V SA/Wa 947/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jadwiga Smołucha, Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura (spr.), Protokolant specjalista - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi A. (...) sp. z o.o. w P. na rozstrzygnięcie zawarte w piśmie Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości z dnia (...) kwietnia 2017 r. nr (...) w przedmiocie oceny wniosku o dofinansowanie realizacji projektu; 1. stwierdza, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób istotny naruszający prawo i przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości; 2. zasądza od Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości na rzecz A. (...) sp. z o.o. w P. kwotę 497 zł (czterysta dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonym rozstrzygnięciem z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości po rozpoznaniu protestu złożonego przez A. Sp. z o.o. w P. od oceny wniosku o dofinansowanie z dnia [...] lutego 2017 r stwierdziła, że ocena ta została przeprowadzona prawidłowo. Zaskarżona ocena została wydana w następującym stanie faktycznym: A. w dniu [...] września 2016 r. złożył wniosek o dofinansowanie. W ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój 2014-2020; Poddziałania 3.2.1 Badania na rynek; tytuł projektu "[...]". Wnioskowi nadano nr [...]. Pismem z dnia [...] lutego 2017 r. PARP poinformował wnioskodawcę, że projekt nie został wybrany do dofinansowania i wskazał, że minimalna liczba punktów, która kwalifikuje do dofinansowania to 13 pkt tymczasem projekt uzyskał 5 pkt. Nadto aby otrzymać rekomendację do dofinansowania projekt w kryteriach punktowanych za wyjątkiem 2 kryteriów musi uzyskać minimum 1 pkt a w kryterium "Innowacyjność produktu" minimum 2 pkt. PARP wskazał, ze projekt nie uzyskał wymaganej liczby punktów w kryteriach: nr 1 - "Projekt dotyczy wdrożenia prac badawczo- rozwojowych, nr 2 - "Przygotowanie projektu do realizacji", nr 3- "Wydatki w ramach projektu są racjonalne i uzasadnione z punktu widzenia zakresu i celu projektu", nr 7 -"Projekt ma pozytywny wpływ na realizację zrównoważonego rozwoju, o której mowa w art. 8 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013", nr 8 - "Innowacyjność produktu", nr 9 - "Potencjał rynkowy produktu będącego efektem projektu" - ponieważ w każdym z nich uzyskał 0 pkt. W odniesieniu do kryterium nr 1 "Projekt dotyczy wdrożenia prac badawczo- rozwojowych" PARP wskazując jakie elementy dotyczące przedstawionego projektu podlegające ocenie zostały przedstawione przez wnioskodawcę wyjaśnił, że kryterium uzyskało 0 pkt. Wskazał, że projekt dotyczy wdrożenia prac badawczo-rozwojowych przeprowadzonych przez wnioskodawcę i na jego zlecenie dotyczących badań psychologicznych mierników obciążenia, badań okulograficznych o analizy uzyskanych wyników z uwzględnieniem teorii falek. Jednakże biorąc pod uwagę cel badań trudno uznać ażeby zostały one wykonane rzetelnie. Zarówno bowiem w badaniach przeprowadzonych przez wnioskodawcę jak i podmiot działający na jego zlecenie badanie dotyczyło literatury przedmiotu wnioskodawca ( 27) ogółem i zleceniobiorca (19), spośród których badanie przez wnioskodawcę dotyczyło 13 pozycji wydanych przed 10 laty, 2 pozycje były niepublikowane, 4 stanowiły podręczniki podstawowe, zaś badanie dokonane przez zleceniobiorcę w odniesieniu do całości literatury dotyczyło pozycji wydanych przed 10 laty i starszych. W zakresie literatury stanowiącej przedmiot badań, mimo twierdzeń wnioskodawcy złożonych na Panelu Ekspertów, nie wszystkie pozycje znajdowały się w bazie EBSCO stąd ich dobór jest niejasny. Prace realizowane były pod nadzorem P. D., który nie posiada odpowiednich kwalifikacji nie tylko do nadzoru ale również realizacji prac. Nadto grupa wybrana do badań okulograficznych (studenci psychologii), była grupą niereprezentatywną, wnioskodawca nie dysponował zgodą komisji bioetycznej na prowadzenie badań , brak jest również informacji na temat weryfikacji normalności rozkładu analizowanych zmiennych. Tak więc mimo, że projekt dotyczy prac badawczo-rozwojowych prace nie zostały zrealizowane prawidłowo i ze względu na popełnione błędy metodologiczne, nie przygotowują projektu do realizacji. Stąd wskazano, że przeprowadzone prace badawczo-rozwojowe, nie mają kluczowego znaczenia dla realizacji projektu ponieważ nie pozwalają na jego realizację zgodnie z założeniami. W zakresie kryterium nr 2 "Przygotowanie projektu do realizacji"- PARP wskazał, że wnioskodawca wykazał zasoby techniczne i kadrowe do realizacji projektu jak również wskazał prezesa zarządu wśród osób odpowiedzialnych za nadzór nad projektem, stąd wykazał zaangażowanie kadry zarządzającej w realizację projektu. Dokonał również analizy różnych ryzyk, nie wskazał jednak ryzyka badawczego. Przedstawione dane wskazują, że nie jest on przygotowany merytorycznie do realizacji projektu (brak rzetelnie przygotowanych i przeprowadzonych badań badawczo-rozwojowych). Również harmonogram działań nie wydaje się realistyczny, co dotyczy m.in. stworzenia modelu sztucznej sieci neuronowej dostosowanej do specyficznych danych, ponieważ mimo, że wnioskodawca deklarował, że bazował na konkretnych danych przy zaplanowaniu czasu trwania badania i jego kosztów to zarówno koszty jak i czas realizacji wydają się znacząco zaniżone. W odniesieniu do kryterium nr 3 "Wydatki w ramach projektu są racjonalne i uzasadnione z punktu widzenia zakresu i celu projektu" –PARP poinformował, że wydatki przedstawione w projekcie są zgodne z kategoriami wydatków określonymi dla działania. Tym niemniej ponieważ projekt nie dotyczy wdrożenia wyników B+R, które mają kluczowe znaczenie dla projektu, nie można uznać ich za uzasadnione i racjonalne do zaplanowanych przez wnioskodawcę celów i działań projektu oraz celów określonych dla działania. Powoduje to, że wszystkie wydatki należy uznać za nieracjonalne i nieuzasadnione. W zakresie kryterium nr 7 "Projekt ma pozytywny wpływ na realizację zrównoważonego rozwoju, o której mowa w art. 8 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013" – PARP wyjaśnił, że mimo iż wnioskodawca wskazał, że projekt ma pozytywny wpływ na zasadę zrównoważonego rozwoju, o której mowa w art. 8 rozporządzenia, gdyż w jego ramach realizowana jest zasada reduce (redukcja papierowych dokumentów), to nie został wykazany związek między realizacją wdrożenia systemu raportów elektronicznych, a realizacją projektu, stąd wskaźnik ten nie wynika z realizacji projektu. W zakresie kryterium nr 8 "Innowacyjność produktu" – PARP wskazał, że innowacja produktowa przedstawiona w projekcie jest to innowacja co najmniej na skalę kraju a nawet ją przekracza ponieważ, usługi tego rodzaju nie były dotychczas oferowane a idea produktu ma duży potencjał innowacyjny, nadto projekt wskazywałby na duży potencjał rozwoju rynku i branży. Tym niemniej biorąc pod uwagę poważne zastrzeżenia do przeprowadzonych prac B+R, nie ma szans na realizację projektu w opisanym zakresie. W odniesieniu do kryterium nr 9 "Potencjał rynkowy produktu będącego efektem projektu" - PARP wskazał na to, ze wnioskodawca jest firmą będącą jednym z najnowocześniejszych certyfikowanych organizacji szkolenia lotniczego (ATO). Większość przychodów firmy pochodzi z działalności edukacji z zakresu nauki jazdy i pilotażu- dodatkowo z doradztwa klientom indywidualnym związanym z zakupem samolotu. Obecnie firma notuje spadek przychodów i wykazuje stratę, co zostało w zadowalający sposób wyjaśnione na Panelu Ekspertów. Realizacja projektu od 2019 r. wpłynie na wsparcie wskaźników rentowności. Okres dla, którego sporządzono prognozę przepływów pieniężnych, został