V SA/Wa 964/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Sędzia WSA - Beata Krajewska, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak (spr.), Protokolant st. specjalista - Małgorzata Broniarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 października 2013r. sprawy ze skargi H. O. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia ... lutego 2013r. nr ... w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania; oddala skargę Decyzją z dnia ... lipca 2012 r. nr ... Naczelnik Urzędu Celnego I w Warszawie określił H. O. (zwanemu dalej: skarżącym) zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym w kwocie ... zł z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego marki ..., rok prod. ... Przedmiotowa decyzja została doręczona skarżącemu w trybie art. 150 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa z upływem dnia 16 sierpnia 2012 r. Pismem z dnia 23 listopada 2012 r. pełnomocnik skarżącego złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od ww. decyzji Naczelnika Urzędu Celnego I w Warszawie wraz z odwołaniem. W uzasadnieniu wniosku oświadczył, że odbiór decyzji nie był możliwy z uwagi na wyjazd skarżącego z rodziną na wakacje, które trwały od dnia 18 lipca 2012 r. do 18 sierpnia 2012 r. W czasie każdorazowej nieobecności upoważniał do odbioru korespondencji swojego ojca, który jednakże w czasie wspomnianej nieobecności również nie przebywał pod wskazanym adresem do korespondencji. Dyrektor Izby Celnej w Warszawie, rozpatrując wniesiony przez skarżącego wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, postanowieniem z dnia ... lutego 2013 r. odmówił przywrócenia tego terminu. W uzasadnieniu organ przytoczył treść art. 162 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej i wyjaśnił, że niespełnienie którejkolwiek z wymienionych przesłanek z art. 162 Ordynacji podatkowej spowoduje, że organ zobowiązany będzie odmówić przywrócenia terminu do dopełnienia czynności, dla której wyznaczony został termin procesowy. Posiłkując się orzecznictwem sądów administracyjnych oraz poglądami utrwalonymi w doktrynie wyjaśnił, iż o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Do okoliczności uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu zaliczył przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, powódź i pożar. W ocenie Dyrektora Izby opisana przez skarżącego sytuacja nie jest potwierdzeniem braku winy skarżącego w uchybieniu terminu. Powoływana przez skarżącego przyczyna uchybienia terminu do wniesienia odwołania nie może być uznana za sytuację nagłą, nieprzewidywalną, a zatem taką przeszkodę w terminowym dopełnieniu określonej czynności, której strona nie mogła przewidzieć i przezwyciężyć przy zachowaniu należytej staranności. W tym kontekście organ zwrócił uwagę, iż zaskarżona decyzja skierowana została na adres wskazany przez skarżącego. Jak podkreślił Dyrektor Izby, skarżący dysponując wiedzą zarówno o samym toczącym się postępowaniu jak i zbliżającym się terminie jego zakończenia, chcąc należycie dbać o swoje interesy winien zapewnić możliwość doręczania mu korespondencji. W ocenie organu skarżący mógł przewidzieć, że będzie kierowana do niego korespondencja w toczącej się sprawie. Dochowując należytej staranności, jak również z samej ostrożności procesowej, mógł, w ocenie organu, ustalić z członkiem rodziny zasady odbioru kierowanej do niego korespondencji, wskazać inny adres do korespondencji, czy chociażby ustanowić swojego pełnomocnika w sprawie. Wobec powyższego, w ocenie Dyrektora Izby Celnej w Warszawie skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w spowodowaniu uchybienia terminu na złożenie odwołania od przedmiotowej decyzji. W skardze na powyższe postanowienie z dnia ... lutego 2013 r. skarżący wniósł o jego uchylenie. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie: 1. art. 58 § 1 k.p.a. poprzez bezzasadne przyjęcie, iż skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w spowodowaniu uchybienia terminu na złożenia odwołania, mimo że w aktach sprawy znajduje się dokumentacja wskazująca na udzielenia P. O. upoważnienia do odbioru korespondencji adresowanej do skarżącego; 2. art. 7 k.p.a w zw. z art. 77 k.p.a. poprzez: a. wyprowadzenie z akt sprawy wniosków z nich niewynikających, iż rzekomo skarżący nie ustalił z ojcem P. O. zasad odbioru korespondencji adresowanej do skarżącego podczas jego wyjazdu urlopowego, pomimo że w treści uzasadnienia wniosku o przywrócenie terminu wprost wskazano, że zasady te zostały ustalone i funkcjonowały przez okres kilku miesięcy w trakcie trwającego postępowania podatkowego przed Naczelnikiem Urzędu; b. zaniechanie przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie udzielonego przez skarżącego jego ojcu upoważnienia do odbioru korespondencji przeznaczonej dla skarżącego w trakcie wyjazdu urlopowego i poprzestanie na stwierdzeniu, iż skarżący nie ustalił z ojcem zasad odbioru korespondencji. Skarżący podniósł, iż organ nakłada na skarżącego nieuzasadnione w okolicznościach sprawy obowiązki. Wskazał na potwierdzenie odbioru przez ojca skarżącego z dnia 18 stycznia 2012 r. oraz z dnia 2 lutego 2012 r. dotyczące korespondencji adresowanej do skarżącego. Wskazał, że pod tym samym adresem, tj. ... prowadzone są dwie odrębne działalności gospodarcze: H. O. pod nazwa ... H.O. oraz P. O. pod nazwą B. P. O., do której to kwestii nie odniósł się organ. Zdaniem skarżącego, organ przykładowo mógł przesłuchać P. O. na powyższą okoliczność. Wobec uzgodnienia zasad odbioru korespondencji skarżącego przez jego ojca, nie było potrzeby podawania innego adresu do doręczeń korespondencji, czy też ustanawiania pełnomocnika w sprawie, zatem nie jest zrozumiałe czynienie skarżącemu zarzutu, iż tych czynności nie dokonał. Wskazane przez organ administracyjny czynności uskuteczniające doręczenie korespondencji adresowanej do skarżącego mają charakter alternatywny, tj. zastosowanie jednego z nich w zasadzie wyłącza konieczność podjęcia innych działań. Skoro skarżący był przekonany, że jego ojciec tak jak dotychczas odbierze korespondencję, to nie miał obowiązku wskazywać innego adresu do doręczeń ani ustanawiać pełnomocnika do doręczeń. Nie mógł bowiem przewidzieć, że jego ojciec z uwagi na sprzyjające warunki atmosferyczne w okresie od 1 do 16 sierpnia 2013 r. wyjedzie w celach wypoczynkowych, nie zdając sobie sprawy z negatywnych konsekwencji dla skarżącego. Skarżący powołał się także na orzecznictwo sądowoadministracyjne w przedmiocie przywrócenia terminu. W toku rozprawy pełnomocnik skarżącego skorygował podstawę prawną powoływanych w skardze zarzutów na art. 162 § 1 i 122 Ordynacji podatkowej. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby wniósł o jej oddalenie, wyjaśniając m.in., iż w przedmiotowym postępowaniu nie mają zastosowania przepisy k.p.a., na naruszenie których powołuje się skarżący w skardze. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest niezasadna. W razie uchybienia terminu w postępowaniu podatkowym (celnym), w tym także terminu do wniesienia odwołania, termin ten należy przywrócić na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy, przy czym podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, dopełniając jednocześnie czynności, dla której określony był termin (art. 162 § 1 i 2 ordynacji podatkowej). Z regulacji tej wynika, że przywrócenie terminu uzależnione jest od równoczesnego spełnienia czterech przesłanek: 1) uprawdopodobnienia przez osobę zainteresowaną braku jej winy, 2) wniesienia przez osobę zainteresowaną wniosku o przywrócenie terminu, 3) dochowania terminu wniesienia wniosku, 4) dopełnienia czynności, dla której ustanowiony był przywracany termin. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności prośby o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania należytej staranności przy prowadzeniu własnych spraw i szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych. Przesłanka ta jest analizowana w wielu opracowaniach teoretycznych i orzeczeniach sądowych. Zwraca się w nich uwagę na to, iż: "Kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. (...). Przy ocenie winy należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy." (por.: J. Krajewski: (w:) T. Ereciński, M. Jędrzejewska, M. Jodłowski, J. Krajewski, Z. Krzemiński, K. Piasecki, J. Pietrzykowski, E. Wengerek, A. Zieliński: Kodeks postępowania cywilnego z komentarzem. T. 1. Warszawa 1989, s.274-275). O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić gdy strona nie mogła dopełnić obowiązku z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, której nie mogła ona usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. "Nie można natomiast poczytać stronie za winę niedopełnienie jakiegoś nadzwyczajnego wysiłku, np. zagrażającego jego zdrowiu lub życiu" (por.: E. Iserzon (w:) E. Iserzon, J. Starościak: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, teksty, wzory, formularze. Warszawa 1970, s. 136). Nadto podkreślić należy, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy zobowiązany do dochowania terminu dopuścił się choćby lekkiego niedbalstwa. Doświadczenie życiowe wskazuje, że podczas długiego wyjazdu poza miejsce zamieszkania może dojść do sytuacji, w której podatnik nie odbierze w terminie adresowanej do niego przesyłki. Zatem należyta staranność wymagała, aby w takiej sytuacji w toczącym się postępowaniu podatkowym ustanowić pełnomocnika do doręczeń lub wskazać adres do doręczeń, pod którym będzie możliwe odebranie przesyłki. Z wyjaśnień złożonych przez podatnika wynika , że jego wyjazd miał charakter zaplanowany wobec czego skarżący mógł podjąć środki zapobiegające negatywnym skutkom ewentualnych doręczeń pism organów podatkowych np.: ustanawiając pełnomocnika lub podając inny adres do doręczeń. Tym bardziej, że podatnik miał świadomość toczącego się postępowania podatkowego – odebrał postanowienie o wszczęciu postępowania podatkowego oraz w nim uczestniczył. Skarżący podnosi, iż dopełnił staranności, gdyż była osoba, która de facto pełniła obowiązki pełnomocnika do odbioru korespondencji. Tą osobą był ojciec skarżącego, prowadzący pod tym samym adresem własną działalność gospodarczą. Jednak ojciec również wyjechał w sierpniu na wypoczynek poza Warszawę i wobec tego pod adresem wskazanym jako adres dla doręczeń w postępowaniu podatkowym nie było nikogo, o czym skarżący nie wiedział. I wywodzi z tego wniosek, że dopełnił wszelkiej staranności i nie ponosi winy w uchybieniu terminu. Jednak z taką argumentacją nie sposób się zgodzić. Skarżący odpowiada za działania i zaniedbania osób, którymi się posługuje jak za swoje własne. Oznacza to, że skoro jego ojciec zaniedbał zatroszczenia się o odbieranie korespondencji w czasie nieobecności, to z punktu widzenia niniejszego postępowania należy na tę sytuację patrzeć jak na zaniedbanie samej strony. Na koniec należy stwierdzić, że wszystkie okoliczności pozwalające na prawidłową ocenę, czy wystąpiły przesłanki do przywrócenia terminu zostały wskazane we wniosku przez samą stronę. Wobec powyższego zarzuty naruszenia przepisów postępowania, polegające na niewyjaśnieniu stanu faktycznego, są niezasadne. Mając na uwadze powyższe ustalenia i wnioski należy powiedzieć, iż brak jest ustawowych przesłanek do uwzględnienia skargi, w związku z czym należało ją oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).