V SA/Wa 967/17
WyrokWSA w Warszawie2017-11-09
Skład orzekający: Dorota Mydłowska, Marek Krawczak, Arkadiusz Tomczak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy równoległe postępowanie dotyczące spełnienia kryteriów uznania za organizację producentów owoców i warzyw stanowi zagadnienie wstępne umożliwiające zawieszenie postępowania w sprawie zatwierdzenia programu operacyjnego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że równoległe postępowanie dotyczące spełnienia kryteriów uznania za organizację producentów owoców i warzyw nie stanowi zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. W związku z tym, zawieszenie postępowania w sprawie zatwierdzenia programu operacyjnego było nieuprawnione. Organ administracji powinien merytorycznie rozstrzygnąć wniosek, a nie zawieszać postępowanie.Stan faktyczny
Spółka złożyła wniosek o zatwierdzenie programu operacyjnego. W trakcie postępowania organ pierwszej instancji stwierdził nieprawidłowości w spełnianiu kryteriów uznania za organizację producentów owoców i warzyw. W związku z tym, Dyrektor OT ARR zawiesił postępowanie do czasu rozstrzygnięcia kwestii spełnienia kryteriów. Prezes ARR utrzymał w mocy postanowienie o zawieszeniu. Spółka zaskarżyła postanowienie, zarzucając naruszenie przepisów k.p.a. poprzez błędne zastosowanie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżone postanowienie i zasądził zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Sędzia WSA - Marek Krawczak (spr.), Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 9 listopada 2017 r. sprawy ze skargi G. P. A. Sp. z o.o. w I. na postanowienie Prezesa Agencji Rynku Rolnego (obecnie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa) z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz G. P. A. Sp. z o.o. w I. kwotę 597 zł (pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Przedmiotem skargi Grupy ...Sp. z o.o. w I. (dalej: "Skarżąca", "Grupa" lub "Strona") jest postanowienie Prezesa Agencji Rynku Rolnego (dalej: "Prezes ARR", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") z dnia ... marca 2017 r., nr ... utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego w B. (dalej: "Dyrektor OT ARR", "organ I instancji") nr ... z dnia ... stycznia 2017 r. o zawieszeniu postępowania w sprawie zatwierdzenia programu operacyjnego, wysokości funduszu operacyjnego, wysokości wydatków na działania zatwierdzone w programie operacyjnym oraz wysokości pomocy finansowej ze środków pochodzących z Unii Europejskiej w ramach realizacji programu, do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia postępowania w sprawie spełnienia kryteriów uznania za organizację producentów owoców i warzyw. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym.
W dniu 19 września 2016 r. do Dyrektora OT ARR wpłynął wniosek Grupy o zatwierdzenie programu operacyjnego, wysokości funduszu operacyjnego oraz wysokości wydatków na działania zatwierdzone w programie operacyjnym i wysokości pomocy finansowej ze środków pochodzących z UE na pierwszy rok realizacji programu operacyjnego, do którego Strona złożyła autouzupełnienie 14 października 2016 r., a następnie korektę w dniu 3 listopada 2016 r.
Grupa została wezwana do uzupełnienia braków pismem z dnia 9 listopada 2016 r. W dniu 21 listopada 2016 r. wpłynęło uzupełnienie wniosku, które nadal wymagało złożenia wyjaśnień przez Stronę, w wyniku czego Grupa składała kolejne wyjaśnienia i autopoprawki, które wpłynęły do OT ARR m.in.: 2 grudnia 2016 r., 14 grudnia 2016 r., 29 grudnia 2016 r.
