V SA/Wa 964/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący - sędzia WSA - Jolanta Bożek po rozpoznaniu w dniu 19 sierpnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. B. na pismo Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] marca 2009 r. Nr [...] w przedmiocie zwrotu dofinansowania realizacji projektu ze środków z budżetu Unii Europejskiej postanawia: 1. odrzucić wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi 2. odrzucić skargę Zaskarżonym pismem z [...] marca 2009 r. Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - dalej zwana Agencją Restrukturyzacji, poinformowała M. B., że jego odwołanie dotyczące zwrotu kwoty pomocy w okresie związania celem projektu o znaku: [...] złożonego w ramach SPO "Restrukturyzacja..." w zakresie działania 1.2 "Ułatwienie startu młodym rolnikom"- zostało rozpatrzone negatywnie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M. B. podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko oraz wniósł o uchylenie rozstrzygnięć zawartych w pismach Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Razem ze skargą skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia. W odpowiedzi na skargę Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, wniósł o odrzucenie skargi ze względu na niedopuszczalność drogi sądowo - administracyjnej w sprawie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko co do meritum. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Uprawnienia Sądu określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej p.p.s.a. sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Na podstawie art. 3 § 2 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na decyzje, akty, czynności w nim wymienione. Ponadto zgodnie z § 3 tego artykułu, sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach. Rozważając sprawę należy stwierdzić co jest niesporne, że jej źródłem jest umowa stron zawarta w związku z realizacją projektu w zakresie działania "Ułatwienie startu młodym rolnikom" Sektorowego Programu Operacyjnego "Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich 2004 - 2006". Podstawą prawną wspomnianego SPO stanowiło rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 3 września 2004 r. (Dz. U. Nr 197, poz. 2032 ze zm.) i rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 8 września 2004 r. (Dz. U. Nr 207, poz. 2117 ze zm.). Wspomniane rozporządzenia wydane zostały na podstawie delegacji ustawowej zawartej w ustawie z 20 kwietnia 2004 r. o Narodowym Planie Rozwoju (Dz. U. Nr 116, poz. 1206 ze zm.). Zgodnie bowiem z treścią art. 8 ust. 1 wspomnianej ustawy, dla realizacji Narodowego Planu Rozwoju 2004-2006, o którym mowa w ustawie, tworzy się m.in. sektorowe programy operacyjne. Finansowanie realizacji planu określone zostało w art. 24 ust. 1 ustawy, zaś zgodnie z ust. 2 tego art. "wydatki finansowe są, dla celów w tym ustępie wskazanych, identyfikowane według kategorii interwencji stosowanej dla publicznych środków wspólnotowych". Stosownie zaś do art. 26 ust. 1 ustawy o Narodowym Planie Rozwoju, ubiegający się o dofinansowanie ze środków, o których mowa w art. 24 ust. 1 pkt 2 ,,projektów w ramach programów, o których mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1-3, składa wniosek do instytucji zarządzającej, instytucji wdrażającej albo zarządu województwa, zgodnie z systemem realizacji określonym w tych programach". W przedmiotowej sprawie skarżący złożył w dniu [...] lutego 2005 r. stosowny wniosek o dofinansowanie do instytucji wdrażającej działanie programu tj. do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Efektem zaaprobowania wniosku przez Agencję, było zawarcie w dniu [...] grudnia 2005 r. między Agencją a M. B. umowy określającej prawa i obowiązki stron związane z realizacją projektu. W konsekwencji zawarcia umowy skarżącemu wypłacono pomoc finansową we wnioskowanej kwocie [...] zł. W późniejszym okresie ujawniono, iż ww. pomoc została pobrana nienależnie, z uwagi na fakt, że skarżący, wbrew oświadczeniu zawartym we wniosku, nie był użytkownikiem dzierżawionych działek oraz nie był również użytkownikiem gruntów stanowiących jego własność. W efekcie, pismem z [...] czerwca 2008 r. skarżący został poinformowany przez Agencję ([...] Oddział Regionalny w W.) o obowiązku zwrotu wypłaconej pomocy wraz z odsetkami w wysokości jak dla zaległości podatkowych liczonych od dnia wypłaty pomocy przez Agencję. W wyniku rozpatrzenia przez Prezesa Agencji, w dniu [...] marca 2009 r. odwołania skarżącego z [...] czerwca 2008 r., otrzymał on informację o stwierdzeniu przez Agencję braku podstaw do jego uwzględnienia. Jak wynika z powyższego stanu faktycznego przedmiotem sporu stron, jest kwestia naruszenia postanowień § 5 ust. 1 pkt 2 i 3 przy realizacji umowy z dnia 9 grudnia 2005 r., skutkująca, zgodnie z § 6 ust. 1 i 2 ww. umowy, obowiązkiem zwrotu przekazanej premii wraz z należnymi odsetkami. Fakt ten powoduje, że uznając, iż Agencja jest podmiotem wyodrębnionym organizacyjnie i strukturalnie będąc osobą prawną, może być traktowana w określonych warunkach przewidzianych przepisami prawa jako organ o charakterze funkcjonalnym, w takim zakresie, w jakim jest ona uprawniona do działania w formach o charakterze władczym - stwierdzić jednak należy, że w przedmiotowej sprawie taka sytuacja nie ma miejsca. Strony - co wskazano wyżej - łączyła umowa, zatem wszelkie kwestie dotyczące tego, czy były podstawy do jej wypowiedzenia oraz podstawy do żądania zwrotu określonej w niej kwoty dofinansowania, muszą być traktowane jako kwestie podlegające rozstrzygnięciu na drodze postępowania cywilnego przed sądem powszechnym. Bardzo jasne stanowisko dotyczące drogi sądowej i określenia w jakich granicznych sytuacjach właściwy jest sąd administracyjny a w jakich powszechny (w rozumieniu sądu cywilnego), zawarte jest w uchwale 7 sędziów NSA z 29.03.2006 r. II GPS 1/06 ONSAiWSA 2006/4/95. Podobne zagadnienie dotyczące drogi sądowej i rozumienia pojęcia sprawy administracyjnej a związane ze stosowaniem przepisów ustawy z 20 kwietnia 2006r. o Narodowym Planie Rozwoju, uwzględniające stanowisko wynikające ze wspomnianej uchwały NSA, rozstrzygane było w wyroku NSA z 8.06.2006 r. II GSK 63/06 Lex nr 188514. W wyroku tym bardzo wyraźnie podkreślono, że ustawa o Narodowym Planie Rozwoju, przewiduje dwuetapowość postępowania związanego z realizacją wskazanych w niej m.in. sektorowych programów operacyjnych. Pierwszy z tych etapów, związany z oceną złożonych wniosków o dofinansowanie o jakim mowa jest w treści art. 26 ust. 2 w/w ustawy, jest postępowaniem administracyjnym i powinien kończyć się wydaniem decyzji, czego konsekwencją jest, że w przypadku sporów wynikłych na tym tle, zainteresowanym dofinansowaniem, służy skarga do sądu administracyjnego. Drugi etap postępowania, który jest wynikiem zawarcia umowy o jakiej jest mowa w art. 26 ust.5 ustawy powoduje, że spory powstałe na tle wywiązania się z umowy będącej umową cywilną, podlegają sądowi cywilnemu. Rozważając wspomniane zagadnienie na tle niniejszej sprawy należy stwierdzić, że bez znaczenia w związku z tym jest to, że umowa zawierana jest przez strony na stosownym formularzu według wzoru, którego treść określona została w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 25 lipca 2005 r. (Dz. U. Nr 154 poz. 1290), ponieważ okoliczność ta nie zmienia charakteru wspomnianej umowy. W przedmiotowej sprawie doszło do realizacji drugiego etapu realizacji projektu w związku z zawarciem umowy, co powoduje, że zdaniem sądu przedmiotowa sprawa, nie ma charakteru sprawy administracyjnej w rozumieniu art. 1 w zw. z art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W tej sytuacji również wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi okazuje się bezprzedmiotowy. Niedopuszczalność rozpoznania skargi nie wynika bowiem z uchybienia terminu, który jest pochodną przysługiwania drogi sądowej, lecz z samego braku tejże drogi sądowej. Rozważanie samej możliwości przywrócenia terminu do wniesienia nieznanej procedurze skargi uznać należałoby za niedopuszczalne, bowiem termin taki w ogóle nie istniał. Zgodnie zaś z art. 88 p.p.s.a. - spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Jako, że zgodnie z art. 89 p.p.s.a. zgłoszenie wniosku o przywrócenie terminu nie wstrzymuje postępowania w sprawie, rozstrzygnięcie w sprawie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi i odrzucenia skargi zostało załatwione łącznie zgodnie z wyrażoną w art. 7 p.p.s.a. zasadą szybkości działania sądu, a więc bez oczekiwania na ewentualne uprawomocnienie się jednego z postanowień. Mając na względzie powyższe, a zatem fakt, iż rozpoznawana sprawa nie ma charakteru sprawy administracyjnej, przez co nie należy do właściwości sądu administracyjnego oraz niedopuszczalność wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia takiej skargi, Sąd na mocy art. 58 § 1 pkt 1 oraz art. 88 p.p.s.a. orzekł jak w postanowieniu.