V SA/Wa 956/11

Referendarz sądowy Anna Nasiłowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 3 czerwca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] marca 2011 r. Nr [...] w przedmiocie: ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych p o s t a n a w i a: - przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu sądowego w kwocie 198 zł (słownie: "sto dziewięćdziesiąt osiem złotych") W złożonym na urzędowym formularzu (PPF) wniosku o przyznanie prawa pomocy J. K. (dalej zwany: "skarżącym") wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku sprecyzował jego zakres określając, że wnosi o zwolnienie z uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 198 zł. Skarżący oświadczył, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, że jest rencistą drugiej grupy inwalidzkiej i utrzymuje syna. Podstawę utrzymania rodziny stanowi świadczenie rentowe w wysokości 719,42 zł. Otrzymywane świadczenie skarżący w całości przeznacza na potrzeby własne i syna związane z prowadzeniem i utrzymaniem gospodarstwa domowego, zakupem potrzebnych leków oraz wydatków związanych z edukacją syna. Syn skarżącego jest uczniem trzeciej klasy Technikum Agrobiznesu w [...], nie posiada żadnych oszczędności, papierów wartościowych. Żona skarżącego zmarła w dniu 26 grudnia 2010 roku. Skarżący oświadczył, że nie posiada żadnych środków finansowych, które pozwoliłyby na zapłatę wpisu sądowego. Skarżący wyjaśnił również, że w związku z przekazaniem w drodze darowizny gospodarstwa rolnego tj. dom mieszkalny z poddaszem użytkowym oraz zabudowania gospodarcze, posiada dożywotnią służebność mieszkania obejmującą piętro w domu mieszkalnym ( 55 m²). Skarżący wskazał również miesięczne koszty utrzymania rodziny tj. siebie i syna. Zaliczył do nich następujące wydatki: lekarstwa - 350 zł, energia elektryczna – 150 zł, śmieci – 12 zł, telefon stacjonarny – około 50 zł, woda - 34 zł, opał rocznie – około 3 000 zł, opłata OC samochodu - około 350 zł rocznie. Do wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący załączył orzeczenie o stopniu niepełnosprawności ustalające skarżącemu umiarkowany stopień niepełnosprawności. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje. Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a, Sąd może - na wniosek strony złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania - przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 258 § 1 pkt 1 p.p.s.a. czynności w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy mogą wykonywać referendarze sądowi. W myśl art. 245 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, a w zakresie częściowym - zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat i wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Sąd może natomiast zwolnić osobę fizyczną z części kosztów postępowania, jeśli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie skarżący złożył wniosek o zwolnienie od zapłaty wpisu sądowego, a zatem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Przystępując do rozpoznania wniosku, przypomnieć należy, że zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, wysokość kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania stanowi wpis w kwocie 198 złotych (sto dziewięćdziesiąt osiem złotych), jak i stan faktyczny sprawy, zasadne jest przyznanie stronie skarżącej prawa pomocy poprzez jej zwolnienie od zapłaty wpisu sądowego. Skarżący wykazał bowiem, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania. Zgodnie z oświadczeniem złożonym przez skarżącego podstawę utrzymania dwuosobowego gospodarstwa domowego stanowi dochód z renty w łącznej wysokości 719,42 zł. Skarżący i jego syn nie posiadają majątku (skarżący przekazał gospodarstwo rolne), nie posiadają oszczędności, ani wartościowych przedmiotów. Ze znajdującej się w aktach administracyjnych umowy darowizny w związku z zaprzestaniem działalności rolniczej przez rolnika wynika, że w zamian za darowiznę gospodarstwa rolnego obdarowany ustanawia na rzecz skarżącego jako darczyńcy bezpłatną, dożywotnią służebność mieszkania wraz z utrzymaniem oraz pełną opieką i pomocą w chorobie. W ocenie referendarza sądowego wskazane okoliczności nie czynią niezasadnym wniosku skarżącego o zwolnienie od wpisu sądowego. Skarżący mieszka bowiem z uczącym się synem, który nie uzyskuje dochodów. Ponadto skarżący ma obniżone możliwości podjęcia pracy. Zgodnie bowiem z orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności skarżący może pracować jedynie w warunkach chronionych, wymaga zaopatrzenia w sprzęt ułatwiający funkcjonowanie oraz korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji. W związku z powyższym wskazać należy, iż skarżący wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, co uzasadnia przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego w kwocie 198 zł . W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.