V SA/Wa 967/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Sędzia WSA - Andrzej Kania (spr.), Sędzia WSA - Justyna Mazur, Protokolant st. specjalista - Małgorzata Broniarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi A.S. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2014r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych; oddala skargę Przedmiotem skargi z [...] grudnia 2014 r., wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez A.S. (dalej: Skarżący) jest decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi nr [...] z dnia [...] listopada 2014 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Nr [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. o odmowie umorzenia odsetek od kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych ustalonej decyzją Nr [...] z dnia [...] maja 2010 roku. Przedmiotowe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym: W dniu [...] maja 2010 r. Prezes ARiMR wydał decyzję nr [...] o ustaleniu Skarżącemu kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w łącznej wysokości 2 871,60 zł, w tym 1 271,50 zł z tytułu jednolitej płatności obszarowej (JPO) oraz 1 598,10 zł z tytułu uzupełniającej płatności obszarowej (UPO). Pismem z dnia [...] maja 2014 r. Skarżący zwrócił się do Prezesa ARiMR z prośbą o umorzenie odsetek od kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Prezes ARiMR, decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...], odmówił Skarżącemu umorzenia odsetek od kwoty nienależnie pobranych płatności ustalonej decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2010 r. Po rozpatrzeniu odwołania Skarżącego Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, decyzją z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał m.in., że problematykę umarzania należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej regulują przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłaty należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej (Dz. U. Nr 258, poz. 1747; dalej: rozporządzenie RM). Przesłanki umorzenia określa § 3 i § 4 ww. rozporządzenia RM. Podkreślono przy tym, że przepis § 3 stanowi, że prezes agencji płatniczej może z urzędu umarzać należności pieniężne pochodzące z EFOiGR "Sekcja Gwarancji", EFRG oraz krajowych środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z tych funduszy, co nie oznacza jednak, że organ ma obowiązek umarzać te należności. Wyjaśniono ponadto, że przepis § 3 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia RM daje podstawę do umorzenia przez Prezesa ARiMR należności pieniężnych w przypadku, gdy zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności. Minister wskazał, że Skarżący ubiega się o umorzenie odsetek od ustalonej kwoty nienależnie pobranych płatności ze względu na trudną sytuację materialną i zdrowotną w jakiej się znajduje. Na podstawie akt sprawy ustalił, iż A.S. jest właścicielem gruntów rolnych o powierzchni 5,8601 ha (pow. przeliczeniowych użytków rolnych 1,1705 ha). Pomimo, iż są to gleby w klasie V i VI (użytkowane jako łąki) to, cena zakupu/sprzedaży gruntów ornych w woj. [...] (w II kwartale 2014 r., wg GUS), wynosi 24.946,00 zł za hektar. Organ wskazał też, że Skarżący otrzymał płatności do gruntów rolnych za rok 2012 w łącznej kwocie 2 742,29 zł. Zdaniem organu, z uwagi na powyższe, nie można uznać, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności, a co za tym idzie nie ma możliwości zastosowania § 3 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia RM. Dodatkowo organ zaznaczył, iż koszty postępowania egzekucyjnego w administracji w stosunku do kwoty dochodzonej należności określone zostały w formie procentowej wysokości kosztów (tj. opłata manipulacyjna w wysokości 1% oraz opłata za czynności egzekucyjne pobierana w wysokości od 4% do 8% w zależności od rodzaju dokonanego zajęcia) w stosunku do egzekwowanej należności z zastrzeżeniem minimalnej kwoty w odniesieniu do każdej czynności podjętej przez egzekutora. Ponadto wyjaśniono, że zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia RM prezes agencji płatniczej umarza z urzędu należności pieniężne pochodzące z EFOiGR "Sekcja Gwarancji" EFRG i EFRROW oraz krajowych środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z tych funduszy, o ile należność w ramach jednego programu pomocy nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1913/2006 z dnia 20 grudnia 2006 r. ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania agromonetarnego systemu dla euro w rolnictwie i zmieniającym niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. UE L 365 z 21 grudnia 2006r., str. 52, ze zm.). Rozporządzenie Komisji zostało uchylone z dniem 4 września 2014 r. na mocy art. 44 akapit pierwszy rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 907/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do agencji płatniczych i innych organów, zarządzania finansami, rozliczania rachunków, zabezpieczeń oraz stosowania euro (Dz. Urz. UE L 255 z 28.8.2014, str. 18). Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) nr 907/2014 zwiera jednak tożsame regulacje odnoszące się do kursu. Organ odwoławczy stwierdził, iż z przepisu art. 40 w zw. z art. 36 lit. g rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 907/2014 wynika, że kurs wymiany, który ma być zastosowany, to ostatni kurs wyznaczony przez Europejski Bank Centralny (EBC) przed pierwszym dniem miesiąca, w którym została wydana decyzja ustalająca kwotę nienależnie pobranych płatności. Decyzja taka wobec Skarżącego została wydana w dniu w [...] maja 2010 r., dlatego też Minister zastosował kurs wymiany walut opublikowany przez Europejski Bank Centralny na dzień [...] kwietnia 2010 r., który wyniósł 3,9163 zł. Oznacza to, że kwota stanowiąca równowartość 100 euro wynosiła 391,63 zł. Ponieważ Skarżący dokonał częściowej spłaty zadłużenia, przedmiotem rozpoznania wniosku organ uczynił pozostałą do spłaty kwotę 1 273,50 zł jako należność główną oraz odsetki od tej kwoty. Wskazana kwota przekracza równowartości kwoty 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z ww. rozporządzeniem delegowanym Komisji. A.S. zaskarżył powyższą decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, podnosząc swoją ciężką sytuację materialną i zdrowotną oraz fakt dobrowolnej spłaty części zadłużenia. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej skargi, podtrzymując swoje wcześniejsze stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem legalności, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Ponadto w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny I instancji rozstrzyga sprawę w granicach sprawy administracyjnej, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Niezwiązanie sądu administracyjnego granicami skargi oznacza m.in., że sąd ma obowiązek rozpatrzyć sprawę rozstrzygniętą zaskarżoną decyzją z punktu widzenia zgodności z prawem całego postępowania administracyjnego, a podstawę orzekania przez ten sąd stanowi cały materiał dowodowy zgromadzony przez organy administracji w toku całego prowadzonego w danej sprawie postępowania, gdyż zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd rozpoznaje sprawę na podstawie akt sprawy. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Sąd, kierując się tymi przesłankami i badając zaskarżoną decyzję w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw uznał, iż organy administracji publicznej nie naruszyły zarówno przepisów prawa materialnego w sposób, które miało wpływ na wynik sprawy jak i przepisów postępowania w stopniu, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zatem skarga jako bezzasadna podlega oddaleniu. Należy wskazać, że szczegółowe zasady i tryb umarzania przez właściwy organ należności od osób fizycznych, osób prawnych, jednostek organizacyjnych nie posiadających osobowości prawnej, przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej reguluje obowiązujące w sprawie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłaty należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej, wydane na podstawie art. 209 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2013 r., poz. 885 ze zm.). Zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia RM organy agencji mają możliwość - a zatem nie są zobligowane – umorzyć z urzędu w całości lub w części należności w przypadku jej całkowitej nieściągalności, jeżeli wystąpi jedna z określonych w nim przesłanek w postaci: 1) należności nie odzyskano w wyniku zakończonego postępowania likwidacyjnego albo upadłościowego; 2) dłużnik będący osobą fizyczną zmarł, nie pozostawiając żadnego majątku albo pozostawiając ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów, albo pozostawiając przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzedzającym umorzenie, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" do celów naliczania odpisu na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych; 