V SA/Wa 952/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Michał Sowiński, Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 18 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu dofinansowania do wynagrodzenia pracowników niepełnosprawnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej na rzecz [...] kwotę 2124 zł (dwa tysiące sto dwadzieścia cztery złote) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] lutego 2016 r. znak: [...] Prezes Zarządu PFRON nakazał stronie – [...] Spółdzielni "U." w W. zwrot w terminie 3 miesięcy od dnia otrzymania decyzji środków PFRON przekazanych tytułem wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okres od marca 2010 r. do grudnia 2010 r. wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia wypłaty tych środków do dnia wpłaty. Od powyższej decyzji strona złożyła odwołanie w zakresie dotyczącym nakazu zwrotu dofinansowania pobranego do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego A.D. Spółdzielnia wskazała w uzasadnieniu odwołania, iż pracownik A.D. był przez cały czas zatrudnienia osobą niepełnosprawną na podstawie decyzji ZUS stwierdzającej trwałą, częściową niezdolność do pracy i dofinansowanie do jego wynagrodzeń było należne. Uznając bezzasadność wniesionego odwołania Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej decyzją z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] utrzymał w mocy ww. rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu ww. decyzji wskazano m.in., iż sprawa była już przedmiotem rozpoznania przez organ odwoławczy bowiem decyzją Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] września 2015 r., znak: [...] uchylono decyzję Prezesa Zarządu PFRON z dnia [...] maja 2015 r. znak: [...] nakazującą stronie zwrot, w terminie 3 miesięcy od dnia otrzymania decyzji, środków PFRON przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okres od marca 2010 r. do grudnia 2010 r. wraz z odsetkami naliczonymi od dnia wpływu środków na konto strony do dnia wpłaty. Podstawą nakazu zwrotu dofinansowania były ustalenia dokonane przez pracowników PFRON w toku kontroli przeprowadzonej u pracodawcy i zawarte w protokole kontroli z dnia [...] lutego 2012 r., w którym wskazano, iż pracodawca m.in. pobierał dofinansowanie do pracowników, którzy nie przedstawili orzeczenia o niepełnosprawności. W toku postępowania przed organem I instancji strona w piśmie z dnia [...] sierpnia 2014 r. podniosła, iż w jej opinii pracownik A.D. mógł być zaliczony do pracowników niepełnosprawnych z uwagi na posiadaną decyzję ZUS o przyznaniu renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, która w sposób wiążący potwierdza jego niepełnosprawność w rozumieniu ustawy o rehabilitacji. Organ I instancji nie podzielił stanowiska strony w tym zakresie i decyzją z dnia [...] maja 2015 r. nakazał stronie zwrot dofinansowania także w zakresie wynagrodzenia pracownika A.D. wskazując, iż w świetle art.5 ustawy o rehabilitacji nie można uznać za niepełnosprawną osoby, która posiada jedynie decyzję o przeliczeniu renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Rozpatrując odwołanie strony od decyzji Prezesa Zarządu PFRON organ II instancji uchylił ją do ponownego rozpoznania, wskazując iż orzeczeniem obwodowej komisji lekarskiej do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia z dnia [...] października 1991 r. zaliczono A.D. do 3 grupy inwalidów. W związku z tym należy uznać, iż zgodnie z art.5 obecnie obowiązującej ustawy o rehabilitacji (...) pracownika tego należy traktować jak osobę częściowo niezdolną do pracy lub osobę o lekkim stopniu niepełnosprawności. Po ponownym przeprowadzeniu postępowania organ I instancji podtrzymał swoje wcześniejsze stanowisko i zaskarżoną decyzją nakazał pracodawcy zwrot dofinansowania wypłaconego do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego A.D. W toku postępowania odwoławczego organ II instancji w celu definitywnego wyjaśnienia czy A.D. może być zaliczony do pracowników niepełnosprawnych, zwrócił się pismem z dnia [...] maja 2016 r. znak: [...] do ZUS z zapytaniem czy wymieniony pracownik w okresie od marca 2010 r. do grudnia 2010 r. posiadał orzeczenie o niezdolności do pracy. W odpowiedzi pismem z dnia [...] czerwca 2016 r. Naczelny Lekarz ZUS odpowiedział, m.in. iż: - Obwodowa Komisja Lekarska ds. Inwalidztwa i Zatrudnienia w W. orzeczeniem z [...] października 1991 r. zaliczyła A.D. do trzeciej grupy inwalidów z ogólnego stanu zdrowia; w treści orzeczenia termin badania kontrolnego ustalono na październik 1994 r., z akt sprawy wynika, że po [...] października 1991 r. nie były wydawane orzeczenia przez lekarzy orzekających w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych; - [...] Oddział Zakładu w W. [...] listopada 1997 r. wydał w sprawie A.D. decyzję o przeliczeniu renty; w treści decyzji wskazano, że z mocy prawa renta inwalidzka stała się rentą z tytułu częściowej niezdolności do pracy i przysługuje na stałe; - [...] Oddział Zakładu w W. [...] września 2009 r. wydał w sprawie A.D. decyzję o przyznaniu emerytury z urzędu; w treści decyzji wskazano, że emerytura przyznana jest od [...] sierpnia 2009 r. (tj. od dnia osiągnięcia wieku emerytalnego) i od tej daty ustało prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Dodatkowo w odpowiedzi na pismo organu II instancji z dnia [...] maja 2017 r. dotyczące wyjaśnienia kwestii czy po dniu [...] sierpnia 2009 r. A.D. był osobą niezdolną do pracy, ZUS podtrzymał dotychczasowe stanowisko wskazując, iż prawo do renty tego pracownika ustało z dniem [...] sierpnia 2009 r. w związku z osiągnięciem wieku emerytalnego. Natomiast w odpowiedzi na pismo organu II instancji z dnia [...] października 2017 r. dotyczące kwestii podstawy prawnej wypłacania A.D. renty ZUS stwierdził, iż "nie przeprowadzono badania kontrolnego wyznaczonego na październik 1994 r. w przypadku Pana D. (...) W dacie wyznaczonego badania kontrolnego inwalidztwo Pana D. trwało nieprzerwanie ponad 10 lat licząc od daty powstania inwalidztwa, dlatego też uznano, że jest to trwałe inwalidztwo". Zdaniem organu odwoławczego, w świetle powyższych wyjaśnień decyzję Prezesa zarządu PFRON należy uznać za prawidłową. Z przesłanych w toku postępowania odwoławczego pism ZUS wynika, że na podstawie orzeczenia Obwodowej Komisji Lekarskiej do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia wydanego w październiku 1991 roku ZUS uznał inwalidztwo A.D. za trwałe (pomimo jego niestawiennictwa na badania kontrolne wyznaczone na październik 1994 r.) i na tej podstawie wypłacano mu rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Rentę tą A.D. pobierał do dnia [...] sierpnia 2009 r. w związku z osiągnięciem wieku emerytalnego i od tej daty ustało jego prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Jak ponadto wynika z orzeczenia z października 1991 r. A.D. zaliczono wówczas do III grupy inwalidów z ogólnego stanu zdrowia, co według aktualnego stanu prawnego jest równoznaczne z lekkim stopniem niepełnosprawności. Zatem w świetle powyższych okoliczności należy stwierdzić, iż w okresie objętym zaskarżoną decyzją a więc od marca 2010 r. do grudnia 2010 r. A.D. mógł być uznany za osobę niepełnosprawną w stopniu lekkim, która nadto posiadała ustalone prawo do emerytury. W związku z powyższymi ustaleniami organ II instancji wskazał, że zgodnie z art. 26a ust. 1a1 pkt 1 ustawy o rehabilitacji miesięczne dofinansowanie nie przysługuje na pracowników zaliczonych do umiarkowanego lub lekkiego stopnia niepełnosprawności, którzy mają ustalone prawo do emerytury. Zatem z uwagi na treść przepisu art. 26a ust. 1a1 pkt 1 należy stwierdzić, iż dofinansowanie pobrane przez pracodawcę do wynagrodzenia A.D. w okresie objętym zaskarżoną decyzją zostało pobrane nienależnie i podlega zwrotowi, jednak obowiązek zwrotu wynika z innych przyczyn aniżeli wskazane przez organ I instancji. Jednocześnie okoliczności wskazane w przesłanych do organu pismach ZUS w toku ponownego rozpoznania sprawy nie były organowi odwoławczemu znane przy rozpatrywaniu poprzedniego odwołania strony od decyzji Prezesa Zarządu PFRON z dnia [...] maja 2015 r. toteż rozstrzygnięcie Ministra Pracy i Polityki Społecznej zawarte w decyzji z dnia [...] września 2015 r. w ówczesnym stanie faktycznym było uzasadnione. Nowe okoliczności sprawy ujawnione w związku z otrzymaniem wyjaśnień ZUS w szczególności ustalenie, iż pracownik A.D. od dnia [...] sierpnia 2009 r. utracił prawo do renty w związku z osiągnięciem wieku emerytalnego i uzyskaniem prawa do emerytury spowodowały istotną zmianę stanu faktycznego i prawnego, który w obecnym kształcie uzasadnia utrzymanie decyzji organu I instancji w mocy jako zgodnej z prawem. Decyzję wyżej opisaną zaskarżyła [...] Spółdzielnia "U. " w W. zarzucając jej: 1. rażące naruszenie przepisów mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 26a ust 1a1 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych w zw. z art. 14 ustawy o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2010 Nr 226, poz. 1475) polegające na zastosowaniu art. 26a ust. la1 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, który nie obowiązywał w dacie od marca 2010 r. do grudnia 2010 r. tj. dacie objętą decyzją administracyjną Prezesa Zarządu PFRON z dnia [...] lutego 2016 r., a który na podstawie art. 14 ustawy o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2010 Nr 226, poz. 1475) wszedł w życie w dniu 1 stycznia 2011 r., i który tym samym nic mógł stanowić podstawy prawnej wydanej decyzji organu II instancji w całości, oraz organu 1 instancji w części (dotyczącej nakazu zwrotu dofinansowania pobranego do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego A.D.), co w konsekwencji stanowi naruszenie art. 6 k.p.a. oraz art. 7 Konstytucji RP poprzez wydanie decyzji bez podstawy prawnej, i co powoduje, że zarówno decyzja PFRON z dnia [...] lutego 2016 r. jak również decyzja Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] marca 2018 r. są dotknięte wadą bezwzględnej nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.; 2. naruszenie przepisów postępowania mogące mieć wpływ na wynik sprawy, tj. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. oraz z art. 107 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji wydanej bez podstawy prawnej. Podnosząc powyższe zarzuty skarżąca wniosła o: 1. stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] marca 2018 r. w całości, oraz decyzji Prezesa Zarządu PFRON z dnia [...] lutego 2016 r. w części dotyczącej nakazu zwrotu dofinansowania pobranego do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego A.D.; 2. uchylenie decyzji Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] marca 2018 r. w całości, oraz decyzji Prezesa Zarządu PFRON z dnia [...] lutego 2016 r. w części dotyczącej nakazu zwrotu dofinansowania pobranego do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego A.D., a nadto o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowo-administracyjnego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł w pierwszej kolejności o jej odrzucenie jako wniesionej po terminie, zaś w przypadku przyjęcia jej do merytorycznego rozpoznania przez sąd o jej oddalenie jako nieuzasadnionej. Sąd zważył, co następuje: Wniesienie skargi skutkowało koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji. Na wstępie Sąd wskazuje, iż bezpodstawny był wniosek o odrzucenie skargi, a to ze względu na treść art.53 § 4 p.p.s.a., który przewiduje, iż termin na wniesienie skargi uważa się za zachowany, także wtedy gdy przed jego upływem strona wniosła skargę wprost do sądu administracyjnego. W związku z treścią ww. przepisu zostało w niniejszej sprawie wydane zarządzenie z dnia [...] lipca 2018 r. (k.44 akt sądowych) którym uznano skargę za wniesioną w terminie. W ocenie Sądu za uzasadniony uznać trzeba zarzut naruszenia przez organ odwoławczy przepisu art. 26 ust.1a1 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. 2010.214.1407 – tekst. jedn.). Przepis ten stanowi, że miesięczne dofinansowanie do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego nie przysługuje na pracowników zaliczonych do umiarkowanego lub lekkiego stopnia niepełnosprawności, którzy mają ustalone prawo do emerytury. Sąd przypomina, że został on dodany ustawą z dnia 29 października 2010 r. o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2010.226.1475) co wynika z jej art. 1 pkt 10 lit. b Z kolei z art.14 tejże ustawy wynika, że ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2011 r. z wyjątkiem art.1 pkt 10 lit. b który wchodzi w życie pierwszego dnia miesiąca następującego po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia. Przy czym publikacja (ogłoszenie) ww. regulacji prawnej miało miejsce w Dzienniku Ustaw z dnia 30 listopada 2010 r. Oznacza to, że cytowany przepis (art.26a ust.1a1) nie mógł mieć zastosowania do stanów faktycznych zaistniałych w roku 2010, a więc do pracowników zaliczonych do umiarkowanego lub lekkiego stopnia niepełnosprawności, którzy mieli ustalone prawo do emerytury przed dniem wejścia w życie ww. przepisu i w przypadku których przed tą datą przysługiwało pracodawcy dofinansowanie do ich wynagrodzenia. Z zaskarżonej decyzji wynika, iż renta inwalidzka w przypadku A.D. została przyznana w dniu [...] listopada 1997 r. na stałe. Przyznanie świadczenia emerytalnego ww. miało natomiast miejsce na mocy decyzji z dnia [...] września 2009 r. Nie oznacza to jednak że przyznanie dofinansowania jego pracodawcy w roku 2010 (bo tego okresu dotyczyła decyzja organu I instancji), może być kwestionowane w oparciu o art. 26a ust.1 a1 pkt 1 ustawy o rehabilitacji (...), albowiem przepis ten w roku 2010 nie obowiązywał. Przywołana przez organ II instancji podstawa prawna żądania zawrotu dofinansowania do wynagrodzenia tegoż pracownika była więc wadliwa. To zaś skutkowało koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji. Rozpoznając sprawę ponownie organ odwoławczy rozważy czy rzeczywiście istniała jakakolwiek podstawa żądania zwrotu dofinansowania do wynagrodzenia pracownika w osobie A.D. wypłaconego za 2010 r. Podstawą wyroku jest art.145 §1 pkt 1 lit. a oraz art.200 p.p.s.a.