V SA/Wa 949/16
WyrokWSA w Warszawie2017-03-21
Skład orzekający: Beata Blankiewicz-Wóltańska, Jarosław Stopczyński, Michał Sowiński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja zobowiązująca gminę do zwrotu nienależnie uzyskanej części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2011, wydana na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, została wydana z naruszeniem prawa, w szczególności w zakresie prawidłowej kwalifikacji uczniów do wag subwencyjnych oraz zastosowania przepisów o przedawnieniu?Ratio decidendi
Sąd uznał, że decyzja zobowiązująca gminę do zwrotu nienależnie uzyskanej części oświatowej subwencji ogólnej została wydana prawidłowo. Uczeń, który posiadał orzeczenie o potrzebie indywidualnego nauczania, nie mógł być jednocześnie przeliczany wagą P5 jako uczeń z niepełnosprawnością sprzężoną, gdyż orzeczenie to nie dotyczyło rodzaju niepełnosprawności w rozumieniu przepisów o kształceniu specjalnym. Ponadto, decyzja o zwrocie subwencji została wydana przed upływem terminu przedawnienia.Stan faktyczny
Gmina K. została zobowiązana decyzją Ministra Finansów do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2011 w wysokości 29 062,34 zł. Minister Finansów uznał, że kwota ta wynikała z zawyżenia liczby uczniów przeliczeniowych o 6,1612, spowodowanego błędnym wykazaniem w systemie informacji oświatowej jednego ucznia z upośledzeniem umysłowym w stopniu umiarkowanym i posiadającego orzeczenie o potrzebie indywidualnego nauczania, który został przeliczony wagą P5 zamiast P4. Gmina K. zaskarżyła decyzję, zarzucając sprzeczność ustaleń z algorytmem podziału subwencji oraz naruszenie przepisów o przedawnieniu.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska, Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński (spr.), Sędzia WSA - Michał Sowiński, Protokolant spec. - Anna Szaruch, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2017 r. sprawy ze skargi Gminy K. na decyzję Ministra Finansów (obecnie Ministra Rozwoju i Finansów) z dnia (...) lutego 2016 r. nr (...) w przedmiocie zwrotu do budżetu państwa nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za 2011 r.: oddala skargę.
Po rozpatrzeniu wniosku Gminy K. o ponowne rozpatrzenie sprawy zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za 2011 rok, załatwionej decyzją Ministra Finansów z dnia ... grudnia 2015 roku nr ..., tenże organ decyzją z dnia ... lutego 2016 r. nr ... utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.
W uzasadnieniu ww. decyzji przywołano m.in. następujące okoliczności faktyczne i prawne :
Decyzją Ministra Finansów z dnia ... grudnia 2015 r. nr ..., zobowiązano Gminę K. do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2011 w wysokości 29062,34 zł.
W jej uzasadnieniu Minister Finansów wskazał, iż w wyniku wykazania w systemie informacji oświatowej według stanu na dzień 30 września 2010 r. błędnych danych o liczbie uczniów przez Szkołę Podstawową w Zespole Szkół w K. została zawyżona liczba uczniów przeliczeniowych łącznie o 6,1612 uczniów.
Gmina K. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Uznając bezzasadność tego wniosku Minister Finansów wskazał, że stosownie do art. 28 ust. 5 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, Minister Edukacji Narodowej, biorąc pod uwagę zakres zadań oświatowych realizowanych przez jednostki samorządu terytorialnego, dokonał podziału części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2011 między poszczególne jednostki samorządu terytorialnego według algorytmu określonego w załączniku do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 16 grudnia 2010 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2011 (Dz. U. Nr 249, poz. 1659). Algorytm przewidywał odrębne wagi P4 i P5 przy których mogli być uwzględniani jedynie uczniowie wykazywani w systemie informacji oświatowej, według stanu na dzień 30 września 2010 r., którzy posiadali orzeczenia poradni psychologiczno-pedagogicznej, w tym poradni specjalistycznej, o których mowa w art. 71 b ust. 3 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572, z późn. zm.), tj. orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego wydane z uwagi na niepełnosprawności, o których mowa w opisie ww. wag, a w przypadku wagi P5 również dzieci i młodzież z upośledzeniem umysłowym w stopniu głębokim realizującą obowiązek szkolny lub obowiązek nauki poprzez uczestnictwo w zajęciach rewalidacyjno-wychowawczych, jeżeli posiadali orzeczenia o potrzebie zajęć rewalidacyjno- wychowawczych.
