wydawnictwo C.H. BECK Warszawa 1996, s. 590; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego OZ w Katowicach z dnia 1 lipca 1999 r., sygn. akt I SA/Ka 2437/97, publ. LexPolonica; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lipca 1986 r., sygn. akt II SA 1829/85, publ. ONSA 1986/2 poz.43). Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać rozstrzygnięcia załatwiającego sprawę. Bezprzedmiotowość postępowania wynikać będzie z kilku różnych przyczyn, które można podzielić na podmiotowe oraz przedmiotowe (por. B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2006, s. 489). Z bezprzedmiotowością postępowania mamy do czynienia wówczas, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy podnieść, że niedopuszczalne jest orzekanie merytoryczne o wstrzymaniu postępowania administracyjnego w sytuacji, w której to postępowanie zostało już zakończone. W takim przypadku nie istnieje bowiem przedmiot postępowania, a jedynym dopuszczalnym rozstrzygnięciem organu jest umorzenie postępowanie z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Stanowiska w sprawie nie zmienią zarzuty podniesione przez skarżącego. Odnosząc się do kwestii naruszenia przez organ art. 62 kpa, wskazać należy, że w rozpoznawanej sprawie zachodziła jedność stanu faktycznego, zatem miały zastosowanie te same przepisy prawa, a Dyrektor [...] Oddziału ZUS w W. wydał zgodnie z prawem jedno postanowienie rozstrzygające sprawę. Co oznacza, że Sąd nie dopatrzył się na naruszenia przez organ nadzoru dyspozycji wskazanego wyżej przepisu. Skarżący wskazuje także na fakt, że organ jego zdaniem nie dopełnił obowiązku uprzedniego doręczenia mu pisemnych upomnień, co jego zdaniem miało wpływ na prowadzone postępowanie. Wskazać należy, że istotą upomnienia jest jedynie uprzedzenie zobowiązanego o zagrożeniu wszczęciem egzekucji administracyjnej i ewentualne nieprawidłowości dotyczące zdaniem skarżącego doręczenia winny być podnoszone na etapie postępowania zażaleniowego, a nie na tle rozpoznawanej sprawy. Autor skargi wskazuje także na fakt, że postanowienie wydane przez Dyrektora Izby Skarbowej w W. zostało podpisane przez osobę do tego nieupoważnioną. Z tak postawionym zarzutem jednak nie sposób się zgodzić, gdyż dyspozycja art. 268a kpa daje możliwość organowi upoważnienia pracowników jednostki administracyjnej do załatwiania spraw w jego imieniu w ustalonym zakresie, w szczególności właśnie do wydawania decyzji administracyjnych, postanowień, zaświadczeń. Zatem wskazany przez skarżącego pracownik posiadał kompetencje upoważniające go do działania w imieniu organu egzekucyjnego w zakresie właściwości określonej dla [...] Oddziału ZUS w W. - Samodzielnego Referatu Realizacji Dochodów w Inspektoracie w Z. W kwestii obrazy treści art. 10 k.p.a. wskazać należy, iż w postępowaniu egzekucyjnym przepis ten nie może mieć zastosowania, albowiem jest w nim mowa o konieczności zapewnienia stronie możliwości wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji; w niniejszej sprawie przedmiotem zaskarżenia są postanowienia. Sąd nie podziela także argumentów skarżącego dotyczących naruszenia art. 2 Konstytucji RP oraz art. 6 kpa poprzez fakt prowadzenia postępowania egzekucyjnego - zdaniem skarżącego - "na kolosalną kwotę" i odmowy jego wstrzymania. Sąd podkreśla, że wstrzymanie postępowania egzekucyjnego przez organ jest możliwe tylko do czasu rozpatrzenia zarzutów, zatem tylko w tym terminie możliwe było wydanie przez organ egzekucyjny, w tym wypadku Dyrektora Izby Skarbowej w W. merytorycznego postanowienia w tym zakresie, zgodnie z art. 35 § 1 u.p.e.a. Zatem rozstrzygnięcia wydane przez organy obu instancji zostały wydane z postanowieniem wskazanych zasad prowadzenia postępowania. Z tych względów i na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.