V SA/Wa 955/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Małgorzata Rysz, Sędzia WSA - Jolanta Bożek, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy - Marcin Kwiatkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 sierpnia 2012 r. sprawy ze skargi R. P. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARIMR w W. z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty strukturalnej; oddala skargę Przedmiotem skargi z 26 marca 2012 r. wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez R. P. jest decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z [...] marca 2012 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z [...] stycznia 2012 r. nr [...] o odmowie przyznania renty strukturalnej. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym: Skarżący R. P. w dniu [...] września 2010 r. złożył w BP ARiMR w P. wniosek o przyznanie renty strukturalnej. W wyniku weryfikacji wniosku Kierownik BP ARiMR wydał postanowienie z dnia [...] grudnia 2010 r. o spełnieniu wstępnych warunków wymaganych do uzyskania wnioskowanej pomocy. W dniu 3 sierpnia 2011 r. wnioskodawca złożył w organie dokumenty potwierdzające przekazanie gospodarstwa rolnego oraz dokumenty potwierdzające zakończenie prowadzenia działalności rolniczej. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. Kierwonik BP ARiMR w P. odmówił przyznania wnioskodawcy renty strukturalnej wskazując w uzasadnieniu, że przejmujący gospodarstwo rolne, w dniu przekazywania mu tego gospodarstwa miał ukończony wiek 50 lat. Nie został zatem spełniony warunek z § 7 ust. 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Renty strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. nr 109, poz. 750 z późn. zm.). W wyniku rozpatrzenia odwołania 3 listopada 2011 r. organ II instancji uchylił ww. decyzję ze względów formalnych, wskazując na brak w niej uzasadnienia faktycznego i prawnego. Kierownik BP ARiMR w P. po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r. odmówił przyznania rolnikowi wnioskowanej renty. W uzasadnieniu wyjaśnił, że zgodnie z § 7 ust 1 pkt 2 lit. a) ww. rozporządzenia umowa o przekazaniu gospodarstwa rolnego może być zawarta z osobą fizyczną, która łącznie spełnia następujące warunki: jest następcą albo rolnikiem, który nie ukończył 50 roku życia. W dniu przekazywania gospodarstwa, tj. 29 lipca 2011 r., deklarowana we wniosku o przyznanie renty strukturalnej przejmująca Z. J. miała natomiast ukończony wskazany wiek. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem wnioskodawca złożył odwołanie. Podkreślił w nim w szczególności, że wbrew stanowisku organu z § 7 ust 1 pkt 2 lit. a) powołanego rozporządzenia wynika jedynie możliwość zawarcia umowy z określoną osobą ale spełnienie przewidzianego w nim warunku wieku nie jest obligatoryjne. Gdyby bowiem ustawodawca wymagał, aby warunek wieku osoby przejmującej gospodarstwo rolne bezwzględnie decydował o uzyskaniu prawa do renty strukturalnej, wyraźnie wskazałby to w § 6 ust. 1 rozporządzenia. Wskazał również, że ww. przepis wykracza poza delegację ustawową określoną w art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu obszarów wiejskich z udziałem środków z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. nr 64, poz. 427 ze zm.). Przepisy rozporządzenia wykonawczego nie mogą bowiem zawierać wykazu szczegółowych warunków uprawniających do korzystania z pomocy finansowej bez istnienia do tego wyraźnego upoważnienia w ustawie. W konsekwencji § 7 ust 1 pkt 2 lit. a) rozporządzenia z dnia 19 czerwca 2007 r. jest niezgodny z tą ustawą i z Konstytucją RP. Odwołujący się wskazał ponadto, że przepisy rozporządzenia nie wskazują na jakim etapie postępowania przejmujący gospodarstwo rolne nie może mieć ukończonych 50 lat. Nie wskazują tego również przepisy rangi ustawowej, ani przepisy prawa europejskiego. Wnioskodawca został pouczony w postanowieniu o spełnieniu wstępnych warunków wymaganych do uzyskania renty strukturalnej z dnia 22 grudnia 2010 r. iż ma przekazać gospodarstwo rolne w terminie dziewięciu miesięcy od dnia otrzymania tego postanowienia (czyli prawie do końca września). Uznał zatem, że przejmujący gospodarstwo rolne musi spełniać warunek nieukończenia 50 roku życia na dzień złożenia wniosku lub dzień wydania postanowienia, bowiem samo postanowienie (jak również powszechnie obowiązujące przepisy) nie precyzowało, kiedy ten warunek musi zostać spełniony. Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor [...] OR ARiMR w W. decyzją z dnia [...] marca 2012 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Nawiązując w uzasadnieniu decyzji do zarzutów podniesionych w odwołaniu organ odwoławczy wskazał, że określony wiek przejmującego gospodarstwo rolne odnosi się do momentu przekazywania gospodarstwa, tj. do daty sporządzenia aktu notarialnego. W ocenie organu użyte w § 7 ust 1 lit. a) ww. rozporządzenia sformułowanie, że umowa o przekazaniu gospodarstwa może być zawarta z następcą albo rolnikiem, który nie ukończył 50 roku życia nie może odnosić się do innego okresu jak do dnia zawarcia przedmiotowej umowy. Następnie organ zauważył, iż na dzień wydania postanowienia z dnia [...] grudnia 2010 r. przejmujący gospodarstwo rolne spełniał warunek wieku jeszcze przez ponad 4 miesiące. Na przestrzeni całego 9-cio miesięcznego okresu od doręczenia postanowienia rolnik mógł przekazać gospodarstwo rolne ale w momencie zawierania umowy przejmujący powinien spełniać warunki wynikające z ww. rozporządzenia. Jeżeli pierwotnie deklarowany przejmujący gospodarstwo rolne ukończył wiek 50 lat życia przed zawarciem umowy przekazania gospodarstwa to wnioskodawca powinien zadeklarować do weryfikacji nowego przejmującego i nie przekazywać gospodarstwa przejmującemu z ukończonym wiekiem 50 lat. Podsumowując organ odwoławczy przypomniał również, że wnioskodawca w części "E" wniosku o przyznanie renty strukturalnej poświadczył znajomość mających zastosowanie w sprawie tego wniosku przepisów. W skardze na powyższą decyzję skarżący wniósł o jej uchylenie wraz z poprzedzającą ją decyzją Kierownika BP ARiMR oraz orzeczenie co do istoty sprawy, a ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania. Przeciwko zaskarżonej decyzji skarżący podniósł zarzuty analogiczne do powołanych w odwołaniu. Zarzucił więc: a) naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie przepisów § 7 ust. 1 pkt 1 lit a) w związku z § 4 pkt 5 i § 6 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia z dnia 19 czerwca 2007 r. przez ich błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie, polegające na odmowie przyznania skarżącemu prawa do renty strukturalnej, pomimo spełnienia warunków, z powołaniem się na niespełnienie przez przejmującego gospodarstwo rolne kryteriów pozaustawowych, które nie precyzują chwili, kiedy przejmujący gospodarstwo rolne ma spełniać kryterium wieku, a ponadto które zostały wydane z naruszeniem delegacji ustawowej zawartej w art. 29 ust 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, b) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: - przepisów art. 7, 8 i 9 k.p.a., poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych kroków w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, ze szczególnym uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu odwołującego, prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej poprzez wydanie i postanowienia z dnia [...] grudnia 2010 r. o spełnieniu wstępnych warunków wymaganych do uzyskania renty strukturalnej i zawarcie w nim pouczenia, iż odwołujący ma przekazać gospodarstwo rolne w terminie 9 miesięcy od dnia otrzymania niniejszego postanowienia, oraz brak należytego i wyczerpującego informowania odwołującego o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, poprzez niewskazanie w ww. postanowieniu, w jakim momencie toczącego się postępowania przejmujący gospodarstwo rolne nie może mieć ukończonego 50 roku życia, - przepisów art. 75 § 1 i 77 § 1 k.p.a., poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych kroków w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, w szczególności przez mało wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego. Uzasadniając tak postawione zarzuty skarżący przytoczył argumentację zbieżną z uzasadnieniem odwołania od decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Podkreślić należy, że sądy administracyjne w tym sąd wojewódzki, sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – patrz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269). Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), w którym wskazano, iż owe sądy stosują środki określone w ustawie. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią bez wątpienia sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. Rozważając w tym kontekście zarzuty skargi, stwierdzić należy, że nie zasługuje ona na uwzględnienie, a zaskarżona do Sądu decyzja odpowiada prawu. W pierwszej kolejności należy zastanowić się w jakim momencie postępowania w przedmiocie przyznania renty strukturalnej należy spełnić warunki do jej uzyskania. Szczegółowe zasady i tryb przyznawania rent strukturalnych reguluje Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Renty strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 wydane na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427) . Zgodnie z § 7 ust. 1 pkt. 1 umowa o przekazaniu gospodarstwa rolnego może być zawarta z osobą fizyczną, która łącznie spełnia następujące warunki: a) jest następcą albo rolnikiem, który nie ukończył 50 roku życia, b) posiada odpowiednie kwalifikacje zawodowe, przy czym w przypadku gdy gospodarstwo rolne jest przekazywane na rzecz następcy, który nie posiada odpowiednich kwalifikacji zawodowych w zakresie wykształcenia, warunek dotyczący posiadania tych kwalifikacji może być spełniony w terminie określonym dla następcy na podstawie rozporządzenia z dnia 17 października 2007 r., c) nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty, d) zobowiąże się do prowadzenia osobiście działalności rolniczej na przejętych użytkach rolnych przez okres co najmniej 5 lat i złożenia wniosku o wpis do ewidencji, o której mowa w § 4 pkt 4, jeżeli dotychczas nie została do niej wpisana, e) zobowiąże się do spełnienia warunku dotyczącego minimalnej powierzchni użytków rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, o którym mowa w § 6 ust. 1 pkt 2 lit. a, nie mniejszej niż średnia powierzchnia gruntów rolnych w gospodarstwie w kraju oraz przedłożenia do biura powiatowego Agencji kopii dokumentu potwierdzającego spełnienie tego warunku w terminach określonych dla następcy na podstawie rozporządzenia z dnia 17 października 2007 r. - w przypadku następcy, który nie spełnia warunku dotyczącego minimalnej powierzchni użytków rolnych w gospodarstwie, f) zobowiąże się do uzupełnienia wykształcenia oraz przedłożenia do biura powiatowego Agencji kopii dokumentu potwierdzającego uzupełnienie tego wykształcenia w terminach określonych dla następcy na podstawie rozporządzenia z dnia 17 października 2007 r. - w przypadku następcy, który nie posiada odpowiednich kwalifikacji zawodowych w zakresie wykształcenia, g) zobowiąże się do przedłożenia do biura powiatowego Agencji potwierdzonej za zgodność z oryginałem przez pracownika Agencji kopii planu rozwoju przejmowanego gospodarstwa, o którym mowa w rozporządzeniu z dnia 17 października 2007 r. - w przypadku następcy; Jak wynika wprost z brzmienia powyższego przepisu momentem w którym warunki do uzyskania renty strukturalnej muszą być spełnione jest moment przekazania gospodarstwa rolnego. Postanowienie o spełnieniu warunków do uzyskania renty strukturalnej jest wstępnym ustaleniem możliwości uzyskania renty, jeśli zostanie spełniony warunek przekazania gospodarstwa rolnego w terminie 9 miesięcy od daty otrzymania postanowienia ( § 19b ust. 4 ). Jak wynika z akt sprawy wnioskodawca mógł w terminie ok. 4 miesięcy przekazać gospodarstwo rolne na rzecz osoby wskazanej we wniosku i uzyskać prawo do renty strukturalnej. Nie jest trafny zarzut przekroczenia upoważnienia ustawowego w rozporządzeniu z dnia 19 czerwca 2007 r. do określenia warunków na jakich może odbyć się przekazanie gospodarstwa rolnego w zamian za rentę strukturalną. Należy zauważyć, że ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich jest ustawą specyficzną – mającą jedynie na celu wprowadzenie na grunt prawa krajowego instytucji wsparcia rolnictwa uregulowanych w Rozporządzeniu Rady (We) Nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz.U.UE.L.2005.277.1). Mówi o tym wprost art. 1 ustawy : Ustawa określa: 1) zadania oraz właściwość organów i jednostek organizacyjnych w zakresie wspierania rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków pochodzących z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, określonym w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1), zwanym dalej "rozporządzeniem nr 1698/2005", oraz w przepisach Unii Europejskiej wydanych w trybie tego rozporządzenia; 2) warunki i tryb przyznawania, wypłaty oraz zwracania pomocy finansowej: a) w ramach działań objętych programem rozwoju obszarów wiejskich, zwanej dalej "pomocą", b) na realizację zadań określonych w art. 66 ust. 2 i 3 rozporządzenia nr 1698/2005, zwanej dalej "pomocą techniczną" - w zakresie nieokreślonym w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w pkt 1, lub przewidzianym w tych przepisach do określenia przez państwo członkowskie Unii Europejskiej. Środek wsparcia w postaci rent strukturalnych , zwanych w Rozporządzeniu "wcześniejszymi emeryturami", jest uregulowany w art. 23 , zgodnie z którym wsparcia, o którym mowa w art. 20 lit. a) ppkt iii), udziela się: a) rolnikom, którzy decydują się na zaprzestanie działalności rolniczej w celu przekazania gospodarstwa innym rolnikom; b) robotnikom rolnym, którzy decydują się na ostateczne zaprzestanie wszelkiej pracy na roli w momencie przekazania gospodarstwa. 2. Przekazujący gospodarstwo: a) ma nie mniej niż 55 lat, ale nie jest jeszcze w normalnym wieku emerytalnym w momencie przekazania lub ma nie więcej niż 10 lat mniej niż wymagane dla normalnego wieku emerytalnego w danym Państwie Członkowskim w momencie przekazania; b) zaprzestaje ostatecznie wszelkiej komercyjnej działalności rolniczej; c) prowadził działalność rolniczą przez 10 lat poprzedzających przekazanie. 3. Przejmujący gospodarstwo: a) zastąpił przekazującego gospodarstwo poprzez podjęcie działalności, określonej w art. 22; lub b) jest rolnikiem poniżej 50. roku życia lub podmiotem prawa prywatnego i przejmuje gospodarstwo rolne odstąpione przez przekazującego w celu zwiększenia wielkości gospodarstwa rolnego. 4. Robotnik rolny: a) ma nie mniej niż 55 lat, ale nie jest jeszcze w normalnym wieku emerytalnym lub ma nie więcej niż 10 lat mniej niż wymagane dla normalnego wieku emerytalnego w danym Państwie Członkowskim; b) poświęcił przynajmniej połowę swojego czasu pracy w poprzedzającym okresie pięciu lat na pomoc rodzinie w prowadzeniu gospodarstwa lub pracę w charakterze robotnika rolnego; c) pracował w gospodarstwie rolnym przekazującego gospodarstwo przynajmniej przez okres równy dwóm latom pracy w pełnym wymiarze czasu pracy podczas czterech lat poprzedzających przejście przekazującego gospodarstwo na wcześniejszą emeryturę; d) jest objęty systemem zabezpieczenia społecznego. 5. Całkowity czas trwania wsparcia z tytułu wcześniejszej emerytury nie przekracza 15 lat dla przekazującego gospodarstwo oraz dla robotnika rolnego. Nie przekracza on momentu ukończenia przez przekazującego gospodarstwo 70. roku życia oraz normalnego wieku emerytalnego robotnika rolnego. Jeżeli, w przypadku przekazującego, emerytura wypłacana jest przez Państwo Członkowskie, wsparcie z tytułu wcześniejszej emerytury jest udzielane jako dodatek przy uwzględnieniu kwoty emerytury krajowej. Treść powyżej zacytowanego przepisu również w sposób jasny wskazuje, że warunki muszą być spełnione w momencie przekazywania gospodarstwa rolnego na rzecz przejmującego . Dlatego też zarzut przekroczenia granic upoważnienia ustawowego w rozporządzeniu należy uznać za błędny. Kwestionowane przez skarżącego uregulowanie jest bowiem zgodne z ustawodawstwem unijnym implementowanym na grunt prawa polskiego za pomocą rozporządzenia z19.06.2007 r. Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia przepisów postępowania – art.75 § 1 i 77 § 1 k.p.a., poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych kroków w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, w szczególności przez mało wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego. Przecież strona nie neguje podstawowego dla rozstrzygnięcia faktu, że osoba przejmująca gospodarstwo w chwili przejęcia miała już ukończony 50 rok życia. Fakt ten, jak wyżej wspomniano, determinuje rozstrzygnięcie w przedmiocie renty strukturalnej. Nie zasługuje na uwzględnienie także zarzut naruszenia przepisów przepisów art. 7, 8 i 9 k.p.a. Postanowienie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. z [...].12.2010r. zawiera pouczenie odpowiadające wymaganiom określonym w § 19b ust. 3 rozporządzenia z 19.06.2007 r. Wnioskodawca został poinformowany, że umowa o przekaznaiu gospodarstwa rolnegolub użytków rolnych wchodzących w jego skład może być zawarta z osobą fizyczną , która jest rolnikiem i nie ukończyła 50 roku życia. W ocenie Sądu pouczenie jest wystarczająco precyzyjne i nie mogło wprowadzić strony w błąd . Z powyższych względów skarga nie znajduje uzasadnionych podstaw i na zasadzie art. 151 p.p.s.a podlega oddaleniu.