określony w projekcie na 13 lat ( 2017-2029), w sytuacji gdy założony czas życia projektu to 10 lat. Projekt generuje dodatni poziom NPV, która to wartość na koniec 2026 r. (tj.) po 10 latach wynosi 3.994,6 tys. zł, co potwierdza zasadność realizacji projektu. Przy założeniu, że projekt byłby realny przedstawione dane wskazywałyby na potencjał rynkowy projektu. Na podstawie przedłożonych danych nie można jednak stwierdzić, że produkt, taki jak zaplanowano w projekcie powstanie, będzie wdrożony, a w związku z tym prognozy będą zrealizowane, ponieważ przeprowadzone prace B+R nie gwarantują możliwości wdrożenia produktu- osiągnięcie rezultatów projektu jest nierealne. Od opisanej wyżej oceny projektu wnioskodawca złożył protest. W proteście nie zgodził się z dokonaną oceną i w odniesieniu do kryterium nr 1 - "Projekt dotyczy wdrożenia prac badawczo- rozwojowych" wskazał, że ocena nie jest rzetelna i nie odnosi się do merytoryki badań nadto z treści przedstawionych zarzutów wynika brak eksperckiej wiedzy w ocenie projektu i prac B+R, gdyż żaden postawiony zarzut, nie odnosi się bezpośrednio do zakresu tych prac. Wnioskodawca podkreślił, że przy ocenie przedmiotowego kryterium zarzucono wnioskodawcy brak rzetelności w przeprowadzeniu prac B+R, który w szczegółach dotyczył m.in. doboru literatury. Wnioskodawca wyjaśnił m.in., że prace przeprowadzone we własnym zakresie a następnie na jego zlecenie, miały za zadanie zebranie i przeanalizowanie obecnego stanu wiedzy w danym zagadnieniu, co dokładnie przedstawiono we wniosku, w którym wskazano, że przeprowadzone prace własne dotyczyły badań literaturowych i analizy psychofizjologicznych mierników obciążenia poznawczego, w celu wytypowania najbardziej odpowiednich narzędzi pomiaru psychofizjologicznego, oceniającego obiektywnie oraz nieinwazyjnie obciążenie poznawcze (pilota samolotowego).Prace prowadzone były dla potrzeb własnych wnioskodawcy i przybrały postać raportu, który jest dokumentem wewnętrznym, niepublikowanym, pozwalającym na zebranie potrzebnego w danym temacie stanu wiedzy, co powoduje, że nieprawidłowością o charakterze proceduralnym, jest stosowanie do oceny wewnętrznych oraz nastawionych na cele biznesowe prac B+R kryteriów, które wykorzystywane są najczęściej przy recenzowaniu artykułów naukowych. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego okresu publikacji badanej literatury i zarzutu, iż wiele z nich to prace stare ponad 10 letnie wnioskodawca zauważył, że prowadzenie prac na użytek własny a nie w celu publikacji) daje możliwość zbadania i zestawienia stanu wiedzy. Ocena wartości literatury nie powinna dotyczyć jej wieku i czasu kiedy powstała, ponieważ opiniowanie dobranej literatury powinno się odbywać poprzez jej wartość merytoryczną, a nie jej strukturę. Oceniający nie wskazał żadnej pozycji literaturowej, która jest nieaktualna i nie wskazał, ażeby jakakolwiek nowsza pozycja nie została uwzględniona przez wnioskodawcę w przeglądzie literatury. Nadto wnioskodawca nie zgodził się z zarzutem odnoszącym się do 2 prac niepublikowanych ponieważ specyfika działań wnioskodawcy związana jest z badaniami nad tzw. czynnikiem ludzkim w lotnictwie, co sprawia, że pewna część badań cennych, najbardziej awangardowych z tego obszaru, prowadzona jest przez instytuty badawcze w ramach grantów państwowych m.in. przez psychologów wojskowych. W wielu krajach opracowywane w ich ramach raporty udostępniane są w domenie publicznej, ale nie są uważane za publikowane w rozumieniu recenzowanych publikacji naukowych. Dotyczy to m.in. jednej z najważniejszych publikacji z jakich korzystał wnioskodawca ([...]). Podkreślił ponadto, że EBSCO nie jest samo w sobie bazą a narzędziem ( meta-wyszukiwarką) umożliwiającym dostęp do odpowiednio sprofilowanych baz danych z literaturą naukową. Wnioskodawca wskazał, że przeprowadzane przez niego prace badawcze oraz sama inwestycja mają charakter interdyscyplinarny i dotyczący trzech obszarów, do których należą analiza sygnałów, psychologia poznawcza oraz szkolenia lotnicze. Odnosząc się do zarzutów dotyczących P. D. odwołał się do zapisów wniosku, w których przedstawione zostało jego wykształcenie i jego dokonania zawodowe oraz podkreślił fakt, że jest on szefem wyszkolenia lotniczego u wnioskodawcy, a ponieważ prace badawcze dotyczyły opracowania rozwiązań do zaimplementowania w usłudze szkoleń lotniczych, jego udział w procesie badawczym, jest jak najbardziej uzasadniony. Niezależnie od tego wnioskodawca wskazał, że badania własne zostały przeprowadzone przez wykwalifikowanych psychologów zatrudnionych u wnioskodawcy, których profile zawodowe zostały przedstawione we wniosku, zaś nadzór nad pracami sprawowała A. K. jedna ze wskazanych osób. W odniesieniu do zarzutu dotyczącego braku reprezentatywności grupy podlegającej badaniom okulograficznym wnioskodawca wskazał, że badania z użyciem okulografu miały na celu zmierzenie szerokości źrenicy podczas wykonywania zadań obciążających poznawczo. Powoduje to, że skład grupy badawczej jest bez znaczenia, ponieważ nie jest możliwe wykorzystanie posiadanej wiedzy do kontroli szerokości własnych źrenic, wpływając na działanie autonomicznego układu nerwowego. Nadto dobór grupy był nadzorowany przez wykwalifikowanych psychologów, a ilość uczestników badań przekraczała zakładane minima (było to 90 osób). Do badania członków grupy badawczej, nie było potrzeby uzyskiwania zgody komisji bioetycznej, co wnioskodawca podkreślił na Panelu Ekspertów. Wyjaśniając tę kwestie w proteście wnioskodawca wskazał, że nie istnieją żadne przepisy prawne, które regulują konieczność posiadania zgody komisji bioetycznej w przypadku badań z udziałem ludzi i na ludziach – istnieją jedynie zalecenia ale dotyczą one określonych sytuacji. Dokumentem, który reguluje działalność komisji bioetycznych jest rozporządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z 11 maja 1999 r. w sprawie szczegółowych zasad powoływania i finansowania oraz trybu działania komisji bioetycznych, które nie precyzuje kiedy należy uzyskać zgodę na badania. W tym stanie rzeczy na uwagę zasługuje stanowisko Narodowego Centrum Badań i Rozwoju, które współfinansuje projekty B+R planowane do realizacji w szerokim zakresie branż, szczególnie tych wpisujących się w Krajowe Inteligentne Specjalizacje. NCBR wymaga przedstawienia oświadczenia dotyczącego zgody odpowiedniej komisji bioetycznej w określonych przypadkach, które wnioskodawca opisał w proteście – podkreślając, że nie jest to żaden z nich, a kwestię tę przeanalizował przed przystąpieniem do badań. Podkreślił, że badania przeprowadzane były przy użyciu 3 testów, za zgodą uczestników, w krótkim czasie ( 45 minut) . Testów w żaden sposób nie można zaliczyć do badań, które w jakikolwiek sposób mogłyby wpłynąć na zachowanie badanego, zmierzać do zmiany jego zachowania, nie zaliczały się one do treningu poznawczego, psychoterapii czy też psychokreacji. W odniesieniu do zarzutu z oceny wniosku dotyczącego braku informacji w raporcie faktu przeprowadzenia analizy normalności rozkładu w przeprowadzonym badaniu walidacyjnym wskaźnika ICA, wnioskodawca wyjaśnił, że raport został przeprowadzony zgodnie z wymaganiami standardu edytorskiego American Psychological Association w wersji 6 (aktualnie obowiązującego) i wskazał, że analiza normalności rozkładu została przeprowadzona testem Kołmogarowa-Smirnowa, nadto analiza taka, jest analizą rutynową i nie jest jedyną analizą przeprowadzaną przed właściwą analizą statystyczną . Zarzucił, że ekspert zignorowała ważne z punktu widzenia wnioskowanego projektu wyniki statystyczne badania, wskazujące na fakt, że falkowy wskaźnik czynności poznawczej, jest