Dyrektor OT ARR przeprowadził w dniach od 3 listopada 2016 r. do 20 grudnia 2016 r. kontrolę w zakresie spełniania kryteriów uznania przez Grupę ... Sp. z o.o. oraz u 6 członków tej organizacji tj.: W. M., M. M., Z. D., G. Sp. z o.o., A. R., H. S.. W wyniku przeprowadzonej kontroli spełnienia kryteriów uznania stwierdzono wystąpienie następujących nieprawidłowości:
1) brak przestrzegania § 3 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 września 2013 r. w sprawie warunków wstępnego uznawania grup producentów owoców i warzyw, uznawania organizacji producentów owoców i warzyw i ich zrzeszeń oraz warunków i wymagań, jakie powinny spełniać plany dochodzenia do uznania (Dz. U. z 2015 r. poz. 1530). Organ pierwszej instancji ustalił w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy oraz dane ujawnione w Krajowym Rejestrze Sądowym, że jeden z członków A. R. dysponuje bezpośrednio 16 % głosów na walnym zgromadzeniu i 16% udziałów. Jednocześnie, ww. rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi rozróżnia także - oprócz bezpośredniego, także pośrednie posiadanie udziałów i głosów. Jednym z członków Grupy jest G.Sp. z o.o., która dysponuje jako członek organizacji 20% głosów na walnym zgromadzeniu Grupy. Z odpisu KRS tej spółki wynika, iż A. R. jest prezesem jednoosobowego zarządu osoby prawnej będącej członkiem organizacji – G.Sp. z o.o. Stwierdzono zatem, że A. R. dysponuje bezpośrednio 16 % głosów na walnym zgromadzeniu Grupy oraz pośrednio 20% poprzez kontrolę nad członkiem G.Sp. z o.o., co daje 36% głosów na walnym zgromadzeniu Grupy. Ponadto, ustalono także, że na walnych zgromadzeniach wspólników Grupy A. R.reprezentuje również innych członków organizacji poprzez udzielone mu pełnomocnictwa.
2) Wartość całkowitej sprzedaży warzyw w 2015 r. wg zapisu zawartego w uwagach do raportu głównego - str. 7 wyniosła ... zł. Natomiast z korekty sprawozdania, jaka wpłynęła do OT ARR w dniu 29.12.2016 r., wynika, że wartość produktów sprzedanych wyniosła ... zł.
3) Przedstawiona umowa spółki z dnia 15 maja 2008 r. (Rep. A nr ... z roku 2008) wraz ze zmianami sporządzonymi w formie aktów notarialnych w dniach 22 lipca 2011 r. (Rep nr ...), 21 stycznia 2014 r. (Rep. A nr ... z roku 2014) oraz w dniu 11 lutego 2014 r. (Rep. A nr ... z roku 2014), nie spełnia warunku określonego w § 3 pkt 1 ppkt 4 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19.09.2013 r. w sprawie warunków wstępnego uznawania grup producentów owoców i warzyw, uznawania organizacji producentów owoców i warzyw i ich zrzeszeń oraz warunków i wymagań, jakie powinny spełniać plany dochodzenia do uznania. W przedmiotowej umowie organ pierwszej instancji ustalił brak zapisów dotyczących zasad i warunków sprzedaży owoców i warzyw z grupy lub grup produktów, ze względu na które podmiot wnioskuje o uznanie, wytworzonych przez członków tego podmiotu określające wymóg dokumentowania wyłącznie fakturami sprzedaży, której wartość stanowi podstawę do wyliczenia wysokości pomocy finansowej, z wyłączeniem możliwości sprzedaży tych owoców i warzyw:
– członkom tego podmiotu,
– spółce cywilnej lub spółce osobowej, w której członek lub członkowie tego podmiotu uczestniczą jako wspólnicy,
– spółce kapitałowej lub spółdzielni, w której członek lub członkowie tego podmiotu posiadają, co najmniej 50% udziałów lub akcji lub dysponują co najmniej 50% głosów,
– współmałżonkowi członka tego podmiotu.
4) Brak przestrzegania przepisów Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 czerwca 2004 r. w sprawie warunków przystąpienia osób prawnych i osób fizycznych niebędących producentami owoców i warzyw do organizacji producentów (Dz. U. z 2004 r., Nr 144, poz. 1522).
