V SA/Wa 942/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Sędzia WSA - Beata Krajewska (spr.), Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Protokolant - ref. staż. Justyna Gadzialska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2013 r. sprawy ze skargi Z. Sp. z o.o. w Z. na decyzję Ministra Rozwoju Regionalnego z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kwoty przypadającej do zwrotu 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Ministra Rozwoju Regionalnego na rzecz Z. Sp. z o.o. w Z. kwotę 440 zł (czterysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi wniesionej przez Z. sp. zo.o. w Z. zwanego dalej również: skarżącym, jest decyzja Ministra Rozwoju Regionalnego z [...] stycznia 2013r. utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora CSIOZ z [...] października 2012r. odmawiającą umorzenia kwoty przypadającej do zwrotu w wysokości 17.915,49 zł. w ramach umowy z [...] czerwca 2009r. oraz umorzenia płatności w części odnoszącej się do odsetek. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym: W dniu [...] czerwca 2009r. została podpisana umowa o dofinansowanie na realizację projektu pn. ,, [...]" i "[...]" wraz z wyposażeniem przez Samodzielny Publiczny Zespól Opieki Zdrowotnej w Z." w ramach działania 12.1 Rozwój systemu ratownictwa medycznego pomiędzy Instytucją Wdrażającą Centrum Systemów Informacyjnych Ochrony Zdrowia a SP ZOZ w Z. W ramach projektu Beneficjent zakupił 2 specjalistyczne ambulanse wraz z wyposażeniem. W dniu [...] stycznia 2010 r. zakończyła się realizacja projektu (koniec okresu kwalifikowania wydatków). SP ZOZ w Z. otrzymał na realizację projektu w dniu [...] września 2009 r. zaliczkę w wysokości 778 107,00 zł. płatność pośrednią w kwocie 9 179,10 zł oraz w dniu [...] lutego 2010 r. refundację poniesionych wydatków w ramach płatności końcowej na kwotę 17 915,49 zł. W dniu [...] stycznia 2012 r. SP ZOZ w Z. został poinformowany o konieczności zwrotu części dofinansowania wraz z odsetkami w terminie 14 dni od momentu otrzymania pisma. SP ZOZ w Z. odpowiedział pismem z dnia [...] stycznia 2012 r. stwierdzając, iż nie doszło do naruszenia zasady trwałości projektu lecz miało miejsce tylko zawieszenie trwałości projektu. Wnioskiem z [...] marca 2012r. SP ZOZ w Z. zwrócił się do IW CSIOZ o umorzenie należności przypadającej z tytułu zwrotu środków dofinansowania w kwocie 281.928,90 zł. wraz z odsetkami. W dniu [...] maja 2012 r. Dyrektor CSIOZ wydał decyzję o zwrocie, od której Beneficjent złożył odwołanie z dnia 6 czerwca 2012 r. Organ I instancji w dniu [...] czerwca wydał postanowienie, w którym jednocześnie wszczął postępowanie w przedmiocie umorzenia należności oraz na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 KPA w zw. z art. 106 § 1 KPA zawiesił to postępowanie do czasu aż decyzja o zwrocie stanie się ostateczna. Minister Rozwoju Regionalnego decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. uchylił decyzję Dyrektora CSIOZ z dnia [...] maja 2012 r. w części określającej sposób obliczenia kwoty odsetek oraz uchylił zaskarżoną decyzję w części określającej wysokość kwoty do zwrotu i w tym zakresie orzekł co do istoty sprawy, określając konieczność zwrotu należności zaliczki i płatności pośredniej w wysokości 263.905,07 zł. wraz z odsetkami oraz płatności końcowej w wysokości 17.915,49 zł. wraz z odsetkami. W pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Dyrektor CSIOZ w dniu [...] sierpnia 2012 r. wydał postanowienie o podjęciu z urzędu zawieszonego postępowania w sprawie udzielenia ulgi, a w dniu [...] października 2012 r. wydał decyzję. Organ I instancji odmówił udzielenia ulgi, uzasadniając to faktem, że SP ZOZ nie uczestniczył aktywnie w