trafnym narzędziem pomiaru obciążeń poznawczych, co było kluczową konkluzją powyższego projektu, błędnie koncentrując się na rutynowych procedurach. W zakresie prac wykonanych na zlecenie wnioskodawca podkreślił, że prace te dotyczyły zagadnień matematycznych opracowanych wiele lat temu i trudno podważać trafność doboru literatury dokonanego przez doświadczony podmiot jakim jest O. Zarzucił, że nie odniesiono się do przedmiotu, zakresu i metodyki badań, nie wykazano w żaden sposób, że przeprowadzone prace badawcze nie mają kluczowego znaczenia dla projektu ( co zarzucono w ocenie wniosku), co jest istotne z punktu widzenia kryterium merytorycznego. W odniesieniu do kryterium nr 2 - "Przygotowanie projektu do realizacji" wnioskodawca wskazał, że nie zgadza się z oceną ponieważ we wniosku w dwójnasób uwzględniono aspekty, które należy zidentyfikować jako ryzyko badawcze. Wskazał, że w opisie ryzyka technologicznego założył możliwość wystąpienia opóźnień w zakresie przygotowania modeli związanych z analizatorem falkowym i modelem sztucznych sieci neuronowych, których stworzenie będzie bazować na wynikach przeprowadzonych prac B+R, które są solidną podstawą do stworzenia wymaganych rozwiązań informatycznych. Efekty prac są gotowe do wdrożenia, natomiast złożoność opracowanych rozwiązań może wpływać na wystąpienie opóźnień- co zostało przewidziane we wniosku. Nie występuje ryzyko niepowodzenia badań na poziomie nieosiągnięcia założeń lub celów, gdyż efekty zostały już osiągnięte w wymiarze pozyskanej wiedzy, wymagana jest natomiast ich implementacja praktyczna. Wnioskodawca wskazał, że odpowiednio rozplanował zadania przewidując na ich wykonanie stosowny, prawie 3 letni okres czasu i dzieląc projekt na 4 etapy, przewidując też w zakresie zadania nr 1 , co miesięczne raportowanie dotyczące przebiegu prac, co pozwoli na ich bieżące monitorowanie. Nadto minimalizację ryzyka technologicznego zapewni posiadanie niezbędnych zasobów ludzkich, intelektualnych, technologicznych i administracyjnych. Co do zarzutu dotyczącego harmonogramu i kosztów prac to wnioskodawca opierał się w tej mierze na szacunkach dokonanych przez wyspecjalizowany podmiot, z którym współpracował czyli O., i jest zdania, że określony czas wykonania projektu jak i koszty pozwolą na jego realizację. Odnosząc się do zarzutu braku przygotowania merytorycznego do wykonania projektu wnioskodawca odwołał się do argumentacji przedstawionej w proteście a odnoszącej się do kryterium nr 1 - "Projekt dotyczy wdrożenia prac badawczo- rozwojowych". W zakresie kryterium nr 3 - "Wydatki w ramach projektu są racjonalne i uzasadnione z punktu widzenia zakresu i celu projektu" wnioskodawca wskazał, że dokumentacja aplikacyjna została przeanalizowana w sposób niepełny i nierzetelny. Podkreślił, że kryterium to zostało ocenione przez PARP w powiązaniu z kryterium (nr1), dlatego też argumentacja protestu w odniesieniu do zarzutów do przedmiotowego kryterium, opiera się na przedstawionych w proteście argumentów do kryterium nr 1, w których wyraźnie wskazano na rolę, prawidłowość oraz wagę przeprowadzonych prac B+R. Kryterium to w ocenie wnioskodawcy jest spełnione, zatem wszystkie wydatki należy uznać za racjonalne i uzasadnione z punktu widzenia wdrożenia prac B+R. W zakresie kryterium nr 7- "Projekt ma pozytywny wpływ na realizację zrównoważonego rozwoju, o której mowa w art. 8 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013" wnioskodawca wskazał, że kryterium zostało ocenione nieprawidłowo, ponieważ oceniający nie zrozumieli istoty projektu, nie zrozumieli istoty wskaźnika i nie uwzględnili wszystkich informacji. W wyjaśnieniu swojego stanowiska wnioskodawca odniósł się do treści art. 8 rozporządzenia i wskazał, że nie jest zakładem produkcyjnym lecz jednostką świadczącą usługi szkolenia lotniczego, co oznacza, że sprzedawanym produktem jest wiedza i umiejętności. Nie zmienia to faktu, że realizacja projektu będzie miała pozytywny wpływ na politykę zrównoważonego rozwoju. Podkreślił, że poprawa jakości szkolenia lotniczego umożliwi zapobieganie globalnemu ryzyku, jakim są coraz częstsze katastrofy lotnicze wynikające z tzw. czynnika ludzkiego, przy czym aspekt ten jakkolwiek pozytywny, nie może zostać wdrożony bezpośrednio u wnioskodawcy, nie jest również możliwy do wykazania na poziomie mierzalnego wskaźnika. Specyfika projektu zakłada natomiast wdrożenie rozwiązań, które pozwolą na efektywne gospodarowanie zasobem jakim jest dokumentacja papierowa na poziomie spółki. Dokumentacja tworzona w toku szkoleń, prowadzonych z użyciem systemu bezinwazyjnej, neurokognitywnej oceny kompetencji lotniczych dokonywana przy pomocy zakupionego sprzętu i stworzonego elektronicznego systemu badania danych psychofizycznych, pozwoli na zrezygnowanie z wydruku pozyskiwanych danych w formie papierowej. Wdrożenie systemu nie byłoby możliwe bez realizacji projektu, co było przedmiotem wypowiedzi również na Panelu Ekspertów, która z przyczyny leżącej po stronie eksperta, nie była jednak wypowiedzią swobodną. W zakresie kryterium nr 8 – "Innowacyjność produktu" wnioskodawca wskazał, że z treści oceny wynika, że produkt stanowi innowację. Wskazał, że produktem zainteresowane są takie podmioty jak [...] oraz [...] w D. Zatem w świetle wysokiego potencjału innowacyjnego oraz argumentacji przedstawionej proteście w odniesieniu do kryterium nr 1, wnioskodawca wskazał, że konieczna jest ponowna ocena tego kryterium biorąc pod uwagę, że prace badawcze zostały przedstawione rzetelnie a dane wynikające z harmonogramu, wskazują, że realizacja projektu jest możliwa. W zakresie kryterium nr 9 – "Potencjał rynkowy produktu będącego efektem projektu" wnioskodawca wskazał, że w sposób niepełny i nierzetelny dokonano jego oceny. Wnioskodawca przytoczył treść kryterium opisaną w Kryteriach wyboru projektów i wskazał, że wszystkie z nich zostały wypełnione przez wnioskodawcę, zaś w opinii samych ekspertów, projekt posiada wysoki potencjał rynkowy. Wskazał, że z zapisów zawartych we wniosku wynika również duży potencjał eksportowy projektu ( już zawarto umowę na szkolenie instruktorów wojskowych [...]). Tym samym odmowa przyznania punktów z tego powodu, że oceniający uznali, że przeprowadzone prace nie gwarantują wdrożenia projektu, jest nieprawidłowa, co wykazano w odniesieniu do kryterium nr 1. W tym stanie rzeczy wnioskodawca uznał, ż projekt powinien uzyskać 3 pkt. Pismem z dnia [...] kwietnia 2017 r. PARP poinformował wnioskodawcę, że protest nie został uwzględniony ponieważ po ponownej analizie wniosku wraz z załącznikami, po zapoznaniu się z pierwotną oceną i treścią protestu, uznano, że ocena wniosku o dofinansowanie została przeprowadzona prawidłowo. Odnosząc się do kryterium nr 1 - "Projekt dotyczy wdrożenia prac badawczo- rozwojowych" PARP wskazał, że wnioskodawca dołączył do wniosku dwa raporty z badań. Pierwszy z nich wykonany przez wnioskodawcę dotyczył "Analizy użyteczności metod psychofizycznych do pomiaru obciążenia zadaniowego i syntetycznego szkolenia załóg lotniczych (wartość prac - 8950zł). Z oferty rynkowego świadczenia usług przez wnioskodawcę wynika, że na kabinie treningowej [...] świadczone są już usługi treningowe z elementami kontroli parametrów fizjologicznych trenowanej osoby. Drugi z raportów został wykonany przez O. i dotyczy "Analizy metod akwizycji, kondycjonowania i przetwarzania sygnałów biomedycznych" (wartość prac 11000 zł), zaś z jego treści wynika, ż dokonano przeglądu metod przetwarzania możliwych do wykorzystania i na podstawie tej analizy zarekomendowano wnioskodawcy analizę falkową jako podstawowy sposób analizy sygnałów psychofizycznych w planowanych przez wnioskodawcę rozwiązaniach. Pozwala to przypuszczać, że projekt dotyczy wdrożenia wstępnych wyników prac B+R zrealizowanych na zlecenie wnioskodawcy. Zgodnie z harmonogramem rzeczowo-finansowym projektu należy wykonać jeszcze szereg prac przygotowujących wdrożenie (zadanie 1 – 332100 zł) w szczególności ma zostać stworzony analizator falkowy oraz model sztucznej sieci neuronowej do analizy danych oraz ostateczne prace rozwojowe niezbędne do wdrożenia nowej usługi (zadanie nr 4). Nadto biorąc pod uwagę wartość dotychczas przeprowadzonych prac B+R należy uznać, że nie mają one kluczowego znaczenia dla opracowania/udoskonalenia usługi, zatem kryterium jest niespełnione. W odniesieniu do kryterium nr 2 – "Przygotowanie do realizacji projektu" PARP wskazał, że przeprowadzone prace, jako teoretyczne nie mogą być uznane za prace finalne umożliwiające ich bezpośrednie wdrożenie, stąd nie jest możliwe uznanie gotowości wdrożeniowej prac. Nadto opisane we wniosku ryzyko technologiczne jest duże. Biorąc pod uwagę prace, które mają być jeszcze przeprowadzone celem przygotowania ich do wdrożenia, jak również biorąc pod uwagę fakt, że prace dotychczas przeprowadzone, nie mają kluczowego znaczenia dla opracowania/udoskonalenia produktu należy stwierdzić, że ryzyko niezrealizowania projektu jest na nieakceptowanie wysokim poziomie. Tym samym kryterium nie zostało spełnione. W odniesieniu do kryterium nr 3 - "Wydatki w ramach projektu są racjonalne i uzasadnione z punktu widzenia zakresu i celu projektu" PARP wskazał, m.in., że jakkolwiek wnioskodawca posiada już kabinę treningową [...] umożliwiającą także wykorzystanie w procesie szkolenia cech psychofizycznych oraz stanowisko bezinwazyjnej, neurokognitywnej oceny operatora, stąd nie jest jednoznaczne, czy wnioskodawca zamierza zwiększyć zakres posiadanych usług poprzez zakup drugiej kabiny i zainstalowanie w niej elementów systemy. Tym niemniej zakup drugiej kabiny (symulatora), który zostanie odpowiednio wyposażony, o czym jest mowa we wniosku powoduje, że koszty jego zakupu można uznać za uzasadnione. Za nieuzasadnione należy uznać jednak wydatki związane z zakupem 2 samolotów [...], ponieważ wydatki te nie mają bezpośredniego związku i uzasadnienia z istotą rozwiązania, którą stanowi system oceny kompetencji załóg lotniczych. Rozwiązanie proponowane w projekcie może być instalowane na różnych samolotach, a zatem jest to element powtarzalny, który mógłby stanowić dodatkową ofertę wnioskodawcy, powstałą w wyniku realizacji projektu. Nie jest także uzasadniony zakup dwóch rzutników multimedialnych. Łączna wysokość kosztów niekwalifikowanych, uniemożliwia również ich korektę - kryterium nie jest spełnione. W zakresie kryterium nr 7 - "Projekt ma pozytywny wpływ na realizację zrównoważonego rozwoju, o której mowa w art. 8 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013" PARP wskazał, że warunkiem przyznania punktów w tym kryterium, jest odzwierciedlenie poszczególnych aspektów środowiskowych projektu we wskaźnikach i szczegółowe uzasadnienie każdego wskaźnika, które mają być monitorowane i raportowane we wniosku o płatność. PARP stwierdził, że przedstawiony przez wnioskodawcę wskaźnik- redukcja papierowych dokumentów (liczba stron), nie odzwierciedla aspektów środowiskowych projektu przez zmniejszenie ilości papierowych dokumentów, przez generowanie ich w formie elektronicznej, przy powszechnym obecnie stosowaniu raportów elektronicznych generowanych z systemów informatycznych, jak i prezentacjach oraz materiałach szkoleniowych w formie elektronicznej- w związku z czym PARP uznał kryterium za niespełnione. W zakresie kryterium nr 8 - "Innowacyjność produktu" PARP podał, że można zgodzić się z opisem zawartym we wniosku, że planowany zakres usługi szkolenia z wykorzystaniem wspomagających metod bezinwazyjnych stanowi nowość na rynku ponad krajowym. Wątpliwości budzi jednak nowość wdrożonej usługi w stosunku do dotychczas wykorzystywanego w procesie szkolenia posiadanego przez wnioskodawcę symulatora. Ze względu na zgłoszenie patentowe i możliwość aplikacji rozwiązań zawartych w zgłoszeniu w planowanym do zakupu symulatorze, szerszym spectrum ocen i z nowością bezpośredniego wykorzystania cech psychofizycznych w szkoleniu pilotów, można planowaną do wdrożenia usługę uznać za posiadającą znamiona innowacyjności. Jednak ze względu na istotne wątpliwości dotyczące stopnia gotowości do wdrożenia prac badawczych pierwotną ocenę dotyczącą braku spełnienia kryterium należy uznać za zasadną . W zakresie kryterium nr 9 - "Potencjał rynkowy produktu będącego efektem projektu" PARP wskazał odnosząc się do treści dokumentów aplikacyjnych, że dla zaprognozowanego okresu realizacji i eksploatacji projektu ( 13 lat) wyliczono dodatni wskaźnik NPV (ponad 4, 1 mln zł). Projekt jest opłacalny, jednak przyjęty okres prognozy powoduje, że wartość dodatnia NPV osiągana jest po 10 roku eksploatacji projektu tj. w 2029 r., co wskazuje na jego przeciętną opłacalność, co powoduje, że możliwe byłoby przyznanie z tego tytułu 1 pkt. Biorąc jednak pod uwagę to, że nie można stwierdzić, że projekt powstanie, że osiągnięcie rezultatów projektu jest nierealne co powoduje, że przedstawione dane nie są rzetelne, wskazuje to na prawidłową ocenę kryterium i brak możliwości przyznania punktu. Od rozstrzygnięcia pełnomocnik wnioskodawcy złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił: 1) naruszenie przepisów art. 37 ust. 1 w zw. z art. 46 ust. 3 i art. 58 ust. 1 pkt 1) ustawy wdrożeniowej, mogące mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, poprzez naruszenie nakazu przeprowadzania wyboru projektów do dofinansowania w sposób przejrzysty, rzetelny i bezstronny oraz zapewniania wnioskodawcom równego dostępu do informacji o warunkach i sposobie wyboru projektów do dofinansowania, przejawiające się w: - braku ustosunkowania się w rozstrzygnięciu z dnia [...].04.2017 r. do uzasadnienia zarzutów Wnioskodawcy zawartego w proteście z dnia [...].02.2017r.; - powołaniu w treści rozstrzygnięcia z dnia [...].04.2017 r. nowej argumentacji na poparcie stanowiska PARP w przedmiocie motywów negatywnej oceny projektu, która to argumentacja nie była przedtem znana wnioskodawcy, a zatem do której z oczywistych względów nie mógł się on ustosunkować składając protest z dnia [...].02.2017 r.; - dokonaniu nieprawidłowej oceny projektu zarówno na etapie pierwotnej jego weryfikacji, jak i przy rozpoznawaniu protestu z dnia [...].02.2017 r., a w konsekwencji uznanie, że projekt nie spełnia takich kryteriów oceny jak: "Projekt dotyczy wdrożenia wyników prac badawczo- rozwojowych"; "Przygotowanie projektu do realizacji"; "Wydatki w ramach projektu są racjonalne i uzasadnione z punktu widzenia zakresu i celu projektu"; "Projekt ma pozytywny wpływ na realizację zasady zrównoważonego rozwoju, o której mowa w art. 8 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i rady (UE) nr 1303/2013, "Innowacyjność produktu"; "Potencjał rynkowy produktu będącego efektem projektu", podczas gdy z materiału przedstawionego przez wnioskodawcę w sprawie wynika, że planowany przez niego do wdrożenia projekt wszystkie powyższe kryteria spełnia; 2) naruszenie art. 49 ust. 3 lit. 3) ustawy wdrożeniowej, mogące mieć wpływ na wynik sprawy, poprzez powołanie do Panelu Ekspertów osoby niespełniającej wskazanych w tym przepisie kryteriów wiedzy, umiejętności, doświadczenia lub wymaganych uprawnień w dziedzinie objętej programem operacyjnym, w ramach której jest dokonywany wybór projektu. Z uwagi na powyższe wniósł o uwzględnienie skargi i stwierdzenie, że w przedmiotowej sprawie ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia PARP oraz o zasądzenie od PARP na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Ponadto wniósł o zwrócenie się do PARP o udostępnienie materiałów w postaci materiału audio-wideo i podanie danych dotyczących kompetencji ekspertów oceniających wniosek i biorących udział w rozstrzygnięciu protestu oraz przeprowadzenie dowodu z dokumentów wskazanych w skardze na okoliczność dokonania oceny projektu niezgodnej z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa i regulaminem konkursu oraz jej wpływu na wynik sprawy. W uzasadnieniu skargi wnioskodawca odwołując się do wskazanych wyroków sądów administracyjnych podkreślił wagę uzasadnienia oceny wniosku i przyjętej punktacji, która umożliwi wnioskodawcy podjęcie merytorycznej polemiki z oceną. Wskazał w związku z tym, że jeżeli jak się okazuje z rozstrzygnięcia protestu, przyczyny negatywnej oceny wniosku skarżącego zdaniem PARP są inne, niż wskazano w informacji o wynikach oceny projektu, to nie powiadomiono go o przyczynach negatywnej oceny w sposób umożliwiający merytoryczną polemikę. Skarżący wskazał, że stosując ostrożną analogię do przepisów k.p.a., nie jest m.in. dopuszczalne uchylenie się od oceny zarzutów podnoszonych przez stronę, co w odniesieniu do przedmiotowej sprawy pozwala na postawienie zarzutu, że Instytucja Pośrednicząca nie tylko nie ustosunkowała się do zarzutów skarżącego podniesionych w proteście, ale dla uzasadnienia negatywnej oceny projektu powołała się na zupełnie inne powody, których nie mógł on wcześniej znać, a zatem nie mógł ich uwzględnić w proteście. Z treści rozstrzygnięcia z dnia [...] kwietnia 2017 r. nie sposób uznać, czy zawarte tam twierdzenia mają charakter uzupełniający, czy też ich celem jest zastąpienie wcześniejszej argumentacji ( co oznaczałoby trafność stanowiska wnioskodawcy). Niezależnie od oceny tej kwestii IP rozpoznająca protest również dokonała oceny wniosku w sposób niepoprawny, świadczący o braku transparentności. Skarżący odnosząc się do stanowiska wyrażonego przez PARP w odniesieniu do poszczególnych kryteriów, w zakresie kryterium nr 1 – wskazał m.in., że w proteście w sposób szczegółowy odniósł się do każdego elementu negatywnej jego oceny, co powinno PARP doprowadzić do przyznania 1 pkt. Tymczasem PARP nie odniósł się do zarzutów wskazanych w proteście wskazując, że powodem negatywnej oceny tego kryterium jest to, że przedstawione przez wnioskodawcę wyniki prac B+R, nie mają kluczowego znaczenia dla projektu ponieważ wyniki prac, nie proponują jeszcze gotowego rozwiązania do wdrożenia, że należy wykonać jeszcze szereg prac przed wdrożeniem, a wykonane prace ze względu na swoją wartość, nie mogą mieć kluczowego znaczenia dla projektu, przy czym żadne z przedstawionych zastrzeżeń nie zostało zasygnalizowane w proteście. Skarżący przypomniał, że w ocenie projektu pojawił się wprawdzie zarzut braku kluczowego znaczenia prac B+R ale został on oceniony przez pryzmat literatury ( czasu jej wydania). Tymczasem szerokie spectrum literatury wskazuje na przeprowadzenie badań w sposób skrupulatny i przekrojowy. Na nowatorskość i unikatowość tak przeprowadzonych badań wskazuje fakt zaproszenia P. D. na konferencję psychologiczna w [...] w L. celem przedstawienia ich wyników. W zakresie kryterium nr 2 - "Przygotowanie do realizacji projektu" skarżący wskazał, że do każdego z zarzutów oceny wniosku, których PARP nie uzasadnił, odniósł się w proteście i stanowisko w tym zakresie podtrzymuje w całości uznając, iż powinien zostać mu przyznany 1 pkt. Wskazał, że kryterium to w trakcie oceny wniosku, zostało niemal w całości ocenione przez pryzmat braku spełnienia wg PARP kryterium nr 1, co jest nieprawidłowe, bowiem każde kryterium powinno zostać ocenione w sposób niezależny. Wskazał, że jeśli istniały jakieś wątpliwości co do zapisów wniosku, to powinien być wezwany do ich wyjaśnienia zgodnie z Regulaminem konkursu. Podkreślił, że w ramach rozstrzygnięcia protestu, IP nie odniosła się do treści protestu w tym zakresie formułując tezę, że przeprowadzone prace B+R, mają charakter teoretyczny, i nie mogą być uznane za finalne, umożliwiające wdrożenie, co uprzednio nie zostało nawet zasygnalizowane. W odniesieniu do kryterium nr 3 - "Wydatki w ramach projektu są racjonalne i uzasadnione z punktu widzenia zakresu i celu projektu" skarżący wskazał, że negatywna ocena wniosku przez PARP została dokonana przez pryzmat kryterium nr 1, do czego odniósł się w proteście. Ocena ta została podtrzymana w rozstrzygnięciu protestu, przy czym rozpoznający protest, nie ustosunkowali się do jego zarzutów, natomiast zakwestionowali kwalifikowalność wydatków na samoloty [...] i rzutniki multimedialne, o czym nie było mowy w uzasadnieniu oceny wniosku. Skarżący odnosząc się do argumentacji protestu w tym zakresie odwołał się do zapisów wniosku wskazując na – jego zdaniem - zasadność zakupu zakwestionowanego sprzętu i kwalifikowalność związanych z tym wydatków. W zakresie kryterium nr 7- "Projekt ma pozytywny wpływ na realizację zrównoważonego rozwoju, o której mowa w art. 8 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013" skarżący wskazał, że PARP nie zakwestionowała przedstawionych danych dotyczących liczby stron dokumentów oraz faktu, że po zrealizowaniu projektu spadnie ona do 0, uznając, że już obecnie wnioskodawca powinien stosować dokumentację elektroniczną i nie biorąc pod uwagę m.in. specyficznych przepisów dotyczących prowadzenia dokumentacji lotniczej przez podmioty zajmujące się szkoleniami. W zakresie kryterium nr 8 - "Innowacyjność produktu" skarżący wskazał, że przedmiotowe kryterium zostało ocenione przez PARP jako niespełnione ze względu na nienależyte przygotowanie prac B+R i brak szans na realizację projektu w opisanym zakresie, do czego odniósł się w proteście. Przy rozpoznaniu protestu IP (PARP) w żaden sposób nie odniosła się do zarzutów protestu podzielając stanowisko z oceny wniosku i wskazując dodatkowo, że nie jest jasne na czym ma polegać nowość rozwiązania zaproponowanego przez wnioskodawcę w świetle usługi już przez niego oferowanej na posiadanym symulatorze. Ocena ta dowodzi braku zapoznania się z wnioskiem i braku kompetencji do oceny, niezależnie od braku zasygnalizowania tego stanowiska w ocenie wniosku. Skarżący podkreślił, że jeśli istniały jakieś wątpliwości powinien być wezwany do ich wyjaśnienia. Wskazał, że kryterium to zostało niewłaściwie ocenione ze względu na błędną ocenę innych kryteriów. W zakresie kryterium nr 9 – "Potencjał rynkowy produktu będącego efektem projektu" wskazał, że do oceny tego kryterium szeroko odniósł się w proteście, którego argumenty w całości podtrzymuje, a których uwzględnienie powinno doprowadzić do przyznania za to kryterium maksymalnej liczby punktów tj. 3 ze względu na to, że projekt poza tym, że zawiera rzetelne dane i wysoką opłacalność oferuje również produkt o dużym potencjale eksportowym. Ponadto skarżący ponownie wskazał na to, że kryterium to zostało ocenione przez pryzmat negatywnej oceny kryterium nr 1. Wszystkie przedstawione zastrzeżenia dowodzą w ocenie skarżącego, że oceny projektu dokonano m.in. z naruszeniem treści art. 37 ust. 1 ustawy wdrożeniowej poprzez brak rzetelnego odniesienia się do treści dokumentów aplikacyjnych oraz brak przeprowadzenia Panelu Ekspertów w sposób, który umożliwiłby wnioskodawcy przedstawienie swojego stanowiska w interesujących ekspertów kwestiach, co niestety nie było możliwe ze względu na to, że mimo zadawanych pytań nie pozwolono mu na rozwinięcie wypowiedzi lub ją przerywano. W odpowiedzi na skargę PARP wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. W ocenie Sądu potwierdził się zarzut naruszenia treści art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (Dz. U. z 2016 r. poz. 217 - ustawy wdrożeniowej), ze względu na brak rzetelnej oceny wniosku. Treść art. 37 ust.1 ustawy stanowi, że właściwa instytucja przeprowadza wybór projektów do dofinansowania w sposób przejrzysty, rzetelny i bezstronny oraz zapewnia wnioskodawcom równy dostęp do informacji o warunkach i sposobie wyboru projektów do dofinansowania. Nadto w ust. 2 tego przepisu wskazuje się, że projekt podlega ocenie pod względem spełnienia kryteriów wyboru projektów, zatwierdzonych przez komitet monitorujący, zgodnych z warunkami określonymi w art. 125 ust. 3 lit. a rozporządzenia ogólnego. Należy podkreślić w związku z tym, że treść przepisu przewiduje równy dostęp wnioskodawców do wszelkich informacji dotyczących warunków i sposobu oceny projektów, przy czym ocena ta musi być przeprowadzona przy pomocy określonych, opracowanych zgodnie z prawem kryteriów ich oceny. W przypadku trybu konkursowego o jakim jest mowa w art. 38 ust. 1 pkt 1 ustawy wdrożeniowej, konkurs jest oceniany zgodnie z art. 39 ustawy, który przeprowadza właściwa instytucja w trybie art. 40 ustawy oraz na podstawie regulaminu konkursu o jakim jest mowa w art. 41 ustawy. Nie ulega wątpliwości, że w przedmiotowym konkursie, w którym ocenie podlegał sporny projekt, wnioskodawca, miał dostęp do informacji dotyczącej konkursu jak również sposobu oceny wniosków, miał również dostęp do Regulaminu konkursu jak również innych dokumentów dotyczących jego przeprowadzenia na takich samych zasadach jak inni uczestnicy i okoliczności tych nie kwestionował. Przedmiotem sporu w sprawie jest prawidłowość oceny projektu z zastosowaniem się do kryteriów oceny wniosków oraz prawidłowe, jednoznaczne i przejrzyste dokonanie tej oceny poprzez właściwe jej uzasadnienie. Zaznaczenia przy tym wymaga, że ocena tej kwestii przez Sąd z racji braku wiadomości specjalnych ogranicza się jedynie do kontroli prawidłowości dokonania oceny wniosku w zgodzie z ustawą wdrożeniową, Regulaminem konkursu i kryteriami oceny wniosku stanowiącymi załącznik do Regulaminu. W przedmiotowym konkursie był to Regulamin nr 2 rok 2016 ( zatwierdzony 25.08.2016r.) Oceniając zaskarżone rozstrzygnięcie pod tym kątem należy uznać, że ocena wniosku została dokonana w sposób nieprawidłowy. Należy wskazać, że zgodnie z zapisami § 8 ust. 1 Regulaminu konkursu "Ocena projektów dokonywana jest w oparciu o kryteria wyboru projektów określone w załączniku nr 1 do regulaminu na podstawie informacji zawartych we wniosku o dofinansowanie oraz informacji lub dokumentów, o których mowa w ust. 6 (jeśli wnioskodawca był wezwany do ich złożenia), a także informacji udzielanych przez wnioskodawcę podczas posiedzenia Panelu Ekspertów, o którym mowa w § 10 ust. 1." Zgodnie z § 10 : ust. 1 Regulaminu - Ocena merytoryczna projektów jest dokonywana przez KOP w formie Panelu Ekspertów, ust. 2 - Ocena merytoryczna projektów dokonywana jest w oparciu o kryteria merytoryczne, określone w załączniku nr 1 do regulaminu, ust. 3 - Wnioskodawca w trakcie posiedzenia Panelu Ekspertów jest zobowiązany do przeprowadzenia prezentacji projektu obejmującej zagadnienia dotyczące następujących kryteriów oceny merytorycznej: 1) Projekt dotyczy wdrożenia wyników prac badawczo-rozwojowych; 2) Przygotowanie projektu do realizacji; 3) Innowacyjność produktu; 4) Potencjał rynkowy produktu będącego efektem projektu. Odnosząc się do zarzutów skargi przede wszystkim wskazać należy, że trafne są zarzuty skarżącego kwestionujące sposób w jaki została dokonana ocena kryterium nr 1- "Projekt dotyczy wdrożenia prac badawczo- rozwojowych". Przypomnienia wymaga, że kryterium to zostało ocenione na 0 pkt jako niespełnione, ponieważ zarzucono, że prace badawcze dotyczące wdrożenia projektu w zakresie badań psychologicznych mierników obciążenia, badań okulograficznych o analizy uzyskanych wyników z uwzględnieniem teorii falek, w zakresie przeglądu literatury w odniesieniu do badań własnych jak i zleconych przez wnioskodawcę, zostały zrealizowane nierzetelnie. Zarzuty w tym zakresie dotyczyły literatury(jej wieku), braku wszystkich pozycji w EBSCO, braku kwalifikacji P. D., który uczestniczył w badaniach, nieprawidłowo dobranej grupy badawczej do badań okulograficznych, braku zgody komisji bioetycznej na przeprowadzenie badań, braku informacji na temat weryfikacji normalności rozkładu weryfikowanych danych. Tym samym uznając, że projekt dotyczy wdrożenia prac B+R wskazano, że prace te nie zostały przeprowadzone prawidłowo i ze względu na popełnione błędy metodologiczne, nie przygotowują one do realizacji projektu i nie mają kluczowego znaczenia dla jego realizacji. W złożonym proteście wnioskodawca w bardzo obszerny i drobiazgowy sposób odniósł się do zastrzeżeń PARP wskazując dlaczego w jego ocenie zastrzeżenia dotyczące przedmiotowego kryterium, nie są trafne. W rozstrzygnięciu protestu, nie odniesiono się w żaden sposób do argumentów wnioskodawcy. Wskazano na niespełnienie kryterium i prawidłowość pierwotnej oceny projektu podając uzasadnienie tego stanowiska, przy czym zasadniczym argumentem znajdującym oparcie w złożonych przez skarżącego dwóch raportach z wykonanych prac, była kwestia tego, że w ocenie rozstrzygających protest, prace B+R nie przyniosły efektu w postaci gotowego do wdrożenia produktu a jedynie wdrożenia wstępnych wyników prac B+R. Odniesiono się także do kosztów owych prac oraz do harmonogramu rzeczowo finansowego, w którym opisano prace do wykonania i podkreślono, że zapisy te i wartość prac dotychczasowych dowodzą, że nie mają one kluczowego znaczenia dla opracowania/udoskonalenia produktu (usługi). Dokonując oceny zawartości pisma zawierającego ocenę wniosku i rozstrzygnięcie protestu należy stwierdzić, że w obydwu dokumentach pojawia się stwierdzenie, że przeprowadzone prace ( ocena wniosku: nierzetelne i nie pozwalające w związku z tym na ich wdrożenie; rozstrzygnięcie protestu: wstępne wyniki prac, brak produktu gotowego do wdrożenia), nie mają kluczowego znaczenia dla produktu, którego dotyczy projekt. Zaznaczyć w tym miejscu należy, że zgodnie z kryteriami oceny, ażeby kryterium zostało uznane za spełnione przeprowadzone prace B+R muszą dotyczyć wdrożenia tych prac i muszą one mieć kluczowe znaczenie dla opracowania/udoskonalenia produktu(wyrobu lub usługi). Nie ulega zatem wątpliwości, że efekt prac B+R i ich kluczowość są przesądzające dla możliwości uzyskania 1 pkt. Nakłada to na oceniających obowiązek wyraźnego wskazania dlaczego prace, nie mają znaczenia kluczowego. Zdaniem Sądu brak jest możliwości uznania, że ocena wniosku i rozstrzygnięcie protestu spełniło te wymogi. Z treści oceny wniosku nie wynika jednoznacznie, czy brak kluczowości badań jest wynikiem błędów metodologicznych prac, czy też jest niezależnym od tego elementem oceny wniosku. Z kolei rozstrzygnięcie protestu, w żaden sposób nie nawiązuje do jego treści w tym zakresie i zajmuje się koniecznymi elementami oceny kryterium tj. efektem prac B+R oraz ich kluczowością ale czyni to w sposób, który nie jest powiązany z oceną wniosku, co nie pozwala na uznanie, że argumentacja z rozstrzygnięcia, jest uzupełnieniem argumentacji oceny wniosku - co jest dozwolone pod warunkiem, że odbywa się w ramach treści kryterium. Należy przyznać rację skarżącemu, że argumenty podniesione w ramach sprawdzania prawidłowości tego kryterium dopiero na etapie rozstrzygnięcia protestu, są argumentami, które nie były sygnalizowane wcześniej, zatem nie miał on możliwości odniesienia się do nich. Zastrzeżenia budzi również sposób oceny pozostałych kryteriów. I tak jeśli chodzi o kryterium nr 2 "Przygotowanie projektu do realizacji" w ocenie wniosku przyznano, że wnioskodawca wykazał zasoby pozwalające na realizację projektu, uwzględnił ryzyka poza ryzykiem badawczym, przy czym uwypuklono, że wnioskodawca nie jest przygotowany merytorycznie do wdrożenia projektu (kryterium nr 1 dop. Sądu). Stwierdzono również, że przedstawiony harmonogram nie wydaje się realistyczny ze względu na przewidziany czas realizacji projektu jak i koszty prac - bez bliższego uzasadnienia tej kwestii. W proteście wnioskodawca odniósł się do tych ocen odwołując się do zapisów wniosku, wskazując m.in., że przewidział możliwość opóźnień w pracach oraz minimalizowania ryzyka ich wystąpienia, wskazując na czas trwania projektu, podział realizacji na 4 etapy oraz na to, że czas realizacji projektu jak i koszty wskazał w oparciu o informacje wyspecjalizowanego podmiotu O., dokonując uprzednio analizy dostępnych rozwiązań technicznych. W rozstrzygnięciu protestu nie odniesiono się do argumentów protestu i wskazano, że przeprowadzone prace są to prace teoretyczne i nie mogą być uznane za finalne, umożliwiające ich wdrożenie, nadto sam wnioskodawca we wniosku określił ryzyko technologiczne jako duże. Tym samym biorąc również pod uwagę to, że przeprowadzone badania, nie mają kluczowego znaczenia dla opracowania/udoskonalenia produktu ryzyko niezrealizowania projektu jest na nieakceptowanym poziomie. Biorąc pod uwagę przedstawione stanowiska w zakresie prawidłowości oceny przedmiotowego kryterium należy stwierdzić, że brak ustosunkowania się do argumentów protestu, nie pozwala na uznanie, że kryterium to zostało ocenione prawidłowo. Nie wiadomo bowiem jakie znaczenie dla jego oceny mają zastrzeżenia oceniających określone w ocenie wniosku. Pojawienie się w rozstrzygnięciu protestu stwierdzenia, że prace mają charakter teoretyczny jest argumentem nowym, który nie może zostać uznany za uzupełnienie stanowiska PARP, nadto pojawienie się tego argumentu na tym etapie procedowania uniemożliwił wnioskodawcy przedstawienie swoich racji i ich oceny przez organ. W odniesieniu do kryterium nr 3 – "Wydatki w ramach projektu są racjonalne i uzasadnione z punktu widzenia zakresu i celu projektu" w ocenie wniosku wskazano, że wydatki wskazane w projekcie, są zgodne z kategoriami wydatków określonymi dla działania, ponieważ jednak projekt nie dotyczy wdrożenia wyników B+R, które mają kluczowe znaczenie dla projektu (kryterium nr 1 dop. Sądu) to wydatków tych nie można uznać za racjonalne i uzasadnione. W proteście wnioskodawca odniósł się do tak sformułowanej oceny i wskazał na brak podstaw do oceny spełnienia konkretnego kryterium poprzez pryzmat braku spełnienia (według oceniających) innego kryterium. W rozstrzygnięciu protestu podtrzymano stanowisko z oceny wniosku a nadto oceniono, że wydatki na zakup 2 samolotów i 2 rzutników multimedialnych są niekwalifikowalne, bo nie wykazano ich niezbędności dla realizacji projektu opisanego we wniosku. Sąd uznaje, że ocena wniosku została dokonana niewłaściwie ponieważ wydatki zostały zdyskredytowane poprzez uznanie, że projekt nie nadaje się do wdrożenia ( kryterium nr 1). Tymczasem kryterium to tak jak i każde inne powinno zostać ocenione w sposób samodzielny i wynikający z opisu kryteriów projektu czyli z uwzględnieniem określonych podkryteriów dotyczących ich racjonalności i tego, czy są uzasadnione oraz czy mieszczą się w odpowiednich kategoriach wydatków. Kryterium to powinno zatem być ocenione przy założeniu, że projekt dotyczy produktu podlegającemu wdrożeniu nawet jeśli kryterium nr 1 uznano za niespełnione. Dopiero po dokonaniu takiej oceny i punktacji, oceniający mieliby ewentualne prawo wskazania, że niezależnie od tego nie zostało w ich ocenie spełnione kryterium nr 1. Rozstrzygnięcie protestu potwierdzając stanowisko z oceny wniosku i dokonując dodatkowej oceny poszczególnych wydatków nie mogło już przy błędzie z oceny wniosku - naprawić go. Wprowadzono bowiem do rozstrzygnięcia nowe argumenty, do których skarżący mógł się ustosunkować dopiero na etapie skargi. Jeśli chodzi o kryterium nr 7 "Projekt ma pozytywny wpływ na realizację zrównoważonego rozwoju, o której mowa w art. 8 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013" to w ocenie projektu wskazano jakkolwiek w sposób lakoniczny, że zdaniem oceniających wnioskodawca nie wykazał zasady "reduce". Wnioskodawca w proteście wyjaśnił swoje stanowisko m.in. w kontekście tego, jakiego rodzaju jest podmiotem i dlaczego w związku z tym jest zdania, że jednak spełnił w związku z realizacją projektu tę zasadę (rezygnacja przy realizacji projektu z dokumentacji papierowej). W uzasadnieniu rozstrzygnięcia oceniający podtrzymali ocenę, podkreślili brak spełnienia zasady oraz wskazali m.in. na konieczność wykazania, że na skutek realizacji konieczne jest określenie wskaźników odnoszących się do realizowania wybranej zasady, ich monitorowanie i raportowanie we wniosku o płatność. Sąd uznaje w związku z tym, że na tym etapie sprawy brak jest podstaw do zajęcia stanowiska w tym przedmiocie. W odniesieniu do kryterium nr 8 – "Innowacyjność produktu" oceniający wniosek wskazali na innowacyjność produktu oraz na jego potencjał rozwojowy dla branży i rynku ale ze względu na zastrzeżenia do przeprowadzonych prac rozwojowych i brak szans na wdrożenie (kryterium nr 1 dop. Sądu), uznali kryterium za niespełnione. Wnioskodawca w proteście odniósł się do przedmiotowej oceny i opierając się na stwierdzeniach we wniosku i powołując się na dokumentację aplikacyjną uznał, że świadczą one o wysokiej innowacyjności planowanej do wdrożenia usługi, która na dodatek wzbudziła zainteresowanie podmiotów zagranicznych, co jego zdaniem powinno przełożyć się na wysoką punktację w tym zakresie. W rozstrzygnięciu protestu przyznając, że można zgodzić się z oceną wniosku, że planowany zakres usługi szkolenia z wykorzystaniem wspomagających metod bezinwazyjnych stanowi nowość na rynku ponad krajowym, podkreślono, że wątpliwości budzi jednak nowość planowanej do wdrożenia usługi w stosunku do dotychczas wykorzystywanego przez wnioskodawcę symulatora, z użyciem którego wnioskodawca realizuje już podobne usługi, uznając ostatecznie, że można planowaną do wdrożenia usługę uznać za usługę posiadającą znamiona innowacyjności. Przychylając się jednak do stanowiska z oceny wniosku, że ze względu na zastrzeżenia do przeprowadzonych prac badawczo-rozwojowych i brak szans na wdrożenie (kryterium nr 1 - dop. Sądu) uznano, że ocena kryterium została przeprowadzona prawidłowo. Odnosząc się do powyższego stanowiska należy uznać tak jak w przypadku innych kryteriów, że ocena tego kryterium powinna pozostawać w zgodzie z kryteriami oceny projektów i na tę ocenę nie może mieć wpływu ocena innego kryterium w tym wypadku nr 1, jeśli nie wynika to wprost z zapisów kryteriów oceny ( a nie wynika). Nie można zatem uznać, że w rozstrzygnięciu protestu w sposób właściwy uznano prawidłowość oceny kryterium. Nie można również przyjąć, że w sytuacji, w której w zakresie innowacyjności wnioskodawca obowiązany jest dokonać prezentacji na Panelu Ekspertów, KOP jeśli ma wątpliwości w zakresie podobieństwa usługi już wykonywanej i usługi przewidzianej do wdrożenia, nie dąży do uzyskania wiążącej wypowiedzi wnioskodawcy w tym zakresie, mając na uwadze zapisy we wniosku . Dopiero bowiem gdy wypowiedź jest niewystarczająca i nie usuwa istniejących i dających się usunąć wątpliwości (bez modyfikacji wniosku) można wskazać, że przedstawione dane, nie dowodzą określonej innowacyjności. W przeciwnym razie wskazywanie na istniejące wątpliwości bez odwołania się do danych odnoszących się do tej kwestii i bez wskazania, że wnioskodawca wątpliwości tych nie rozwiał, nie może być uznane za właściwe. W zakresie kryterium nr 9 – "Potencjał rynkowy produktu będącego efektem projektu" w ocenie projektu PARP wskazał, m.in. że "zakładając, że projekt byłby realny przedstawione dane wskazywałyby na potencjał rynkowy projektu" ale stwierdził, że na podstawie przedłożonych danych, nie można jednak stwierdzić, że będzie on wdrożony ( kryterium nr 1 – dop. Sądu) i wskazał, że kryterium nie zostało spełnione. W proteście skarżący odniósł się do treści kryterium i podkreślił, że projekt posiada wysoki potencjał rynkowy i eksportowy, co w jego ocenie wskazuje, że powinien otrzymać 3 pkt. W rozstrzygnięciu protestu PARP wskazał, że projekt w związku ze wskaźnikiem NPV byłby przeciętnie opłacalny, co powoduje, że mógłby uzyskać 1 pkt. Ze względu jednak na to, że nie można stwierdzić, że projekt będzie wdrożony ocena projektu została dokonana prawidłowo. Zdaniem Sądu ocena wniosku została dokonana ostatecznie przez pryzmat kryterium nr 1, co spowodowało brak dodatniej punktacji i co należy uznać za nieprawidłowe. W rozstrzygnięciu protestu dokonano samodzielnej oceny w zakresie punktacji przyjmując przeciętną opłacalność projektu przy odwołaniu się do wskaźnika NPV i ostatecznie ze względu na brak szans projektu na wdrożenie przyjmując prawidłowość oceny wniosku. Dowodzi to braku prawidłowego rozstrzygnięcia, czy wniosek w zakresie tego kryterium został właściwie oceniony. Mając na uwadze przedstawione nieprawidłowości przy ocenie wniosku, a następnie przy rozstrzygnięciu protestu ze względu na fakt, że w odniesieniu do spornych kryteriów ich ocenę determinowało przyjęcie wynikające z oceny kryterium nr 1 tj., że projekt nie będzie mógł zostać wdrożony należy uznać, że doszło do naruszenia art. 37 ust. 1 ustawy wdrożeniowej. Sąd uznaje przy tym, że nie doszło do naruszenia treści art. 46 ust. 3 ustawy, ponieważ organ dopełnił obowiązku w nim określonego, dotyczącego niezwłocznego przekazania wnioskodawcy informacji o wyniku oceny projektu wraz z uzasadnieniem i podaniem punktacji. Kwestia natomiast tego, czy przeprowadzenie oceny i w związku z tym potencjalna punktacja jest prawidłowa, mieści się w ocenie sposobu przeprowadzenia oceny o jakim mowa w art. 37 ust. 1 ustawy. Sąd nie podziela zarzutu skargi co do naruszenia przez organ treści art. 58 ust. 3 lit.3 (prawidłowo 4) ustawy, ponieważ eksperci wchodzący w skład KOP, są wybierani do pełnienia tej funkcji jeśli spełniają wymagania art. 49 ustawy w tym określone w ust. 3 pkt 4 tego przepisu. Należy zatem uznać, że zastrzeżenia skarżącego do 1 z ekspertów dotyczące jego kompetencji zawodowych, są bezzasadne. Ponadto w odpowiedzi na skargę organ wskazał ekspertów, którzy brali udział w ocenie wniosku i wskazał na ich kwalifikacje uprawniające ich do pełnienia tej roli. Natomiast sprawa niewłaściwego zachowania eksperta, który miał przerywać odpowiedzi, nie będąc nimi "zainteresowany", jest kwestią subiektywną. Należy bowiem zwrócić uwagę na to, że prezentacja w ramach, której wnioskodawca ma obowiązek obligatoryjnie dokonać prezentacji projektu w zakresie 4 wymienionych w Regulaminie kryteriów, zaś eksperci mogą zadawać pytania w zakresie wszystkich kryteriów, może trwać jedynie 20 minut. W tym ograniczonym czasie, może nie być możliwości dla tego, ażeby wnioskodawca w sposób nieskrępowanie długi udzielał odpowiedzi na zadane pytania, zwłaszcza jeżeli dotychczasowy przebieg Panelu w zakresie określonego problemu dał odpowiedź na istniejące wątpliwości. Informacje udzielone podczas Panelu Ekspertów zgodnie z Regulaminem stanowią wraz z informacjami zawartymi we wniosku podstawę jego oceny. Jest on rejestrowany w formie audio-wideo, może zatem być na wniosek strony udostępniony jej w takiej formie. Strona składając skargę z załącznikami uznała, że skarga jest kompletna, co po sprawdzeniu dokumentacji pod kątem jej kompletności w ramach art. 61 ust. 2 i ust. 3 ustawy wdrożeniowej oraz mając na uwadze ust. 4 tego przepisu, zostało zaaprobowane przez Sąd. Strona nie powoływała się również na to, że organ posłużył się informacjami ze wspomnianego Panelu, które nie odpowiadałyby rzeczywistości, wskazując jedynie na niezadawalające ją zachowanie eksperta. W związku z powyższym Sąd uznał, że brak jest jakichkolwiek powodów do uwzględnienia wniosku strony o zażądanie wspomnianego nagrania zawartego w skardze. Jeśli chodzi natomiast o uwzględnienie zawartego w skardze wniosku o dopuszczenie jako dowodu Regulaminu, to wniosek ten został przez Sąd wypełniony z urzędu w sposób faktyczny, ponieważ zarówno w sprawie przedmiotowej jak i wszystkich innych znajdujących oparcie w ustawie wdrożeniowej, Regulamin jako jeden z dokumentów programowych, zawsze stanowi dokument w oparciu, o który sprawa prawidłowości oceny wniosku jest dokonywana. Co do pozostałych wniosków dowodowych zawartych w skardze (dotyczy certyfikatu P. D.) i wniosków zawartych w piśmie procesowym z dnia [...] czerwca 2017r. to Sąd je oddalił. Sąd uznał, że jakkolwiek na podstawie art. 64 ustawy wdrożeniowej możliwe jest przeprowadzenie dowodów z uzupełniających dokumentów na podstawie art. 106 ust. 3 ustawy p.p.s.a, to zgodnie z treścią tego przepisu, muszą to być dokumenty niezbędne do wyjaśnienia sprawy i nie spowoduje to nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Biorąc pod uwagę fakt, że dokumenty złożone zostały przy piśmie, ocenie podlegał jedynie aspekt niezbędności tych dokumentów. Odnosząc się do tej kwestii należy na wstępie wskazać, że Sąd dokonuje oceny prawidłowości rozstrzygnięcia, a więc ma na uwadze ustalenia dokonane w sprawie przez organ i sam nie dokonuje nowych ustaleń. W przedmiotowej sprawie złożone zostały artykuły prasowe (felietony) autorstwa P. D.,, dyplom ukończenia jednolitych studiów magisterskich na kierunku psychologia z dnia [...] kwietnia 2017 r., licencje lotnicze, dokument patentowy z [...] lutego 2017 r. Przedstawione dokumenty nie były znane organowi i KOP, ale w związku z treścią wniosku dysponował on wiedzą o tym, że P. D. jest autorem felietonów, co zostało podkreślone w proteście, nadto, że jest on certyfikowanym instruktorem lotnictwa i pilotem. PARP (KOP) znany był również fakt, że dokonano zgłoszenia patentowego i w jakim zakresie ponieważ odnosi się do tej informacji w rozstrzygnięciach. Ponadto Sąd nie jest w stanie ocenić wartości przedłożonych felietonów dla uznania fachowości P. D. w zakresie uczestniczenia w pracach B+R, nadto skoro fakt pisania felietonów w określonej dziedzinie był znany i nie był kwestionowany, to brak jest podstaw ażeby złożone felietony, które należy traktować jako opinie, uznać za niezbędne dla rozpoznania sprawy. Również pozostałe dokumenty, nie mają takiego charakteru, w związku z czym Sąd na podstawie art. 106 ust. 3 p.p.s.a oddalił wniosek o uzupełnienie materiału dowodowego na okoliczność posiadania wiedzy i doświadczenia P. D. do prowadzenia nadzoru nad pracami B+R oraz doświadczenia skarżącego (chodzi o patent) we wdrażaniu innowacyjnych rozwiązań w dziedzinie szkoleń lotniczych. W tym stanie rzeczy Sąd uznając, że ocena wniosku została przeprowadzona z naruszeniem prawa mającym istotny wpływ na wynik oceny, przekazał sprawę PARP do ponownego rozpoznania na podstawie art. 61 ust. 8 pkt 1 lit. a ustawy wdrożeniowej. Zaznaczenia przy tym wymaga, że w ocenie Sądu ponowne rozpoznanie sprawy powinno polegać na ponownej ocenie wniosku, ponieważ pozwoli to na dokonanie jego oceny w sposób wynikający wyłącznie z kryteriów oceny bez posiłkowania się oceną innego kryterium. O kosztach Sąd rozstrzygnął na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a