V SA/Wa 958/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Sędzia WSA - Dorota Mydłowska (spr.), Sędzia WSA - Piotr Kraczowski, Protokolant specjalista - Monika Włochińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 sierpnia 2013 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranej pomocy finansowej ze środków unijnych oddala skargę Przedmiotem skargi , wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, przez K. K. jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z dnia [...] stycznia 2013r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...] listopada 2012r. nr [...] o ustaleniu Skarżącej kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu ,,Ułatwiania startu młodym rolnikom’’. Skarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym. W dniu 4 marca 2008r. K. K. (dalej: Skarżąca), złożyła do [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wniosek o przyznanie pomocy w ramach działania ‘’Ułatwianie startu młodym rolnikom’’ objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-20013. 4 marca 2008r. Skarżąca złożyła oświadczenie o sposobie uzupełnienia wykształcenia. Decyzją z dnia [...] lipca 2008r. nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR przyznał Skarżącej pomoc finansową w ramach działania ’Ułatwianie startu młodym rolnikom’’ w wysokości 50.000zł, z zastrzeżeniem dopełnienia warunków. Ponieważ w dniu 24 września 2009r. wpłynął wniosek o płatność, na konto Skarżącej została wypłacona pomoc finansowa. W piśmie z dnia 31 sierpnia 2009r. Skarżąca oświadczyła, iż rezygnuje z programu , gdyż z przyczyn zdrowotnych nie jest w stanie prowadzić dalej samodzielnie gospodarstwa i prosi o wskazanie właściwego postępowania mającego na celu zwrot otrzymanej pomocy. W dniu 21 września 2011r. Dyrektor OR [...] ARiMR wysłał do Skarżącej informację o braku przedłożenia dokumentu potwierdzającego uzupełnienie kwalifikacji zawodowych. 10 pażdziernika 2011r. Skarżąca złożyła zaświadczenie potwierdzające, że w roku szkolnym 2008/2009 i 2011/2012 była słuchaczką Szkoły Policealnej. Ponadto dołączyła kartę informacyjną dotyczącą pobytu w szpitalu w dniach 5 czerwca 2011r.- 9 czerwca 2011r. oraz prośbę o przedłużenie terminu na uzupełnienie wykształcenia. W dniu [...] sierpnia 2012r. Dyrektor OR [...] ARiMR wszczął postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia Skarżącej kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu ułatwiania startu młodym rolnikom. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z dnia [...] listopada 2012r. nr [...] ustalił Skarżącej kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu ,,Ułatwiania startu młodym rolnikom’’. Od powyższej decyzji odwołanie wniosła K. K., żądając anulowania decyzji z dnia [...] listopada 2012r. i wskazując , że zwłoka w uzyskaniu wymaganego wykształcenia zawodowego była spowodowana poważnymi, niezawinionymi przez nią, komplikacjami zdrowotnymi oraz załączyła Świadectwo ukończenia szkoły policealnej w Zespole Szkół [...] w K. z dnia 15 czerwca 2012r. Decyzją z dnia [...] stycznia 2013r. nr [...] Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...] listopada 2012r. nr [...]. W jej uzasadnieniu organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie wystąpiły przesłanki do ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków publicznych i ze następuje to decyzją administracyjną (art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa – D. U. Nr 98 poz. 634, z póżn. zm.) Podkreślił, że wypłacone nienależnie przedmiotowe środki pochodzą ze środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz ze środków krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie tj. z funduszy, o których mowa w art. 29 ust.1 pkt 1-2 ustawy. Prezes przypomniał, że w dniu 21 lipca 2008r. Skarżącej doręczono decyzję nr [...] i że w jej pkt 2 lit. g pouczona zastała o konieczności uzupełnienia wykształcenia w ciągu 3 lat od dnia doręczenia decyzji. Wskazany termin minął we wrzesniu 2011r. W myśl § 20 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 pażdziernika 2007r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy w ramach działania ,,Ułatwianie startu młodym rolnikom’’ objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. Nr 200, -poz. 1443, z póżn. zm.). pomoc podlega zwrotowi w całości lub w części, jeżeli beneficjent nie spełni warunków, o których mowa w § 18 ust. 1 , lub nie przedłoży dokumentów, o których mowa w § 19. Organ wskazał, że Strona do dnia 19 września 2011r. nie przedłożyła stosownego dokumentu o uzyskaniu wymaganego wykształcenia. Ponadto, w pkt. XV wniosku o przyznanie pomocy, potwierdziła własnoręcznym podpisem iż znane są jej zasady przyznawania i wypłaty pomocy. Ponadto, została ona pouczona o konieczności uzupełnienia wykształcenia w ciągu 3 lat w decyzji nr [...]. Co do komplikacji zdrowotnych, organ powołał się na przepis art. 47 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2004 określający kategorie siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności przy zajściu których państwa członkowskie nie będą wymagać częściowego lub pełnego zwrotu pomocy otrzymanej przez beneficjenta, a także zacytował § 22 rozporządzenia krajowego podkreślając jednocześnie, że przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności powinny być zgłaszane przez beneficjenta lub upoważnioną przez niego osobę na piśmie właściwemu organowi, wraz z odpowiednimi dowodami wystarczającymi dla właściwych organów, w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona osoba są w stanie dokonać tej czynności. W niniejszej sprawie leczenie odbyło się w dniach 5-9 czerwca 2011r, a informacja o tym została przedłożona organowi dopiero na wezwanie w dniu 10 października 2011r. Nadto Prezes ARiMR wskazał, że Strona w ciagu 3 lat od dnia doręczenia jej decyzji, powinna uzupełnić wykształcenie, co tu nie nastąpiło. Wskazano także, że zgodnie z art. 73 ust. 1 rozporz. Nr 796/2004 , w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca kwotę powiększoną o odsetki, a także, iż na podstawie art. 29 ust. 7 ustawy z dnia 9 maja 2008r. o ARiMR , w tym przypadku stosuje się odpowiednio przepisy działu III Ordynacji podatkowej. Prezes powołał się przy tym na przepisy art. 47 § 1 i 56 § 1 i § 3 Op. Na końcu uzasadnienia decyzji pouczono Stronę o możliwości zwrócenia się z wnioskiem o odroczenie terminu spłaty całości lub części należności, rozłożenie płatności całości lub części na raty lub ich umorzenie. Na powyższą decyzję K. K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, żądając jej uchylenia jako naruszającej prawo. W uzasadnieniu powołała się na art. 47 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1974/2004 wskazując, że jeżeli nastąpiła długotrwała niezdolność do wykonywania zawodu to państwa członkowskie mogą uznać to za kategorię siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, w których nie będą wymagać częściowego lub pełnego zwrotu pomocy otrzymanej przez beneficjenta. Ponadto podkreśliła, że organ nie wziął pod uwagę całości leczenia i że pierwszy jej pobyt w szpitalu był na przełomie stycznia/lutego 2010r., zaś wzięto pod uwagę tylko hospitalizację podczas drugiego pobytu w tej samej klinice w roku 2011. Podniosła też, że jej oświadczenie z dnia 31 sierpnia 2009r. o rezygnacji z programu i gotowości zwrotu środków było złożone w okresie w którym nie mogła w pełni świadomie podjąć decyzji, gdyż była w trakcie leczenia oraz zażywania silnych leków psychotropowych. Z uwagi na przewlekłą chorobę została skreślona z listy słuchaczek II roku wskutek ponad 50% nieobecności. Podkreśliła również, że wszystkie pozostałe warunki programu spełniła, a także dokonała uzupełnienia zdając egzamin państwowy. Podobne argumenty zgłosiła w piśmie z dnia 19 sierpnia 2013r. (data wpływu), złożonym do Sądu. W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o jej oddalenia podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, bowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W związku z tym, zgodnie z treścią art. 145 § 1 punkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: ,,p.p.s.a’’, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt organu administracji publicznej, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy albo też do naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji (postanowienia). Przedmiotem oceny Sądu była decyzja Prezesa ARiMR w Warszawie utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu ,,Ułatwianie startu młodym rolnikom’’. Na wstępie zaznaczyć należy, że stan faktyczny w niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości i nie jest sporny. Decyzją z dnia [...] lipca 2008r. nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR przyznał Skarżącej pomoc finansową w ramach działania ’Ułatwianie startu młodym rolnikom’’ w wysokości 50.000zł, z zastrzeżeniem dopełnienia warunków. Ponieważ w dniu 24 września 2009r. wpłynął wniosek o płatność, na konto Skarżącej została wypłacona pomoc finansowa. Podstawą prawną przyznania pomocy jest rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy w ramach działania ,,Ułatwianie startu młodym rolnikom’’ objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. Nr 200, -poz. 1443, z póżn. zm), dalej:,, rozporządzenie krajowe’’. Zgodnie z jego § 18 ust. 1 pkt 6 Skarżąca miała obowiązek uzupełnić wykształcenie w okresie 3 lat od dnia doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy. Termin określony w § 19 pkt 6 rozporządzenia dotyczący regulacji zawartej w § 18 ust.1 pkt 6 upływał w dniu 19 września 20011r. Do tego czasu Skarżąca nie uzupełniła wykształcenia (świadectwo ukończenia Szkoły Policealnej jest z dnia 15 czerwca 2012r.) a co za tym idzie – nie złożyła stosownego zaświadczenia o spełnieniu wymogu uzupełnienia wykształcenia do daty 19 września 2011r. W związku z brakiem stosownego zaświadczenia, Dyrektor w dniu 21 września 2011r wystosował do Skarżącej pismo i dopiero w jego wyniku złożyła ona zaświadczenie potwierdzające, że w roku szkolnym 2008/2009 i 20011/2012 była słuchaczką Szkoły Policealnej. Również dopiero wówczas załączyła kartę informacyjną pobytu w szpitalu w dniach 5 – 9 czerwca 2011r. oraz prośbę o przedłużenie terminu na uzupełnienie wykształcenia. Wszystko to wykonała już po upływie zakreślonego przez obowiązujące przepisy terminu, tj. po dniu 19 września 2011r. W takiej sytuacji organ miał obowiązek wszcząć postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia Skarżącej kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu ułatwiania startu młodym rolnikom. Prawidłowo , na podstawie § 20 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia ustalono – w drodze decyzji – że zwrotowi podlega 100% przyznanej kwoty pomocy. Kwotę tę, należało zwrócić w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji. Na podstawie art. 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE L 141 z 30.04. 2004r., str. 18-58, z póżn. zm.) w przypadku nienależnej płatności, rolnik zwraca kwotę powiększoną o odsetki. Stosownie zaś do art. 3 rozporz. Komisji (UE) Nr 937/2012 z dnia 12 października 2012r. (Dz. Urz. L Nr 280 z 13 października 2012r., str. 2) w odniesieniu do decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności wydawanych od dnia 16 października 2012r., odsetki nalicza się za okres między terminem zwrotu wyznaczonym w nakazie odzyskania środków, który nie może przekraczać 60 dni9, a datą zwrotu lub odliczenia. Prawidłowo - na podstawie art. 29 ust. 7 ustawy z dnia 9 maja 2008r. o ARiMR (Dz. U. Nr 98, poz. 634 z póżn. zm.) - zastosowano odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60), a w uzasadnieniu zasadnie wskazano przepisy art. 47 § 1 i 56 § 1 i § 3 O.p. Skarżąca, zarówno na etapie odwołania, jak też skargi do sądu, podkreślała swój zły stan zdrowia, leczenie , w tym środkami psychotropowymi, co miało bezpośredni wpływ na niedotrzymanie przez nią 3-letniego terminu na uzupełnienie wykształcenia i złożenie w Agencji stosownego zaświadczenia w tym zakresie. Ani organ, ani Sąd nie kwestionuje poważnej choroby, na którą cierpi Skarżąca, jednakże zasadnie I i II instancja administracyjna uznały, iż w odpowiednim do tego czasie nie przedstawiła ona dowodów, które pozwoliłyby odmiennie rozstrzygnąć niniejszą sprawę. Aby uznać, że ma tu zastosowanie przepis art. 47 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2004 lit. b) długotrwała niezdolność beneficjenta do wykonywania zawodu, co w konsekwencji pozwoliłoby na niezwracanie otrzymanej pomocy (przepis ten określa kategorie siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności zaistnienie których pozwala państwom członkowskim na odstąpienie od żądania częściowego lub całkowitego zwrotu pomocy otrzymanej przez beneficjenta), Skarżąca musiałaby ten fakt wykazać poprzez zgłoszenie go przez nią lub przez upoważnioną osobę na piśmie właściwemu organowi, wraz z odpowiednimi dowodami wystarczającymi dla właściwych organów, w ciągu 10 dni roboczych od dnia w którym beneficjent lub upoważniona osoba są w stanie dokonać tej czynności, Skoro Skarżąca zaczęła chorować, w okresie, w którym czuła się dobrze, powinna upoważnić osobę dorosłą, np. kogoś z rodziny, która czuwałaby nad zachowaniem terminu do odpowiedniego zawiadomienia organu o wszystkich okolicznościach, które mają wpływ na wykonywanie programu związanego z otrzymaną pomocą finansową. Tym bardziej, że składając wniosek w marcu 2008r. i otrzymując pomoc w wyniku decyzji z dnia [...] lipca 2008r., była osobą zdrową (brak w aktach adm . jakiejkolwiek wzmianki o chorobach) i zapoznała się z warunkami dotyczącymi działania ,,Ułatwianie startu młodym rolnikom’’, co poświadczyła własnoręcznym podpisem na wniosku. W tym stanie rzeczy, uznając, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie przepisu art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.