dochodzeniu swego stanowiska, m.in. nie przedstawił dowodów, które uzasadniałyby udzielenie ulgi. Ponadto, nie wykazał, że udzielenie przedmiotowej ulgi jest uzasadnione względami społecznymi lub gospodarczymi. W opinii CSIOZ, nie udowodniono również, że zwrot części dofinansowania wraz z odsetkami byłby niemożliwy ze względu na sytuację finansową Szpitala. Po rozpatrzeniu odwołania, Minister Rozwoju Regionalnego decyzją z [...] stycznia 2013r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy podkreślił, że podziela pogląd CSIOZ, że podstawą umorzenia należności w analizowanym przypadku jest art. 56 ust. 1 pkt 5 UFP. Przepis ten stanowi, że należności, o których mowa w art. 55 UFP, mogą być umarzane w całości, jeżeli są spełnione następujące przesłanki, tj. występuje ważny interes dłużnika lub interes publiczny. Przy rozważeniu możliwości wystąpienia "ważnego interesu dłużnika" organ prowadzący postępowanie badał sprawozdania finansowe z ostatnich trzech lat (za lata 2009-2011) w celu ustalenia sytuacji majątkowej Beneficjenta oraz skutków ekonomicznych, jakie wystąpią w wyniku realizacji zobowiązania. Minister ocenił, że sytuacji finansowej beneficjenta nie można uznać za bardzo dobrą, w związku z ponoszonymi stratami w kolejnych latach (2009-2011). Niemniej jednak, wobec faktu, że występujące w poszczególnych latach straty pokrywane są przez pomniejszenie dokonywane w kapitale własnym, to według organu II instancji, ewentualne umorzenie należności nie spowodowałoby spełnienia przesłanki "ważnego interesu dłużnika". Odnosząc się do drugiej przesłanki "interesu publicznego" organ odwoławczy wskazał, że niezbędnym warunkiem uzyskania dofinansowania było świadczenie usług w ramach publicznego systemu ochrony zdrowia na podstawie kontraktu z NFZ, a wobec utraty tego kontraktu jej wydatkowanie nie mieściło się w zakresie interesu publicznego rozumianego jako wartość wspólna dla całego społeczeństwa lub całej społeczności. W skardze na decyzję Ministra Rozwoju Regionalnego z [...] stycznia 2013r. skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, załączenie do akt - sprawy o sygn. akt VI SA/Wa 1100/00 oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: I. naruszenie prawa materialnego poprzez: 1. naruszenie przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 roku o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240, z późn. zm.). a w szczególności art. 56 ust. 1 pkt 5 - poprzez naruszenie obowiązku zbadania, czy zachodzi ważny interes podatnika lub interes publiczny; II. obrazę przepisów postępowania administracyjnego mającą wpływ na treść rozstrzygnięcia, a polegająca w szczególności na: 1. naruszeniu art. 7 k.p.a. - poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, a wobec tego również zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego w sprawie, 2. naruszeniu art. 80 k.p.a. - poprzez zaniechanie dokonania oceny wszystkich dowodów w sprawie, 3. naruszeniu art. 8 k.p.a. statuującego zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej poprzez wydanie zaskarżonej decyzji pomimo braku wyjaśnienia budzącego wątpliwości stanu faktycznego. Rozwijając zarzuty skarżący w pierwszej kolejności podkreślił, iż SP ZOZ w Z. utracił możliwość świadczenia usług zdrowotnych w zakresie ratownictwa medycznego w okresie od 1 kwietnia 2010r. do 31 grudnia 2011r., w skutek niezgodnego z prawem rozstrzygnięcia Konkursu ogłoszonego przez Dyrektora Oddziału [...] Wojewódzkiego NFZ na świadczenie usług zdrowotnych w zakresie ratownictwa medycznego na terenie Powiatu [...]. Autor skargi wskazał, że Z. sp. zo.o. w Z. jest następcą prawnym SP ZOZ w Z. i podkreślił, że nie doszło do naruszenia zasady trwałości projektu, a jedynie do jego zawieszenia. Sytuacja w jakiej znalazł się Szpital, co zaznaczył skarżący jest nieprzewidywalną, nie mieszczącą się w uwarunkowaniach prawnych, a dowodem jest fakt, że mimo utraty kontaktu umowa z [...] czerwca 2009r. nie została zerwana. Wnoszący skargę wskazał, że obowiązek zwrotu żądanej kwoty będzie miał wpływ na kondycję finansową Szpitala - największej placówki zdrowia na terenie Powiatu [...] - w kontekście wykonywanych przez niego świadczeń zdrowotnych i ewentualnego zagrożenia zdrowia i życia pacjentów. W odpowiedzi na skargę Minister Rozwoju Regionalnego wniósł o jej oddalenie w pełni podtrzymując stanowisko organu wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, poz. 270 ze zm.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Kierując się tymi przesłankami i badając zaskarżone orzeczenie w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga Z. Sp. z o.o. w Z. zasługuje na uwzględnienie. Sąd wskazuje, iż stan faktyczny sprawy ustalony został w toku postępowania administracyjnego prawidłowo. Niesporne jest, iż w dniu [...] czerwca 2009r. pomiędzy Instytucją Wdrażającą Centrum Systemów Informacyjnych Ochrony Zdrowia a ówczesnym Samodzielnym Publicznym Zespołem Opieki Zdrowotnej w Z. w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko, Priorytet XII – Bezpieczeństwo zdrowotne i poprawa efektywności systemu ochrony zdrowia, Działanie 12.1 – Rozwój systemu ratownictwa medycznego została podpisana umowa o dofinansowanie na realizację projektu pt. "[...]" wraz z wyposażeniem przez Samodzielny Publiczny Zespół Opieki Zdrowotnej w Z.". Skarżący otrzymał dofinansowanie w łącznej kwocie 805.201,59 zł i w ramach projektu zakupił dwa specjalistyczne ambulanse z wyposażeniem. Bezsporne jest w sprawie, iż w okresie od 1 kwietnia 2010 r. do 31 grudnia 2011 r. - tj. przez 21 miesięcy Skarżący nie udzielał świadczeń opieki zdrowotnej na podstawie kontraktu z Narodowym Funduszem Zdrowia w zakresie ratownictwa medycznego. Spowodowało to, zdaniem organów obu instancji, naruszenie zasady trwałości projektu, do zachowania której Skarżący był zobowiązany. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji organ podkreślając uznaniowy charakter rozstrzygnięcia stanął na stanowisku, iż podstawą umorzenia w rozpoznawanej sprawie jest art. 56 ust. 1 pkt 5 ustawy o finansach publicznych. Zgodnie z nim należności, o których mowa w art. 55 ustawy o finansach publicznych mogą być umarzane w całości jeżeli występuje "ważny interes dłużnika" lub "ważny interes publiczny". Organ nie dopatrzył się wystąpienia tych przesłanek analizując z jednej strony sytuację majątkowa Skarżącego i skutki finansowe będące wynikiem zrealizowania przez niego zobowiązania zwrotu środków dofinansowanie z drugiej zaś widząc interes publiczny w odzyskaniu środków wydatkowanych w celu zapewnienia świadczenia usług w zakresie ratownictwa medycznego w sytuacji, gdy wobec utraty przez SP ZOZ kontraktu usługi te nie były we wskazanym okresie świadczone. Organ zwrócił także uwagę na brak interesu publicznego w sytuacji, gdy na skutek umorzenia należności obciążających Skarżącego w sposób pośredni zostałyby one pokryte środkami krajowymi, co prowadziłoby do powstania uszczerbku w budżecie państwa. Sąd podnosi, iż organ nieprawidłowo powołał art. 55 ustawy o finansach publicznych, który w sprawie nie miał zastosowania. Art. 55 ufp stosuje się bowiem tylko do należności cywilnoprawnych a przedmiotowa kwota przypadająca do zwrotu to niepodatkowa należność budżetowa o charakterze publicznoprawnym. Przepisy ustawy o finansach publicznych nie zawierają przesłanek, które warunkują dopuszczalność stosowania ulg w odniesieniu do niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publicznoprawnym a zawierają odesłanie w art. 67 ufp, iż do spraw należności, o których mowa w art. 60 odpowiednie zastosowanie mają przepisy działu III ordynacji podatkowej. Art. 67a § 1 op stanowi, iż organ na wniosek podatnika w przypadkach uzasadnionych "ważnym interesem podatnika" lub "interesem publicznym" może między innymi - pkt 3) umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Decyzja organu ma charakter uznaniowy ale musi uwzględniać przesłanki zawarte w art. 67a § 1 ordynacji podatkowej. A zatem z istoty decyzji uznaniowej wynika pozostawienie organowi swobody wyboru kierunku rozstrzygnięcia, które jednak musi zostać podjęte w zgodzie z obowiązującymi przepisami proceduralnymi, wyznaczającymi standardy ustalania stanu faktycznego sprawy oraz formalne elementy rozstrzygnięcia, w tym dotyczące uzasadniania decyzji. Decyzja podjęta na podstawie art. 67a § 1 op nie ma zatem charakteru arbitralnego ale organ jest zobligowany do ustalenia, czy w danej sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające zastosowanie ulgi w spłacie zobowiązań. W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie organ bezzasadnie zawęził rozważania do wskazanych wyżej przytoczonych aspektów. Wypracowane przez orzecznictwo i zaakceptowane przez Naczelny Sąd Administracyjne stosowanie "dyrektywy uwzględniania interesu publicznego" zawartej w art. 67 § 1 ordynacji podatkowej nakazuje respektowanie przez organy wartości istotnych dla całego społeczeństwa, takich jak: sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, sprawność działania aparatu państwowego, korekta jego błędnych decyzji. Z zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych (art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej) wynika zakaz przerzucania na podatnika błędów lub uchybień popełnionych przez organy podatkowe w procesie stosowania obowiązujących przepisów prawa. Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu, zasadne było a organ tego nie uczynił - rozważenie powodów utraty kontraktu - z uwzględnieniem wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 września 2010 r. w sprawie VI SA/Wa 1100/10. Uwzględnienie społecznego znaczenia dysponowania przez Skarżącego zakupionymi karetkami, poczucia bezpieczeństwa zdrowotnego lokalnej społeczności oraz jej świadomości co do źródeł finansowania projektu. Organ winien także przeanalizować zagadnienie "zachowania trwałości projektu" i rozważyć motywy zaniechania rozwiązania umowy ze Skarżącym w sytuacji, gdy utracił on kontrakt z Narodowym Funduszem Zdrowia z dniem 1 kwietnia 2010 r., pomimo, że w umowie z [...] czerwca 2009r. rozwiązanie umowy o udzielenie świadczeń opieki zdrowotnej jest powodem do jej zerwania. Brak wskazanych wyżej rozważań czyni decyzję, istotnie mającą charakter uznaniowy, podjętą w sposób dowolny. Decyzja uznaniowa nie oznacza decyzji dowolnej a kontrola sądowa decyzji uznaniowych dotyczy procesu ich wydawania. Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ, w ramach przysługującej mu swobody w podejmowaniu decyzji uznaniowej, dokona analizy całokształtu okoliczności sprawy bez pominięcia wskazanych przez Sąd, mając równocześnie na względzie, iż w tej sprawie ze względu na charakter Skarżącego oraz specyfikę i znaczenie społeczne realizowanego przez niego projektu w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko, Priorytet XII – Bezpieczeństwo zdrowotne i poprawa efektywności systemu ochrony zdrowia, Działanie 12.1 – Rozwój systemu ratownictwa medycznego – całkowite rozdzielenie "ważnego interesu" Skarżącego i "interesu publicznego" nie jest właściwie możliwe. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 200 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.