3) dłużnik będący osobą prawną został wykreślony z Krajowego Rejestru Sądowego przy jednoczesnym braku majątku, z którego można by egzekwować należność, a odpowiedzialność z tytułu należności nie przechodzi z mocy prawa na osoby trzecie; 4) kwota należności nie przekracza wartości kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 5) zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności; 6) postępowanie egzekucyjne okazało się nieskuteczne. Zgodnie z tym, co zostało wskazane wyżej, w wypadku zaistnienia jednej z ww. przesłanek organ może (nie musi) umorzyć określone należności. Natomiast brak zaistnienia tej przesłanki w ogóle wyklucza możliwość umorzenia należności. Biorąc pod uwagę fakt, że Skarżący nie spełnia przesłanek określonych w § 3 ust. 1 pkt 1-4 rozporządzenia RM, to jedynie okoliczności związane z dochodami i posiadanym majątkiem mogły podlegać ocenie w świetle przesłanek, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 5-6 rozporządzenia. Odnosząc się do przesłanki określonej w § 3 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia RM należy stwierdzić, iż na podstawie zgromadzonej w sprawie dokumentacji organy administracyjne prawidłowo przyjęły, że w niniejszej sprawie nie zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności. Sąd zgadza się z dokonaną przez organy oceną sytuacji materialnej, w której znajduje się Skarżący. Z akt sprawy wynika, że Skarżący jest właścicielem gospodarstwa rolnego o słabych glebach, które nie jest zmechanizowane i w złej kondycji. Gospodarstwo to ma powierzchnię 5,8601 ha (przeliczeniowych 1,1705 ha), z którego w 2013 r. roczny dochód z ha przeliczeniowego wynosił 2 869,00 zł. Orzekające w sprawie organy uwzględniły powyższe okoliczności dokonując oceny sytuacji majątkowej Skarżącego. Ustaliły ponadto, iż Skarżący otrzymał płatności do gruntów rolnych za 2012 r. w łącznej kwocie 2 742,29 zł, które to okoliczności nie zostały przez skarżącego zakwestionowane. Tym samym zgodzić się należy z oceną, iż sytuacja Skarżącego jest trudna, jednak bez wątpienia nie można uznać, że zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności lub też, że postępowanie egzekucyjne okazało się nieskuteczne. Nie można bowiem w tej mierze pominąć okoliczności dokonania przez Skarżącego wpłaty należności, zmniejszającej w istotny sposób kwotę dochodzonych należności. Wskazać należy również, że pomimo niskiej dochodowości, wartość gospodarstwa Skarżącego bez wątpienia wielokrotnie przekracza kwoty żądanych od Skarżącego nienależnych płatności. Tym samym nie została spełniona zarówno przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 5, jak i pkt 6 rozporządzenia RM. Przesłanka z § 3 ust.1 pkt 6 tego rozporządzenia dotyczy możliwości umorzenia należności w przypadku ich całkowitej nieściągalności w sytuacji, gdy postępowanie egzekucyjne okaże się nieskuteczne. Należy podkreślić, że treść § 3 ust. 1 rozporządzenia RM nie przewiduje, ażeby możliwe było umorzenie postępowania w związku z trudną sytuacją materialną, czy zdrowotną Wnioskodawcy, ponieważ umorzenie możliwe jest jedynie w przypadkach wyraźnie wskazanych w tym przepisie, a sytuacja materialna jest oceniana jedynie przez pryzmat treści § 3 ust 1 pkt 5 i 6 rozporządzenia. W przedmiotowej sprawie bezspornym jest również, że kwota nienależnie pobranej płatności ustalona decyzją Prezesa ARiMR z [...] maja 2010 r. przekroczyła równowartość 100 euro, dlatego też - jak słusznie przyjęły organy - należność ta nie podlega umorzeniu z urzędu w myśl § 4 ust. 1 rozporządzenia RM. W myśl § 6 rozporządzenia w przypadku, gdy zachodzą przesłanki dla umorzenia należności, o których mowa w § 3-5, umorzenie obejmuje również umorzenie odsetek za zwłokę naliczonych od należności oraz poniesionych kosztów dochodzenia należności dlatego też umorzenie odsetek za zwłokę może nastąpić tylko w sytuacji, w której spełnione zostały przesłanki do umorzenia należności głównej. Jak wskazano wyżej organy orzekającej w sprawie prawidłowo ustaliły, iż kwota nienależnie pobranej przez Skarżącego płatności nie podlega umorzeniu, a więc i umorzeniu nie podlegają również odsetki od tej należności, o co wnioskował Skarżący. Tym samym po rozpoznaniu sprawy Sąd stwierdza, iż postępowanie w przedmiotowej sprawie prowadzone było prawidłowo i zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a skarga podlega oddaleniu jako niezasadna. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku.