V SA/Wa 951/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Michał Sowiński (spr.), Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 18 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego oddala skargę. Przedmiotem skargi G. (dalej – skarżący, wierzyciel) jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej – organ) z (...) kwietnia 2018 r., nr (...) utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. z (...) lutego 2018 r., nr (...) w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym. Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. prowadził postępowanie egzekucyjne, na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez skarżącego, obejmujących należności z tytułu kar pieniężnych w związku z niedopełnieniem przez A. K. (dalej – również jako zobowiązany) obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd po płatnym odcinku drogi. Pismem z (...) września 2015 r. skarżący zawiadomił Naczelnika US, iż decyzje będące podstawą do wystawienia tytułów wykonawczych zostały uchylone. Wobec powyższego, Naczelnik US postanowieniem z (...) stycznia 2016 r., nr (...) umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie ww. tytułów wykonawczych. Następnie, A. K. wystąpił o zwrot nienależnie pobranych kosztów egzekucyjnych, z uwagi na uchylenie w całości przez skarżącego wszystkich decyzji będących podstawą wystawienia tytułów wykonawczych. Postanowieniem z (...) stycznia 2016 r. odmówiono zobowiązanemu zwrotu kosztów egzekucyjnych przypadających na rzecz organu egzekucyjnego w kwocie 4.029.20 zł. Dyrektor Izby Skarbowej w W., postanowieniem z (...) marca 2016 r., nr (...) utrzymał w mocy ww. postanowienie Naczelnika US. Wyrokiem z 18 maja 2017 r., wydanym w wprawie o sygn. akt V SA/Wa 1264/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zarówno ww. postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W., jak również poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w W.. Uzasadniając wydane orzeczenie Sąd wyjaśnił, iż w niniejszej sprawie niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji administracyjnej spowodował wierzyciel, gdyż wydając tytuły wykonawcze miał wiedzę o tym, że nałożenie kar administracyjnych na A. K. było niezgodne z prawem. Wobec powyższego odmowa zwrotu wyegzekwowanych przymusowo kosztów egzekucyjnych od zobowiązanego była nieuprawniona. Mając na uwadze powyższy wyrok, Naczelnik US postanowieniem z (...) września 2017 r., nr (...) zwrócił zobowiązanemu koszty egzekucyjne przypadające na rzecz organu egzekucyjnego w kwocie 4.029,20 zł. wraz z odsetkami ustawowymi w wysokości 511,54 zł. Następnie, postanowieniem z (...) września 2017 r., nr (...), obciążył wierzyciela kosztami egzekucyjnymi w kwocie 4.029.20 zł, powstałymi w związku z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym wobec A. K.. W wyniku rozpatrzenia zażalenia na powyższe rozstrzygnięcie, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W., postanowieniem z dnia (...).01.2018 r., nr (...) uchylił powyższe rozstrzygnięcie w całości i umorzył postępowanie pierwszej instancji. Następnie, pismem z dnia (...) stycznia 2018 r., Naczelnik US zawiadomił wierzyciela o wysokości kosztów postępowania egzekucyjnego przeprowadzonego wobec A. K.. Powyższe zawiadomienie wierzyciel odebrał w dniu (...) lutego 2018 r. i pismem z (...) lutego 2018 r. wystąpił do organu egzekucyjnego z wnioskiem o wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych. Naczelnik US, działając na podstawie art. 64c § 3, § 4 i § 6a pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wydał w dniu (...) lutego 2018 r. postanowienie nr (...), którym obciążył wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego. Wierzyciel złożył zażalenie, na powyższe rozstrzygnięcie. Postanowieniem z (...) kwietnia 2018 r., nr. (...) Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu wskazano na treść art. 64c § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zgodnie z którym jeżeli po pobraniu od zobowiązanego należności z tytułu kosztów egzekucyjnych okaże się, iż wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem, należności te, wraz z naliczonymi od dnia ich pobrania odsetkami ustawowymi, organ egzekucyjny zwraca zobowiązanemu, a jeżeli niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji spowodował wierzyciel, obciąża nimi wierzyciela. Mając zatem na uwadze treść wyroku z dnia 18 maja 2017 r., wydanego w sprawie o sygn. akt V SA/Wa 1264/16, w którym wskazano, że zarówno tytuły wykonawcze jak i samo postępowanie egzekucyjne pozbawione były podstawy prawnej, organ uznał, iż zasadnym było obciążenie wierzyciela zwróconymi zobowiązanemu kosztami egzekucyjnymi w kwocie 4.029,20 zł, wraz z odsetkami ustawowymi w wysokości 511,54 zł. W skardze na powyższe postanowienie skarżący zarzucił: 1. naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy: - art. 138 § 1 pkt 1 w zw., z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej jako: k.p.a.) poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji pomimo jego wadliwości, - art. 153 p.p.s.a. poprzez uznanie za wiążący w przedmiotowej sprawie wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18.05.2017 r., sygn. V SA/Wa 1264/16 pomimo, że wyrok ten wydano w sprawie ze skargi zobowiązanego na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, a więc uznania za wiążący w przedmiotowej sprawie wyrok wydany w warunkach braku tożsamości podmiotowej i przedmiotowej sprawy, - art. 156 § 1 pkt 3 w zw. z art. 126 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia wydanego w warunkach nieważności, tj. postanowienia w sprawie obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi pomimo umorzenia postępowania w tej sprawie postanowieniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia (...) stycznia 2018 r., - art. 110 w zw. z art. 126 w zw. z art. 138 §1 pkt 2 k.p.a. in fine poprzez pominięcie konsekwencji prawnych wynikających z postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia (...)stycznia 2018 r., którym Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. uchylił postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. wydane w sprawie obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi i umorzył postępowanie w I instancji, a którym to postanowieniem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. jest związany, art. 64c § 6a pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez uznanie zasadności obciążenia wierzyciela kosztami egzekucji pomimo niepoinformowania wierzyciela o wysokości kosztów egzekucyjnych w terminie miesiąca od dnia doręczenia wierzycielowi ostatecznego postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, - art. 124 § 2 k.p.a. i art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a poprzez stwierdzenie spowodowania przez wierzyciela wszczęcia i prowadzenia egzekucji w sposób niezgodny z prawem pomimo niedokonania w tym zakresie żadnych ustaleń i pominięcia faktów temu przeczących oraz poprzez skonstruowanie uzasadnienia w sposób uniemożliwiający określenie w jakim trybie rozpatrywana była sprawa obciążenia wierzyciela kosztami egzekucji i uzasadnienie postanowienia w oparciu o przesłanki przepisu niewskazanego jako podstawa prawna zaskarżonego postanowienia, art. 15 k.p.a. poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności, tj. obowiązku rozpatrywania przez organ odwoławczy sprawy tożsamej ze sprawą będącą przedmiotem rozstrzygnięcia w I instancji, w konsekwencji zaś - naruszenie art. 19 §1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez rozstrzygnięcie w postępowaniu odwoławczym za organ I instancji, 2. naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy: - art. 64c §3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez niewłaściwe zastosowanie wyrażające się badaniem zasadności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, w sytuacji gdy organ egzekucyjny nie jest do tego uprawniony, oraz w wyniku uznania, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem i że stan ten spowodował wierzyciel, pomimo niewykazania okoliczności uzasadniających to twierdzenie, - art. 64c §4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez niewłaściwe zastosowanie wyrażające się uznaniem że tryb ten można zastosować w sprawie dotyczącej obciążenia wierzyciela kosztami egzekucji z uwagi na spowodowanie przez wierzyciela wszczęcia i prowadzenia egzekucji niezgodnie z prawem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych – tj. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.). Rolą sądu jest ocena czy organ nie dopuścił się naruszeń prawa materialnego i procesowego, które skutkowałyby wadliwością zaskarżonej decyzji wymagającą wyeliminowania jej z obrotu prawnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej p.p.s.a.). W tym miejscu wskazać również należy, że zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. oraz art. 120 p.p.s.a., jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Oznacza to, że w przypadku skarg na tego rodzaju postanowienia, skierowanie ich do rozpoznania w przywołanym trybie nie zostało uzależnione od stosownego wniosku strony w tym zakresie. Mając na uwadze powyższe, na tej właśnie podstawie, sąd rozpoznał skargę w trybie uproszczonym. Badając niniejszą sprawę w ramach powyższych przepisów i w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., sąd nie dopatrzył się takich naruszeń prawa, które skutkują koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia. Zaskarżonym postanowieniem z (...) lutego 2018 r., działając na podstawie art. 64c § 3, § 4 i § 6a pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ obciążył wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego, prowadzonego wobec A. K., w kwocie 4.029,20 zł oraz odsetkami ustawowymi w kwocie 511,54 zł. Zgodnie z art. 64c § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jeżeli po pobraniu od zobowiązanego należności z tytułu kosztów egzekucyjnych okaże się, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem, należności te, wraz z naliczonymi od dnia ich pobrania odsetkami ustawowymi, organ egzekucyjny zwraca zobowiązanemu, a jeżeli niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji spowodował wierzyciel, obciąża nimi wierzyciela. W niniejszej sprawie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 18.05.2017 r., sygn. akt V SA/Wa 1264/16 stwierdził, że niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji administracyjnej wobec A. K. spowodował wierzyciel, organ zaś na podstawie art. 153 p.p.s.a. związany był oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w powyższym wyroku. Prawidłowym działaniem Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. było więc obciążenie wierzyciela zwróconymi zobowiązanemu kosztami egzekucyjnymi na podstawie art. 64c § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zgodnie z którym wierzyciel pokrywa koszty egzekucyjne, jeżeli nie mogą one być ściągnięte od zobowiązanego. Odnosząc się natomiast do zarzutów skargi zaznaczyć należy, iż nieuzasadnionym jest twierdzenie skarżącego, że organ uznał za wiążący w sprawie wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18.05.2017 r., sygn. akt V SA/Wa 1264/16. Obciążenie wierzyciela zwróconymi zobowiązanemu kosztami egzekucyjnymi, jest bowiem konsekwencją faktu, iż nie mogą one być ściągnięte od zobowiązanego. Natomiast ww. orzeczenie jest – jak słusznie zauważył organ – wiążące jedynie w zakresie zwrotu zobowiązanemu kosztów egzekucyjnych przypadających na rzecz organu egzekucyjnego. Odnośnie zaś kwestii niepoinformowania wierzyciela o wysokości kosztów egzekucyjnych w terminie miesiąca od dnia doręczenia wierzycielowi ostatecznego postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego oraz uchylenia postanowienia z (...) stycznia 2018 r., wskazać należy na następujące fakty. Pismem z dnia (...) stycznia 2018 r., nr (...) (doręczonym w dniu 2 lutego 2018 r.) organ zawiadomił wierzyciela o wysokości kosztów postępowania egzekucyjnego. Powyższego zawiadomiena organ egzekucyjny nie mógł doręczyć w: terminie określonym w art. 64c § 6a pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracyjnym, tj. w terminie miesiąca od dnia doręczenia wierzycielowi ostatecznego postanowienia umarzającego postępowanie egzekucyjne. Postanowienie z dnia (...) stycznia 2016 r., nr (...) o umorzeniu postępowania egzekucyjnego zostało bowiem doręczone wierzycielowi w trybie art. 44 k.p.a. w dniu [...] lutego 2016 r. Jednakże wówczas nie była jeszcze rozstrzygnięta kwestia zainicjowana wnioskiem A. K. o zwrot nienależnie pobranych kosztów egzekucyjnych. Kwestia ta rozstrzygnięta została wyrokiem z 18 maja 2017 r. Zatem w terminie określonym w powyższym przepisie, koszty egzekucyjne nie obciążały wierzyciela, z uwagi na funkcjonowanie w obrocie prawnym postanowienia, z którego wynikało, że koszty te obciążają zobowiązanego. Odnośnie zaś postanowienia z (...) stycznia 2018 r., nr (...) uchylającego w całości postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. z dnia (...) września 2017 r., nr (...) i umarzającego postępowanie pierwszej instancji w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi należy wskazać, że organ nadzoru wycofał z obrotu prawnego postanowienie organu egzekucyjnego, z uwagi na dostrzeżone uchybienia dotyczące zastosowania przepisów, normujących zasady postępowania w przypadku obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi, co nie ma wpływu na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia. Nie można również zgodzić się z zarzutem dotyczącym błędnej podstawy prawnej zaskarżonego rozstrzygnięcia oraz naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania. Zaskarżone postanowienie zostało podjęte na podstawie art. 64c § 4 i § 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Organ egzekucyjny rozstrzyga w sprawie kosztów egzekucyjnych postanowieniem wydawanym na podstawie powyższych przepisów, w oparciu o reguły określone w art. 64c § 3 ww. ustawy. Dlatego też Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. jako organ rozpatrujący zażalenie był uprawniony do poszerzenia zarówno podstawy prawnej rozstrzygnięcia jak i argumentacji rozstrzygnięcia. Prawidłowo zatem uzupełnił podstawę prawną postanowienia organu pierwszej instancji o art. 64c § 7 ww. ustawy. Nie można zatem mówić o naruszeniu zasady dwuinstancyjności, gdy organ zawiera w treści swojego postanowienia rozważania, które nie były poruszone w postanowieniu organu pierwszej instancji, będące jednakże przedmiotem zażalenia. Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.