Organ podkreśla, że liczba uczniów (wychowanków) szkół i placówek uwzględniona przy naliczaniu części oświatowej subwencji ogólnej dla poszczególnych jednostek samorządu terytorialnego, w tym dla Gminy K., została ustalona na podstawie danych uzyskanych z systemu informacji oświatowej według stanu na dzień 30 września 2010 r. i na dzień 10 października 2010 r.
Wskazuje jednocześnie, że jedyną podstawę do wykazywania uczniów objętych kształceniem specjalnym w systemie informacji oświatowej według stanu na dzień 30 września 2010 r., a następnie uwzględnienia przy naliczaniu części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2011, stanowiły orzeczenia publicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej, w tym poradni specjalistycznej, o potrzebie kształcenia specjalnego, przy czym uczniowie posiadający orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego powinni zostać wykazani w systemie informacji oświatowej zgodnie z niepełnosprawnością wskazaną w tym orzeczeniu.
Organ podkreśla, że stosownie do przepisu art. 3 pkt 18 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty, przez niepełnosprawności sprzężone należy rozumieć występowanie u dziecka niesłyszącego lub słabowidzącego, niewidomego lub słabowidzącego, z niepełnosprawnością ruchową, upośledzeniem umysłowym albo z autyzmem co najmniej jeszcze jednej z wymienionych niepełnosprawność i. (Powyższa definicja niepełnosprawności sprzężonej została wprowadzona do systemu prawa oświatowego w dniu 22 kwietnia 2009 r. i obowiązywała w trakcie wprowadzania danych do systemu informacji oświatowej na dzień 30 września 2010 r.).
Mając powyższe na uwadze uznano iż 1 uczeń Szkoły Podstawowej w Zespole Szkół w K. posiadający orzeczenie o potrzebnie kształcenia specjalnego nr ... z dnia ... kwietnia 2009 r. wydane z uwagi na upośledzanie umysłowe w stopniu umiarkowanym został niesłusznie przeliczony wagą P5, zamiast wagą P4, bowiem ww. orzeczenie nie kwalifikowało ucznia do kategorii uczniów z niepełnosprawnością sprzężoną. Uczeń ten dysponował także ważnym orzeczeniem o potrzebie indywidualnego nauczania nr ... z dnia ... listopada 2007 r. wydanym z uwagi na stan zdrowia uniemożliwiający uczęszczanie do szkoły.
Powyższe przy naliczaniu części oświatowej subwencji ogólnej dla Gminy K. na rok 2011 spowodowało zawyżenie liczby uczniów przeliczeniowych o 6,1612 uczniów.
Minister Finansów ustalił, że część oświatowa subwencji ogólnej za rok 2011 dla Gminy K., o której Gmina K. została powiadomiona pismem Ministra Finansów z dnia ... lutego 2011 r. nr ..., została skalkulowana z uwzględnieniem zawyżonej liczby uczniów przeliczeniowych o 6,1612 uczniów i wynosiła 4 116 655,00 zł.
Część oświatowa subwencji ogólnej bez uwzględnienia 6,1612 uczniów przeliczeniowych wynosi 4 087 592,66 zł. Kwotę 29 062,34 zł stanowiącą różnicę pomiędzy kwotą części oświatowej subwencji ogólnej, którą Gmina K. otrzymała na rok 2011, a kwotą ustaloną na podstawie skorygowanych danych, należy uznać za kwotę nienależną. Kwota ta podlega zwrotowi do budżetu państwa.
Organ w związku z tym twierdzi, że na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego należało zobowiązać Gminę K. do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej w wysokości 29 062,34 zł. Powołany przepis jednoznacznie wskazuje, iż w przypadku, gdy ustalona dla jednostki samorządu terytorialnego część oświatowa subwencji ogólnej jest wyższa od należnej, minister właściwy do spraw finansów publicznych, w drodze decyzji zobowiązuje do zwrotu nienależnej kwoty tej części subwencji, chyba że jednostka ta dokonała wcześniej zwrotu nienależnie otrzymanych kwot - w zakresie subwencji za lata poprzedzające rok budżetowy.
Organ podkreśla nadto, iż decyzja Ministra Finansów zobowiązująca Gminę K. do zwrotu nienależnie uzyskanej części oświatowej subwencji ogólnej za 2011 r. (tj. decyzja ustalającą) została wydana w dniu ... grudnia 2015 r., którą Strona otrzymała w dniu ... grudnia 2015 r., a więc przed upływem biegu przedawnienia. W związku z tym, Minister Finansów nie naruszył przepisu art. 38 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego.
Minister Finansów uznaje również, że wydając zaskarżoną decyzję nie naruszył art. 7 i art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (działania Ministra Finansów w zakresie wydania decyzji w przedmiocie zwrotu nienależnie uzyskanej części oświatowej subwencji ogólnej za lata ubiegłe zostały określone w ustawie z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego - przepis art. 37 ust 1 pkt 2 ww. ustawy).
Za niezasadny uznano również zarzut obrazy art. 7 ust. 3 i art. 8 ust. 1 w związku z art. 3 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 19 lutego 2004 r. o systemie informacji oświatowej. Stosownie do przepisu art. 3 ust. 1 pkt 1 lit. h) system informacji oświatowej obejmuje bazę danych oświatowych zawierającą m.in. zbiór danych o specjalnych potrzebach edukacyjnych wynikających z opinii lub orzeczeń, o których mowa w art. 71b ust. 3-3b ustawy o systemie oświaty, albo posiadanie zezwolenia na indywidualny program lub tok nauki (dyrektor Szkoły Podstawowej w Zespole Szkół w K. posiadając na dzień 30 września 2010 r. orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego wydane z uwagi na upośledzenie umysłowe w stopniu umiarkowanym, niesłusznie wykazał ucznia w systemie informacji oświatowej w wadze P5, tj. nie wynikającej z posiadanego orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego). Ponadto stosownie do przepisu art. 7 ust. 3 ustawy jednostki samorządu terytorialnego obowiązane były do sprawdzania kompletności i poprawności danych przekazywanych im z innych baz danych oświatowych z danymi uzyskanymi w ramach nadzoru sprawowanego przez te podmioty na podstawie odrębnych przepisów.
Jednostki samorządu terytorialnego obowiązane były niezwłocznie powiadomić o stwierdzonych nieprawidłowościach podmiot, który wprowadził te dane do bazy danych oświatowych. Za wykonanie tych obowiązków odpowiadał między innymi wójt (art. 7 ust. 6 pkt. 2). Zatem Minister Finansów nie naruszył art. 7 ust. 3 i art. 8 ust. 1 w związku z art. 3 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 19 lutego 2004 r. o systemie informacji oświatowej wydając zaskarżona decyzję.
Nie naruszono także art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Wyżej opisaną decyzję zaskarżyła Gmina K. zarzucając jej :
1) sprzeczność ustaleń z algorytmem podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego na rok 2011, stanowiącym załącznik do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 16 grudnia 2010 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2011 (Dz. U. Nr 249, poz. 1659) w związku z art. art. 71b ust. 3 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2015 r. poz. 2156, z późn. zm.) oraz art. 3 ust. 3 pkt 1 lit. h ustawy z dnia 19 lutego 2004 r. o systemie informacji oświatowej (Dz. U. Nr 49, poz. 463 z późn. zm.).
2) naruszenie prawa materialnego tj. art. 37 w związku z art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 198) poprzez błędną wykładnię oraz przyjęcie, że art. 37 tejże ustawy stanowi samoistną podstawę do żądania zwrotu nienależnie otrzymanej subwencji, co w konsekwencji doprowadziło do niezastosowania na podstawie ustawowego odesłania odpowiednich przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613, z późn. zm.).
Podnosząc powyższe zarzuty skarżąca wniosła :
1) o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz utrzymanej nią w mocy decyzji w przedmiocie zwrotu uzyskanej nienależnie części oświatowej subwencji ogólnej za 2011 r. w kwocie 29 062,34,00 zł,
a nadto o
2) zasądzenie od Ministra Finansów na rzecz Gminy K. zwrotu kosztów postępowania sądowego.
W uzasadnieniu skargi podkreślono m.in., że na dzień 30 września 2010 r. gmina dysponowała odpowiednimi dokumentami, które w sposób prawidłowy ujęte zostały w systemie informacji oświatowej. Uczeń w rzeczywistości posiadał dwa orzeczenia, tj.:
- orzeczenie Nr ... o potrzebie kształcenia specjalnego z ... kwietnia 2009 r., wydane przez Zespół Orzekający przy Poradni Psychologiczno - Pedagogicznej w O., wydane na czas do ukończenia szkoły podstawowej z uwagi na upośledzenie umysłowe w stopniu umiarkowanym, oraz
- orzeczenie Nr ... o potrzebie indywidualnego nauczania z ... listopada 2007 r., wydane przez Zespół Orzekający przy Poradni Psychologiczno - Pedagogicznej w O. na okres do końca nauki w szkole podstawowej z uwagi na stan zdrowia uniemożliwiający uczęszczanie do szkoły.
W trakcie kontroli Dyrektor Zespołu Szkół w K. przedstawił kontrolującym zarówno orzeczenie Nr ... z ... kwietnia 2009 r. jak i orzeczenie Nr ... z ... listopada 2007 r., jednak kontrolujący nie wskazali w protokole kontroli orzeczenia Nr ... . Wymienione orzeczenia stanowiły podstawę wykazania przez Gminę K. w systemie informacji oświatowej danych o uczniach według specjalnych potrzeb edukacyjnych, wynikających z opinii lub orzeczeń, o których mowa w art. 71b ust. 3-3b ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 z późn. zm.), o czym kontrolujący zostali poinformowani.
Skarżąca podkreśla, że z posiadanej przez szkołę na dzień 30 września 2010 r. wiedzy, uzyskanej na podstawie posiadanych dokumentów wynikało, że uczeń posiadał więcej niż jedną niepełnosprawność, tj. upośledzenie umysłowe w stopniu umiarkowanym oraz definitywną niepełnosprawność ruchową wynikającą z niedowładu połowicznego prawostronnego oraz zaburzeń równowagi.
Skarżąca wskazuje, że w toku kontroli pracownicy Urzędu Kontroli Skarbowej w L. wymagali, aby w odniesieniu do ucznia, którego dotyczą wymienione orzeczenia, wydane było jedno orzeczenie, w którym zawarty byłby zapis o niepełnosprawności sprzężonej, co nie znajduje uzasadnienia w obowiązującym wówczas stanie prawnym. Faktem jest, że w przepisach § 2 ust. 1 pkt 9 obowiązującego wówczas rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 18 stycznia 2005 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych oraz niedostosowanych społecznie w specjalnych przedszkolach, szkołach i oddziałach oraz w ośrodkach (Dz. U. Nr 19, poz. 166) - wymienione jest pojęcie "sprzężone niepełnosprawności", brak było jednak definicji tego pojęcia.
Zatem ze względu na obowiązujący wówczas stan prawny nie było podstawy przyjęcia interpretacji prezentowanej przez Urząd Kontroli Skarbowej w L., że o niepełnosprawnościach sprzężonych można mówić tylko wówczas, gdy wynikają one z jednego orzeczenia, w którym zawarty jest zapis o niepełnosprawnościach sprzężonych. Dlatego ujęcie w systemie informacji oświatowej zarówno orzeczenia Nr ... o potrzebie kształcenia specjalnego z ... kwietnia 2009 r. jak i orzeczenia Nr ... o potrzebie indywidualnego nauczania z ... listopada 2007 r. - jako potwierdzenia istnienia niepełnosprawności sprzężonych - jest prawidłowe i nie narusza obowiązujących wówczas przepisów prawa.
Definicję niepełnosprawności sprzężonej, wprowadzonej do systemu prawa oświatowego w dniu 22 kwietnia 2009 r.,(wskazanej w przepisach art. 3 pkt 18 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty) przytacza Minister Finansów w decyzji ... z dnia ... lutego 2016 r., informując jednocześnie, iż obowiązywała ona w trakcie wprowadzania danych do systemu informacji oświatowej na dzień 30 września 2010 r. Jednakże w ocenie gminy decydujący jest fakt, że definicja ta nie obowiązywała jeszcze w trakcie wydawania orzeczeń przez zespoły orzekające przy poradni psychologiczno - pedagogicznej, stąd gmina dysponowała dwoma orzeczeniami potwierdzającymi inne niepełnosprawności, a nie jednym orzeczeniem o niepełnosprawnościach sprzężonych.
Skarżąca podkreśla także, że szkoła i gmina nie są organami decydującymi o zakwalifikowaniu danego ucznia i jego schorzenia do określonego rodzaju wagi, dokonuje tego automatycznie system informacji oświatowej. Gmina i szkoła wprowadzają jedynie rodzaj niepełnosprawności.
Skarżąca podkreśla, że ustawodawca w art. 38 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego wskazał, że do decyzji zobowiązującej do zwrotu subwencji należy stosować przepisy działu III Ordynacji podatkowej, z wyłączeniami wskazanymi w art. 38 ust. 1 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, zatem oznacza to, że Minister Finansów prowadząc postępowanie powinien wypowiedzieć się co do możliwości przedawnienia żądania zwrotu i jego rodzaju, a w każdym razie to zagadnienie rozważyć. W zaskarżonej decyzji wydanej w pierwszej instancji brak jest odniesienia do tej kwestii, zatem decyzja wydana została z naruszeniem art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.
Oznacza to, iż zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, to znaczy ustalenie, czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego.
Realizując powyższe uprawnienia Sąd stwierdził, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem w sprawie nie doszło do naruszenia zastosowanych przepisów prawa materialnego, zaś w działaniach Ministra nie sposób dopatrzyć się uchybień proceduralnych, które mogłyby skutkować uchyleniem decyzji.
Stan faktyczny został, zdaniem Sądu, ustalony przez Organ w sposób prawidłowy.
Na wstępie, należy zająć się zarzutem przedawnienia. Nie jest on zasadny, gdyż decyzja o zwrocie nienależnej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej, zgodnie z art. 36 ust. 8 ustawy o dochodach , nie może być wydana po upływie 5 lat, licząc od końca roku budżetowego, za który sporządzono sprawozdanie z wykonania budżetu jednostki samorządu terytorialnego, zawierające dane stanowiące podstawę do wyliczenia subwencji. W niniejszej sprawie przedawnienie rozpoczęło bieg od dnia 31 grudnia 2010 r. i winno się zakończyć z dniem 31 grudnia 2015 r. Decyzja Ministra (ustalająca) została wydana w dniu ... grudnia 2015 roku, a doręczona w dniu ... grudnia 2015 roku tj., przed upływem biegu przedawnienia.
Zgodnie z przepisem art. 37 ustawy z dnia 13 listopada 2003r. o dochodach, jeżeli ustalona dla jednostki samorządu terytorialnego część oświatowej subwencji ogólnej za lata poprzedzające rok budżetowy jest wyższa od należnej, minister właściwy do spraw finansów publicznych, zobowiązuje do zwrotu nienależnej kwoty tej części subwencji. Decyzja ta nie ma charakteru uznaniowego.
Zgodnie z art. 38 ust. 1 ustawy o dochodach, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, do nienależnie otrzymanych przez jednostki samorządu terytorialnego kwot części subwencji ogólnej stosuje się przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (dalej; O.p.). Ponieważ ustawa o dochodach te kwestie reguluje, nie ma tu zastosowania O.p.
Zgodnie z przepisem art. 28 ust. 5 ustawy o dochodach został dokonany przez Ministra Edukacji Narodowej podział części subwencji ogólnej na rok 2011 pomiędzy poszczególne jednostki samorządu terytorialnego przy wzięciu pod uwagę zakresu zadań realizowanych przez te jednostki, według algorytmu określonego w załączniku do rozporządzenia z dnia 16 grudnia 2010 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2011 (Dz.U. nr 249 poz. 1659). Algorytm przewidywał m.in. odrębne wagi P4 i P5 przy których mogli być uwzględnieni jedynie uczniowie wykazywani w systemie informacji oświatowej według stanu na dzieci 30 września 2010 roku, którzy posiadali orzeczenia poradni psychologiczno-pedagogicznej, w tym poradni specjalistycznej, o których mowa w art. 71b ust. 3 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. z 2004 r. nr 256 poz. 2572 z późn. zm.) tzn. orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, wydane ze względu na niepełnosprawności o których mowa w przypadku poszczególnych wag. Przy czym w przypadku wagi P5 chodzi także o dzieci i młodzież z upośledzeniem umysłowym w stopniu głębokim realizującą obowiązek szkolny lub obowiązek nauki poprzez uczestnictwo w zajęciach rewalidacyjno-wychowawczych, o ile posiadali orzeczenia o potrzebie takich zajęć. W orzeczeniu, o którym mowa powinien być określony czas na jaki wydane ono zostało, a także rodzaj niepełnosprawności ucznia. Podkreślić należy, że poradnie psychologiczno-pedagogiczne są obowiązane do stosowania określeń rodzajów niepełnosprawności zawartych w przepisach ustawy o systemie oświaty jak i rozporządzeń wykonawczych do tejże ustawy.
Stąd też działania szkoły lub placówki w zakresie organizacji kształcenia specjalnego, mogą rozpocząć się dopiero po dostarczeniu przez rodzica (opiekuna prawnego) lub pełnoletniego ucznia orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego. Wykazanie zatem uczniów w odpowiedniej tabeli w systemie informacji oświatowej może nastąpić wyłącznie w sytuacji, gdy na dzień sprawozdania, tj. 30 września, szkoła (placówka) posiada taki dokument.
Stosownie do art. 71 b ust. 3 ustawy o systemie oświaty opinie o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka oraz orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego albo indywidualnego obowiązkowego rocznego przygotowania przedszkolnego i indywidualnego nauczania, a także o potrzebie zajęć rewalidacyjno-wychowawczych organizowanych zgodnie z odrębnymi przepisami wydają zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych, w tym w poradniach specjalistycznych.
Zgodnie z ustawą z dnia 19 lutego 2004 r. o systemie informacji oświatowej szkoły i placówki oświatowe prowadzą bazy danych oświatowych obejmujące zbiory danych określone w ustawie, między innymi zbiór danych o uczniach, słuchaczach, wychowankach i absolwentach. Zbiór ten, stosownie do art. 3 ust. 3 pkt 1 lit. h ustawy o systemie informacji oświatowej powinien obejmować m.in. zbiory danych o liczbie uczniów, słuchaczy, wychowanków oraz absolwentów z poprzedniego roku szkolnego, w tym niebędących obywatelami polskimi, według specjalnych potrzeb edukacyjnych wynikających z opinii lub orzeczeń, o których mowa w art. 71b ust. 3-3b ustawy o systemie oświaty, albo posiadania zezwolenia na indywidualny program lub tok nauki. Dane, o których mowa w art. 3 ust. 3 pkt 1, są aktualizowane i przekazywane według stanu na dzień 30 marca i 30 września każdego roku (art. 8 ust. 1 ww. ustawy).
Podkreślenia wymaga, że Minister Edukacji Narodowej dysponując bazą danych systemu informacji oświatowej, zweryfikowaną przez jednostki samorządu terytorialnego, dokonał podziału części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2011 między poszczególne jednostki samorządu terytorialnego według algorytmu określonego w załączniku do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 16 grudnia 2010 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2011.
Oznacza to, iż jedyną podstawą do wykazywania uczniów objętych kształceniem specjalnym w systemie informacji oświatowej, według stanu na dzień 30 września 2010 r., a następnie uwzględnienia przy naliczaniu części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2011, stanowiły orzeczenia publicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej, w tym poradni specjalistycznej, o potrzebie kształcenia specjalnego, o których mowa w art. 71b ust 3 ustawy o systemie oświaty, przy czym uczniowie ci powinni zostać wykazani w systemie informacji oświatowej zgodnie z niepełnosprawnością wskazaną w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego.
Nie ulega wątpliwości, tak organu jak i sądu, że jeden uczeń Szkoły Podstawowej w Zespole Szkół w K. został wykazany w systemie informacji oświatowej, wg stanu na 30 września 2010 r., na podstawie dwóch orzeczeń, tj. orzeczenia nr ... o potrzebie kształcenia specjalnego z dnia ... kwietnia 2009 r. oraz orzeczenia nr ... o potrzebie indywidualnego nauczania z dnia ... listopada 2007 r. W związku z tym, uczeń ten, przy naliczaniu części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2011 został przeliczony wagą P5 jako uczeń z niepełnosprawnością sprzężoną.
W tym miejscu należy jednak zwrócić uwagę na treść załącznika nr 3 do rozporządzania Ministra Edukacji Narodowej z dnia 12 lutego 2001 r. w sprawie orzekania o potrzebie kształcenia specjalnego lub indywidualnego nauczania dzieci i młodzieży oraz wydawania opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka, a także szczegółowych zasad kierowania do kształcenia specjalnego lub indywidualnego nauczania (Dz.U. nr 13 poz. 114 z późn. zm.).
Otóż orzeczenie o potrzebie indywidualnego nauczania, o którym mowa w art. 71 b ust. 3 ustawy o systemie oświaty, zgodnie z zapisami rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 12 lutego 2001 r. nie jest orzeczeniem wydanym z uwagi na rodzaj niepełnosprawności dziecka, w tym stopień upośledzenia umysłowego, lub niedostosowanie społeczne, wymagające stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy. Dlatego też orzeczenie nr ... o potrzebie indywidualnego nauczania z dnia ... listopada 2007 r. nie mogło stanowić podstawy do wykazania ucznia w systemie informacji oświatowej, wg stanu na dzień 30 września 2010 r. jako posiadającego orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego. Uczeń posiadający powyższe orzeczenie (nr ...) nie powinien być więc przeliczony dodatkowymi wagami dla uczniów niepełnosprawnych.
Powyższe oznacza, że orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego powinny być wydawane z uwagi na rodzaj niepełnosprawności dziecka, w tym stopień upośledzenia umysłowego, lub niedostosowanie społeczne, wymagające stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy, natomiast w przypadku niepełnosprawności sprzężonej należało wskazać współistniejące niepełnosprawności.
Sąd podkreśla także, iż zgodnie z zapisami art. 3 pkt 18 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty przez niepełnosprawność sprzężoną należy rozumieć występowanie u dziecka niesłyszącego lub słabosłyszącego, niewidomego lub słabowidzącego, z niepełnosprawnością ruchową, z upośledzeniem umysłowym albo z autyzmem co najmniej jeszcze jednej niepełnosprawności.
Co istotne ww. przepisy weszły w życie 22 kwietnia 2009 roku. Jednak w chwili wydania orzeczenia nr ... o potrzebie kształcenia specjalnego z dnia ... kwietnia 2009 r. oraz orzeczenia nr ... o potrzebie indywidualnego nauczania z dnia ... listopada 2007 r. obowiązywały przepisy rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 18 stycznia 2005 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych oraz niedostosowanych społecznie w specjalnych przedszkolach, szkołach i oddziałach oraz w ośrodkach, które również definiowały niepełnosprawność sprzężoną.
Gdyby jednak przyjąć, że definicja niepełnosprawności sprzężonej wprowadzona została do systemu prawa oświatowego dopiero w dniu 22 kwietnia 2009 roku to niewątpliwie obowiązywała ona już w trakcie wprowadzania danych do systemu informacji oświatowej nad dzień 30 września 2010 roku To data jest zdaniem sądu decydująca, nie zaś data wydania orzeczeń potwierdzających niepełnosprawności którymi dysponowała skarżąca.
Zdaniem sądu nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia przez Ministra Finansów art. 37 w związku z art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego poprzez błędną wykładnię oraz przyjęcie, że art. 37 tejże ustawy stanowi samoistną podstawę do żądania zwrotu nienależnie otrzymanej subwencji, co w konsekwencji doprowadziło do niezastosowania na podstawie ustawowego odesłania odpowiednich przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa.
Otóż zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, w przypadku gdy ustalona dla jednostki samorządu terytorialnego część oświatowa subwencji ogólnej jest wyższa od należnej, minister właściwy do spraw finansów publicznych, w drodze decyzji zobowiązuje do zwrotu nienależnej kwoty tej części subwencji, chyba że jednostka ta dokonała wcześniej zwrotu nienależnie otrzymanych kwot
Zatem przepis ten przesądza o tym, że Minister Finansów jest zobligowany do wydania decyzji zobowiązującej do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej, gdy zachodzą ustawowe przesłanki (fakt otrzymania subwencji w kwocie wyższej od należnej).
Mając powyższe na względzie sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło