V SA/Wa 953/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący sędzia WSA Piotr Kraczowski po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi D. Sp. z o.o. w P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia ... lutego 2010 r. Nr ... w przedmiocie odmowy zwrotu należności celnych; postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych; D. Sp. z o.o. z siedzibą w P. wnosząc skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. wystąpiła z wnioskiem, złożonym na urzędowym formularzu PPPr, o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazano, iż kapitał podstawowy Spółki wynosi ... złotych, natomiast kapitał własny na dzień ... grudnia 2009 r. wynosił – ... złotych, podczas gdy na dzień ... grudnia 2008 r. była to wartość ... złotych. Wartość środków trwałych według bilansu na ... grudnia 2009r. Spółka określiła na ... złotych. Skarżąca nadal prowadzi działalność gospodarczą, jednakże na koniec 2009 r. przyniosła ona stratę w wysokości – ... złotych. Skarżąca wskazała również, iż z dniem ... czerwca 2009 r. Spółka zamknęła działalność produkcyjną. Decyzja w tej sprawie zapadła na szczeblu centralnym w K., w ramach kryzysu na globalnym rynku finansowym. Spółka podniosła także, iż rok obrotowy 2009 r. był dla niej szczególnie niekorzystny z następujących powodów: zachwiania relacji pomiędzy wielkością kończącej się produkcji w I półroczu i kosztami tej produkcji, w tym kosztami stałymi; ponoszenia dodatkowych kosztów rozwiązywania umów z pracownikami; ponoszenia nakładów na zabezpieczenie mienia po zakończeniu produkcji; strat na sprzedaży maszyn i urządzeń; zmian organizacyjnych dotyczących gwarancji, wcześniej wyprodukowanych i sprzedanych na określonych warunkach gwarancyjnych telewizorów; kosztów poniesionych na zabezpieczenie wątpliwych należności od upadłych odbiorców. Aktualnie Spółka realizuje wyłącznie działalność handlową i zagospodarowuje aktywa pozostałe po działalności produkcyjnej. Wnioskodawczyni posiada następujące rachunki bankowe w: 1. I. S.A.: a) złotówkowy ..., b) w EUR ze stanem ..., c) w USD ze stanem ..., d) w GBP ze stanem ...; 2. D. AG a) złotówkowy ze stanem ..., b) w EUR ze stanem .... Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z zasadą obowiązującą w postępowaniu przed sądem administracyjnym – wyrażoną w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a. – strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie prawnej w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.). Stosownie do treści art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie przez Wnioskującą udowodnione, bowiem użyte w przepisie określenie "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącej o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa w określonym w ustawie zakresie. Podnieść należy, iż zasadność wniosku skarżącej Spółki rozpatrzono w dwóch aspektach, tj. z jednej strony uwzględniono wysokość obciążeń finansowych, jakie będzie zobowiązana ponieść w postępowaniu z drugiej zaś strony jej możliwości majątkowe i finansowe. W odniesieniu do drugiego z przedstawionych aspektów rozpatrywania wniosku, istotnym jest nie tylko to, jakie w danym momencie są realne możliwości finansowe skarżącego, ale również przyczyny takiego stanu rzeczy. Na obecnym etapie postępowania na wysokość obciążeń finansowych, do poniesienia których Wnioskująca byłaby zobowiązana składa się w przedmiotowej sprawie wpis od skargi w wysokości ... złotych (stosownie do § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W tutejszym Wydziale V WSA w Warszawie ze skarg D. Sp. z o.o. obecnie toczy się ... postępowań, łączna wysokość wpisów we wszystkich sprawach wynosi ... złotych. W takim też zakresie rozpoznano powyższy wniosek. Ponadto należy zwrócić uwagę, iż Skarżąca uiściła tytułem wpisu w powyższych sprawach łączną kwotę ponad ... złotych. W związku z powyższym do opłacenia pozostała kwota około ... złotych. Mając na uwadze powyższe, rozpoznawany wniosek nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem Skarżąca nie wykazała braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Za przyjęciem takiego stanowiska przemawia analiza podanych przez Skarżącą okoliczności w związku z przepisami ustawy przy jednoczesnym uwzględnieniu wysokości ciążących na niej kosztów postępowania sądowego. Odmawiając przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Sąd kierował się przede wszystkim tym, iż Skarżąca jest przedsiębiorcą mającym status osoby prawnej, prowadzącym nadal działalność gospodarczą w dużych rozmiarach i posiadającym zarówno majątek znacznej wartości, jak i środki finansowe zgromadzone na rachunkach bankowych i to zarówno w walucie krajowej (... zł), jak i w walutach obcych w EUR w wysokości ...EUR (tj. przy kursie 4,10 PLN/EUR – ... zł) oraz USD w wysokości ... USD (tj. przy kursie 3,34 PLN/USD – ... zł). Mając powyższe na uwadze, z samego faktu zgromadzenia na rachunkach bankowych znacznych środków finansowych w wysokości ponad ... złotych, uiszczenie brakującej kwoty wpisu nie może doprowadzić do wniosku, że Skarżąca nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Wniosku tego w żaden sposób nie może zmienić wykazana strata w 2009 r. w wysokości ... złotych. Strata podatkowa powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, co skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania – brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych, co przedstawiono wyżej. Z uzasadnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonego w niniejszej sprawie jak i ze sprawozdania finansowego Spółki za 2008 r. (akta sprawy V SA/Wa 1980/09) w punkcie 6 dotyczącym Kontynuacji działalności gospodarcze wynika, iż D. w S. podjęła decyzję o likwidacji wyłącznie produkcji przynoszącej straty, co było podstawą do likwidacji produkcji telewizorów w P. Spółka natomiast będzie kontynuowała działalność handlową, dla której to działalności nie są znane okoliczności wskazujące na jakiekolwiek zagrożenia. Wskazano również, iż w I półroczu 2009 r. trwała jeszcze produkcja, co spowodowało konieczność rozliczenia kosztów w tym kosztów stałych na cały rok przy braku produkcji w II półroczu. Powyższe powoduje, iż w 2010 r. zwiększone koszty na zamkniętą produkcję nie będą ponoszone, co niewątpliwie wpłynie na poprawę zdolności finansowej Spółki. Ponadto należy zauważyć, iż Spółka powinna w procedurze planowania wydatków uwzględnić również potrzebę gromadzenia środków na prowadzenie ewentualnych postępowań sądowych i liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów na ten cel. Zgodnie z utrwalonym poglądem orzecznictwa, skoro dostępność do sądu wymaga z natury rzeczy posiadania środków finansowych, to posiadanie tych środków staje się istotnym składnikiem działalności gospodarczej, zaś podmiot prowadzący działalność gospodarczą, przewidując realizację swoich praw przed sądem, powinien uwzględnić także konieczność posiadania środków na prowadzenie procesu sądowego. Planowanie wydatków bez uwzględnienia zasady, o której wspomniano wyżej, jest naruszeniem równoważności w traktowaniu swoich powinności finansowych, zaś strona, która realizuje swoje zobowiązania w taki sposób, że wyzbywa się zdolności do zapłaty kosztów sądowych – preferencyjnie traktując inne zobowiązania – nie może prawnie skutecznie podnieść ewentualnego zarzutu, iż odmowa zwolnienia jej od kosztów sądowych jest ograniczeniem dostępności do realizacji jej praw przed sądami. (v. postanowienie s. apel. z 9 lipca 1992 r., sygn. I ACz 393/92 publ. Wokanda 93 2/32). Z dokumentów znajdujących się w aktach sądowych m.in. odpis pełny z Krajowego Rejestru Sądowego według stanu na dzień ... marca 2010 r. wynika, iż Spółka nie znajduje się w stanie upadłości, ani nie jest prowadzone wobec niej postępowanie układowe, posiada środki trwałe o łącznej wartości...zł, nie utraciła płynności finansowej oraz uzyskuje dochody z bieżącej działalności. Należy podkreślić, iż wpis sądowy jest wydatkiem, który wiąże się z bieżącą działalnością strony i jako taki wpływa na wysokość strat finansowych ogółem, zatem winien być traktowany na równi z innymi wydatkami, które powinny zostać pokryte z bieżących dochodów. Na zakończenie należy również wskazać, za stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartym m.in. w postanowieniu z 19 stycznia 2010 r. sygn. akt I GZ 1/10, dotyczącym analogicznej sprawy skarżącej, iż zaistnienia przesłanki określonej w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. nie uzasadnia argumentacja powołująca się na światowy kryzys, gdyż odwoływanie się przez wnioskodawcę do "panującego kryzysu finansowego" jest nazbyt ogólnikowe. Powyższe pozwala przyjąć, że Skarżąca jest w stanie uiścić należny wpis sądowy, tym bardziej, że z obowiązkiem jego poniesienia powinna się liczyć od dłuższego czasu. Na taką ocenę dodatkowo wpływa okoliczność, iż Spółka korzysta z pomocy profesjonalnego pełnomocnika "z wyboru", a zatem posiada środki na pokrycie jego wynagrodzenia. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 254 § 1 p.p.s.a, należało postanowić jak w sentencji.