Organ pierwszej instancji ustalił, że umowa spółki z dnia 15 maja 2008 r. (Rep. A nr ... z 2008 r.) wraz ze zmianami sporządzonymi w formie aktów notarialnych w dniach 22 lipca 2011 r. (Rep. A nr ...), 21 stycznia 2014 r. (Rep. A nr ... z roku 2014) oraz w dniu 11 lutego 2014 r. (Rep. A nr ... z roku 2014), nie zawiera możliwości oraz trybu przyjęcia do organizacji osoby prawnej lub osoby fizycznej niebędącej producentem owoców i warzyw, ani praw i obowiązków przyjętej do tej organizacji osoby prawnej lub osoby fizycznej niebędącej producentem owoców i warzyw. Treść § 10 umowy Spółki zawiera wymagania dotyczące wspólników Spółki, a mianowicie "Wspólnikiem może być producent kategorii produktów określonych przepisami Unii Europejskiej ze względu, na które Grupa wnioskuje o wstępne uznanie lub uznanie stanowiących przedmiot działalności produkcyjnej spółki".
5) Brak produkcji owoców i warzyw w roku 2015 przez A. R.
Przeprowadzona kontrola na miejscu u A. R. wykazała (raport: .... z 15.12.2016 r.), że nie produkował on owoców i warzyw w 2015 r.
W dniu 28 listopada 2016 r. Grupa złożyła w OT ARR wniosek o uznanie organizacji producentów/ponadnarodowej organizacji producentów owoców i warzyw Uop1_W1, stanowiący aktualizację danych wraz załącznikami. Jednocześnie, w związku z wykrytymi podczas kontroli na miejscu nieprawidłowościami Dyrektor OT ARR wezwał Stronę do wprowadzenia środków naprawczych w odniesieniu do wykrytych nieprawidłowości poprzez:
1) Przeprowadzenie zmian w strukturze organizacyjnej bądź w składzie członkowskim organizacji producentów oraz jej członków, które zapewniłyby przestrzeganie w Grupie zasady demokratyczności, to jest, aby żaden z udziałowców ani żadna inna osoba nie dysponowała więcej niż 20 % głosów na zgromadzeniu wspólników, także pośrednio.
2) Udzielenie w formie pisemnej szczegółowych wyjaśnień, jaka jest faktyczna wartość całkowitej sprzedaży warzyw w 2015 r. oraz przyczyn rozbieżności w zapisach zawartych w uwagach do raportu głównego - str. 7 (raport: ... z dnia 20 grudnia 2016 r.), a tych wynikających z korekty sprawozdania, jaka wpłynęła do OT ARR w dniu 29 grudnia 2016 r.
3) Dokonanie zmian w umowie spółki, tak aby zawierała ona, oprócz wymagań określonych w odrębnych przepisach, zasady i warunki sprzedaży owoców i warzyw z grupy lub grup produktów, ze względu na które podmiot wnioskuje o uznanie, wytworzonych przez członków tego podmiotu określające wymóg dokumentowania wyłącznie fakturami sprzedaży, której wartość stanowi podstawę do wyliczenia wysokości pomocy finansowej, z wyłączeniem możliwości sprzedaży tych owoców i warzyw:
– członkom tego podmiotu,
– spółce cywilnej lub spółce osobowej, w której członek lub członkowie tego podmiotu uczestniczą jako wspólnicy,
– spółce kapitałowej lub spółdzielni, w której członek lub członkowie tego podmiotu posiadają, co najmniej 50% udziałów lub akcji lub dysponują co najmniej 50% głosów,
– współmałżonkowi członka tego podmiotu.
4) Udzielenie pisemne szczegółowych wyjaśnień czy i jakie działania Grupa podjęła wobec A. R., w związku z niewyprodukowaniem przez niego owoców i warzyw w 2015 r.
Pismem z dnia 19 stycznia 2017 r. strona poinformowała Dyrektora OT ARR o podjęciu działań w celu wprowadzenia programu naprawczego w odniesieniu do wykrytych w Spółce nieprawidłowości wskazanych w wezwaniu, m.in. zarząd zobowiązał się do wprowadzenia zmian w umowie Spółki.
W związku z tym, że do 20 stycznia 2017 r. nie wszystkie wskazane w wezwaniu do usunięcia naruszeń nieprawidłowości w zakresie spełnienia kryteriów uznania za organizację producentów owoców i warzyw zostały usunięte przez Grupę, Dyrektor OT ARR wydał w dniu ... stycznia 2017 r. postanowienie o wskazanym wyżej numerze o zawieszeniu postępowania w sprawie zatwierdzenia programu operacyjnego, wysokości funduszu operacyjnego, wysokości wydatków na działania zatwierdzone w programie operacyjnym oraz wysokości pomocy finansowej ze środków pochodzących z Unii Europejskiej w ramach realizacji programu, do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia postępowania w sprawie spełnienia kryteriów uznania za organizację producentów owoców i warzyw.
Grupa złożyła zażalenie na powyższe postanowienie.
Postanowieniem z dnia .. marca 2017 r. o numerze wskazanym w komparycji wyroku Prezes ARR utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora OTT. Organ odwoławczy powołał się na art. art. 26 ust. 1, 31 ust. 2 oraz 114 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 543/2011. W ocenie organu odwoławczego, w razie ustalenia przez organ niespełnienia kryteriów uznania, płatności realizowane na rzecz organizacji producentów zostają zawieszone, natomiast te, które podlegają zatwierdzeniu, nie mogą zostać zatwierdzone do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia postępowania w sprawie spełnienia kryteriów uznania za organizację producentów owoców i warzyw. Prezes ARR podkreślił, że na organie badającym spełnienie kryteriów uznania za organizację producentów owoców i warzyw spoczywa obowiązek czuwania nad tym, aby istota i cel pomocy, przyznawanej w ramach danego mechanizmu nie zostały naruszone i aby realną pomoc finansową otrzymały tylko te podmioty, które rzeczywiście spełniły wszystkie wymagania określone w przepisach prawa materialnego.
W ocenie organu odwoławczego, w przedmiotowej sprawie istnieje bezpośredni związek pomiędzy koniecznością rozstrzygnięcia kwestii spełnienia kryteriów uznania za organizację producentów owoców i warzyw, a możliwością wydania decyzji w przedmiocie zatwierdzenia programu operacyjnego, wysokości funduszu operacyjnego, wysokości wydatków na działania zatwierdzone w programie operacyjnym oraz wysokości pomocy finansowej ze środków pochodzących z Unii Europejskiej w ramach realizacji programu, co tym samym potwierdza wystąpienie zagadnienia wstępnego, o którym mowa w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Organ odniósł się także do zawartych w zażaleniu zarzutów, uznając je za niezasadne.
W skardze na postanowienie Prezesa ARR Grupa zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj.:
a) art. 9a ust. 1 pkt 1 lit. a i b ustawy z dnia 19 grudnia 2003 r. o organizacji rynków owoców i warzyw oraz rynku chmielu w zw. z art., 114 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 543/2011 z dnia 07 czerwca 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania Rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw poprzez jego błędne zastosowanie i zaniechanie przez Dyrektora OT ARR, a następnie przez Prezesa ARR wydania decyzji zatwierdzenia Grupie programu operacyjnego, wysokości funduszu operacyjnego oraz wydatków na działania zatwierdzone w programie operacyjnym albo ich zmiany, a także wysokości pomocy finansowej ze środków pochodzących z Unii Europejskiej - poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, w sytuacji w której brak jest jakichkolwiek podstaw prawnych i faktycznych do zawieszenia postępowania w niniejszej sprawie;
b) art. 9a ust. 1 pkt 1 lit. a i b ustawy z dnia 19 grudnia 2003 r. o organizacji tynków owoców i warzyw oraz rynku chmielu w zw. z ust. 5.3.2 warunków uczestnictwa dla uznanych organizacji producentów owoców i warzyw w mechanizmie obsługa programów operacyjnych stanowiących załącznik nr 7 do zarządzenia Nr 176/2016/Z Prezesa ARR z dnia 13 września 2016 r. - poprzez j jego niezastosowanie i zaniechanie wydania przez Dyrektora OT ARR, a następnie przez Prezesa ARR decyzji o zatwierdzeniu programu operacyjnego, w sytuacji w której skarżący złożył wniosek o zatwierdzenie programu operacyjnego, spełniający wszelkie kryteria wymagane przepisami prawa oraz który nie został zakwestionowany przez organ;
c) art. 35 § 3 k.p.a. w zw. z art. 12 k.p.a. poprzez jego nieuprawnione zastosowanie, polegające na bezpodstawnym przyjęciu, że termin rozpatrzenia wniosku o zatwierdzenie programu operacyjnego uznać należy za sprawę szczególnie skomplikowaną, w sytuacji gdy w opinii Skarżącej brak było ku temu jakichkolwiek podstaw merytorycznych, bowiem organ dysponował wszelką dokumentacja niezbędną do jej wydania, a Skarżąca spełniła wszelkie wymogi niezbędne do wydania decyzji zatwierdzającej program operacyjny;
w konsekwencji naruszenie:
d) art. 64 ust. 1 Rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 543/2011 z dnia 07 czerwca 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw w zw. z art. 36 k.p.a. - poprzez wydłużenie rozpatrzenia wniosku do dnia 20 stycznia 2017 r.
Skarżąca zarzuciła Prezesowi ARR także naruszenie przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności.:
1. art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie, a w konsekwencji niewłaściwe uznanie, iż toczące się równolegle postępowanie w przedmiocie ostatecznego rozstrzygnięcia postępowania w sprawie spełnienia kryteriów uznania za organizację producentów owoców i warzyw stanowi zagadnienie wstępne umożliwiające zawieszenie toczącego się postępowania administracyjnego - w sytuacji, w której brak jest jakichkolwiek podstaw prawnych i faktycznych do wydania postanowienia tej treści;
2. art. 7, art. 77 k.p.a. i art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a., poprzez wybiórcze gromadzenie i weryfikowanie dowodów skutkujące brakiem wszechstronnego i dokładnego wyjaśnienia przez organ sprawy, co skutkowało brakiem poczynienia prawidłowych ustaleń w kwestii dotyczącej zasadności zawieszenia postępowania w przedmiotowej sprawie, wyrażający się m.in. brakiem wskazania i omówienia w uzasadnieniu decyzji właściwych przepisów prawnych, które zdaniem organu nakazywały przyjąć, że postępowanie winno ulec zawieszeniu;
3. art. 15 k.p.a. poprzez nierozpoznanie sprawy w całokształcie wszystkich jej okoliczności faktycznych i prawnych, a polegające wyłącznie na powtórzeniu błędnej oceny organu I instancji;
4. art. 80 k.p.a. poprzez zastąpienie swobodnej oceny dowodów całkowitą dowolnością organu II Instancji;
5. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwego postanowienia organu I instancji.
Skarżąca wniosła o uchylenie postanowień obydwu instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Prezes ARR wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał argumentację z zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach, a jedynie w przypadku stwierdzenia, że zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej: "p.p.s.a." uchyla je lub stwierdza jego nieważność. Jednocześnie wskazać należy, że sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.), co daje mu podstawy do całościowej kontroli zaskarżonego aktu oraz postępowania administracyjnego poprzedzającego jego wydanie.
Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Prezesa ARR nr ... z dnia ... marca 2017 r. utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Terenowego ARR w B. z dnia ... stycznia 2017 r. w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie zatwierdzenia programu operacyjnego, wysokości funduszu operacyjnego, wysokości wydatków na działania zatwierdzone w programie operacyjnym oraz wysokości pomocy finansowej ze środków pochodzących z Unii Europejskiej w ramach realizacji programu, do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia postępowania w sprawie spełnienia kryteriów uznania za organizacje producentów owoców i warzyw.
Zatem należało dokonać kontroli zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia w odniesieniu do art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Zgodnie bowiem z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Zagadnienie wstępne, o którym mowa wiąże się z wystąpieniem przeszkody uniemożliwiającej rozstrzygnięcie sprawy stanowiąc przesłankę negatywną jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego.
Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 24 czerwca 2015 r. sygn. akt II GSK 1011/14, zagadnienie wstępne to zagadnienie, które:
1) wyłania się w toku postępowania administracyjnego,
2) jego rozstrzygnięcie należy do innego organu lub sądu,
3) rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, zatem zagadnienie wstępne musi poprzedzać rozpatrzenie sprawy,
4) istnieje zależność między rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego a rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji.
Zagadnienie wstępne to zatem kwestia o charakterze otwartym, której treścią może być wypowiedź odnośnie uprawnienia lub obowiązku, stosunku lub zdarzenia prawnego albo inne jeszcze okoliczności mające znaczenie prawne. W tych okolicznościach zagadnieniem wstępnym w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. może być tylko zagadnienie prawne, którego rozstrzygnięcie należy do właściwości innego organu lub sądu i które może stanowić odrębny przedmiot postępowania przed takim organem lub sądem, co oznacza, że rozstrzygnięcie tego zagadnienia wstępnego przez ten inny organ lub sąd stanowi konieczny warunek wydania decyzji przez organ, w postępowaniu przed którym wyłoniło się zagadnienie wstępne.
Za zagadnienie wstępne (kwestię prejudycjalną) nie może być uznana sytuacja wyrażająca się we wpływie na rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji, ustaleń faktycznych dokonywanych w innym postępowaniu przez inny organ lub sąd, albowiem obowiązek wyjaśnienia sprawy pod względem faktycznym i prawnym należy do organu administracji publicznej prowadzącego dane postępowanie. Zagadnienie wstępne wiąże się zatem z sytuacją, gdy rozstrzygnięcie sprawy uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem kwestii prawnej, to jest sytuacją, w której wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego, zaś ocena tego zagadnienia wstępnego, gdyby ono samo w sobie mogło być przedmiotem odrębnego postępowania (w oderwaniu od sprawy, na tle której wystąpiło), należy ze względu na jego przedmiot do kompetencji innego organu państwowego niż ten, przed którym toczy się postępowanie w głównej sprawie.
Jak podkreślił NSA w powoływanym wyroku z dnia 24 czerwca 2015 r., konieczność uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd, należy rozumieć w ten sposób, że dana kwestia prawna stała się sporna w toku postępowania administracyjnego lub przepisy prawa wymagają ustalenia stanu prawnego w danej kwestii mającej znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a w toku postępowania ustalenie tego stanu może nastąpić tylko w drodze rozstrzygnięcia właściwego organu lub sądu.
Sąd podkreśla, iż organ przed którym toczy się postępowanie w sprawie głównej, musi ustalić związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej a zagadnieniem wstępnym, a o istnieniu takiej zależności, która musi mieć charakter bezpośredni, przesądza treść przepisów prawa materialnego, stanowiących podstawę prawną decyzji administracyjnej. Zależność rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego i rozpatrzenia sprawy administracyjnej nie może być utożsamiana z wymogiem ukierunkowania tej ostatniej na określoną treść decyzji administracyjnej. Od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego "zależeć" powinno rozpatrzenie sprawy administracyjnej w ogóle, nie zaś wydanie decyzji o określonej treści. Z istnieniem kwestii prejudycjalnej mamy do czynienia wówczas, gdy brak jej uprzedniego rozstrzygnięcia wyklucza każde, zarówno pozytywne, jak i negatywne dla strony zakończenie postępowania administracyjnego. Tak przedstawione rozumienie pojęcia "zagadnienia wstępnego", o którym mowa w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. wskazuje, iż za "zagadnienie wstępne" w znaczeniu wynikającym z powyższego przepisu nie może być uznane równoległe prowadzenie postępowania dotyczącego ostatecznego rozstrzygnięcia w kwestii spełnienia kryteriów uznania za organizację producentów owoców i warzyw.
Nie sposób bowiem przyjąć, by w ramach normy prawnej zawartej w art. 9a ust. 1 lit a) i b) ustawy z dnia 19 grudnia 2003 r. o organizacji tynków owoców i warzyw oraz rynku chmielu mieściło się postępowanie o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 4 b) ww. ustawy dotyczące zawieszenia uznania Skarżącej za organizację producentów owoców i warzyw.
Wskazane postępowanie "nie rozstrzyga" żadnej kwestii o charakterze prejudycjalnym w rozumieniu wynikającym z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. i nie uzależnia rozpatrzenia sprawy Skarżącej i wydania w tej sprawie decyzji, od uprzednich ustaleń, ocen i wyników postępowania w sprawie spełnienia kryteriów uznania za organizację producentów owoców i warzyw oraz nie rozstrzyga zagadnienia prawnego we wskazanym wyżej znaczeniu. Okoliczność zaś, że wymienione postępowanie - z uwagi na jego przedmiot - wykazuje pośredni związek z rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji w przedmiocie zatwierdzenia programu operacyjnego, wysokości funduszu operacyjnego, wysokości wydatków na działania zatwierdzone w programie operacyjnym oraz wysokości pomocy finansowej ze środków pochodzących z Unii Europejskiej w ramach realizacji programu, a z postępowaniem tym mogą wiązać się określone skutki, nie uzasadnia, aby zawieszenie postępowania administracyjnego zainicjowanego wnioskiem spółki w oparciu o wskazaną "podstawę" uznać można było zasadne, a tym samym, aby za zasadną można było uznać odmowę podjęcia tak zawieszonego postępowania. Nie uzasadnia ona również, aby wbrew treści art. 97 § 1 pkt 4 i § 2 k.p.a., można ją było traktować, jako samoistną przesłankę i podstawę zawieszenia tego postępowania, a w konsekwencji, za samoistną przesłankę i podstawę odmowy jego podjęcia.
W ocenie Sądu, stanowisko powyższe znajduje potwierdzenie w argumentacji organu odwoławczego zawartej w odpowiedzi na skargę gdzie wprost wskazuje się, iż "do czasu zakończenia wdrażania programu naprawczego przez Skarżącą, w tym m.in. ustalenia działań podjętych wobec pana A. R., w związku z nie wyprodukowaniem przez niego owoców i warzyw w 2015 r., a tym samym brakiem możliwości potwierdzenia ekonomicznego uzasadnienia realizacji w gospodarstwie tego członka działań w ramach przedłożonego programu operacyjnego, organ pierwszej instancji nie był uprawniony do zatwierdzenia działań zaplanowanych w programie operacyjnym, przedłożonym wraz z wnioskiem do zatwierdzenia. W związku z powyższym, wydanie decyzji w terminie do dnia 15 grudnia 2016 r. nie było możliwe, zatem konieczne stało się wydłużenie terminu do rozpoznania sprawy".
Jeżeli zatem organ administracji uznawał, iż nie jest możliwe zatwierdzenie działań zaplanowanych w programie operacyjnym, przedłożonym wraz z wnioskiem do zatwierdzenia to zobowiązany był merytorycznie rozstrzygnąć sprawę wniosku Skarżącej, a nie zawieszać postępowanie w trybie art. 97 § 1 pkt 4 i § 2 k.p.a.
W tych okolicznościach wskazać należy, iż zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Ponownie orzekając w sprawie organ uwzględni przedstawione powyżej argumenty oraz oceny i wykładnię prawa. Z tych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzekł jak w wyroku. O kosztach postępowania, orzeczono zgodnie z art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło