V SA/Wa 968/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA -Ewa Jóźków, Sędziowie Sędzia WSA -Krystyna Madalińska-Urbaniak (spr.), Sędzia NSA -Marzenna Zielińska, Protokolant -Anna Michałowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 maja 2005 r. sprawy ze skargi J. F. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] marca 2004 r. Nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania - oddala skargę - Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2002 r. nr [...], Naczelnik Urzędu Celnego [...] w W. wszczął z urzędu postępowanie celne mające na celu zbadanie prawidłowości zgłoszenia celnego zawartego w dokumencie SAD nr [...] z dnia [...] marca 2000 r. w zakresie dotyczącym wartości celnej towaru importowanego przez J. F. w postaci samochodu osobowego marki H. Przedmiotowe postanowienie przesłane na adres strony – J. F. – wskazany w polu nr 8 SAD, zostało dwukrotnie zwrócone jako niepodjęte z adnotacją "Zwrot po upływie terminu". W związku z powyższym, zostało ono pozostawione w aktach sprawy i uznane za doręczone w trybie art. 146 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.). Po zakończeniu postępowania celnego, stosując przepis art. 200 Ordynacji podatkowej, Urząd Celny [...] w W. skierował do strony pismo z dnia 10 marca 2003 r., wyznaczając jej siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Niniejsze pismo zostało doręczone przez funkcjonariusza celnego do rąk J. P. – pracownika Agencji Celnej C. – w dniu [...] marca 2003 r., co zostało potwierdzone jego własnoręcznym podpisem na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. J. P. pokwitował również odbiór postanowienia o wszczęciu postępowania celnego z dnia [...] grudnia 2002 r. W dniu [...] marca 2003 r. J. F. odbierając osobiście postanowienie o wszczęciu postępowania celnego z dnia [...] grudnia 2002 r. oraz pismo z dnia 10 marca 2003 r. wskazał adres dla odbioru korespondencji w sprawie – adres Agencji Celnej C., na dowód czego umieścił na piśmie z dnia 10 marca 2003 r. własnoręczną adnotację (k. 35 akt administracyjnych). Decyzją z dnia [...] marca 2003 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego [...] w W. uznał powyższe zgłoszenie celne za nieprawidłowe w zakresie dotyczącym ustalenia wartości celnej oraz wysokości długu celnego i orzekając w tym zakresie określił wartość celną w skorygowanej (podwyższonej) wysokości. Przedmiotowa decyzja nie została doręczona stronie, z uwagi na odmowę jej przyjęcia w dniu 27 marca 2003 r. przez pracownika Agencji Celnej C. – J. P. (notatka służbowa, k. 61 akt administracyjnych). W tej sytuacji organ celny pierwszej instancji pozostawił decyzję w aktach sprawy i uznał ją za doręczoną w dniu 27 marca 2003 r. – w trybie art. 153 § 1 Ordynacji podatkowej. W dniu 28 kwietnia 2003 r. funkcjonariusz celny P. G. sporządził pismo nr [...], z którego wynika, iż oryginał powyższej decyzji, zgodnie z ustnie złożonym wnioskiem został wydany Panu J. F.w dniu 28 kwietnia 2003 r. Na przedmiotowym piśmie znajduje się również własnoręczna adnotacja skarżącego, iż pismo to otrzymał w dniu 16 maja 2003 r. (k. 62 akt administracyjnych). Od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. z dnia [...] marca 2003 r. pełnomocnik strony – r. pr. J. T., odwołał się do Dyrektora Izby Celnej w W.. Pismo zawierające odwołanie datowane na dzień 28 maja 2003 r., zostało nadane w placówce pocztowej w dniu 30 maja 2003 r., a następnie uzupełnione pismem z dnia 3 czerwca 2003 r. Postanowieniem z dnia [...] marca 2004 r. nr [...], Dyrektor Izby Celnej w W. uznał odwołanie strony za wniesione z uchybieniem terminu przewidzianego do jego wniesienia. W uzasadnieniu organ odwoławczy zauważył, iż decyzja organu celnego pierwszej instancji została doręczona stronie w trybie art. 153 § 1 Ordynacji podatkowej w dniu 27 marca 2003 r., tj. poprzez zastosowanie tzw. doręczenia zastępczego, natomiast odwołanie nadano listem poleconym nr R [...] dopiero w dniu 30 maja 2003 r., czyli po upływie przewidzianego prawem czternastodniowego terminu do wniesienia odwołania. Jednocześnie Dyrektor Izby Celnej w W. podniósł, iż J. F. w dniu 17 marca 2003 r. odbierając osobiście pismo Referatu Taryfikacji, Wartości i Podatków Pośrednich Urzędu Celnego [...] w W. z dnia [...] marca 2003 r., jako adres do doręczeń wskazał Agencję Celną C. W związku z powyższym, w dniu 27 marca 2003 r. funkcjonariusze celni udali się do wskazanej Agencji celem doręczenia decyzji z dnia [...] marca 2003 r. Kierownik Agencji – J. P., odmawiając jej przyjęcia poinformował, iż czyni to z polecenia członka zarządu Agencji Celnej C. Sp. z o.o. w W. – J. F. Na powyższe postanowienie J. F. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, domagając się jego uchylenia w całości oraz zasądzenia kosztów postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie: 1. przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących doręczania pism, a w szczególności art. 148, 153 Ordynacji podatkowej poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, 2. art. 121, 122, 180, 187 Ordynacji podatkowej przez wydanie postanowienia, które ma wady w zakresie ustalenia stanu faktycznego oraz art. 191 Ordynacji podatkowej przez dowolną ocenę zebranego materiału dowodowego, polegające w szczególności na przyjęciu, że decyzja Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. z dnia [...] marca 2003 r. została doręczona skarżącemu w dniu 27 marca 2003 r., podczas gdy w rzeczywistości nastąpiło to w takim, późniejszym terminie, że odwołanie od decyzji wniesione zostało w terminie oraz, że skarżący odmówił przyjęcia decyzji, 3. art. 210 Ordynacji podatkowej przez pozbawienie postanowienia pełnego uzasadnienia. Rozwijając w uzasadnieniu skargi zarzuty natury merytorycznej, skarżący podniósł, iż decyzja organu celnego pierwszej instancji powinna być mu doręczona – jako adresatowi – bezpośrednio w miejscu zamieszkania lub w miejscu pracy. Według skarżącego pismo może być doręczone w miejscu pracy adresata osobie upoważnionej przez pracodawcę do odbioru korespondencji, zaś takiej osoby nie było, bowiem pracownik był upoważniony jedynie do odbioru korespondencji kierowanej do Agencji. Ponadto, skoro adresatem decyzji był skarżący to korespondencja mogła być adresowana na osobę fizyczną, a nie na Agencję Celną C. Skarżący wskazał, iż organy celne w sposób nieprawidłowy zastosował przepis art. 153 Ordynacji podatkowej, bowiem przepis ten dotyczy daty doręczenia pisma nieprzyjętego przez adresata będącego w miejscu doręczenia w chwili doręczenia, zaś w przedmiotowej sprawie adresata nie było, w związku z czym nie miał kto odmówić przyjęcia pisma. W tej sytuacji uznanie, iż decyzja została doręczona zastępczo, było sprzeczne z prawem. W późniejszym piśmie procesowym pełnomocnik skarżącego, odnosząc się do interpretacji przepisu art. 148 § 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej podniósł, iż warunkiem zastosowania tego przepisu jest upoważnienie przez adresata innej osoby do odbioru korespondencji. W niniejszej sprawie osoby upoważnionej nie było, bowiem zgodnie z regulaminem odbioru korespondencji obowiązującym w Agencji Celnej C. Sp. z o.o. w W., do odbioru korespondencji związanej z prowadzeniem bieżącej działalności firmy upoważnienia są J. P. i J. R., zaś do odbioru korespondencji skierowanej bezpośrednio do członków zarządu Agencji upoważnieni są tylko i wyłącznie ci członkowie. W związku z tym, zdaniem pełnomocnika skarżącego, J. P. nie mógł skutecznie odebrać korespondencji skierowanej do J. F. W konkluzji pełnomocnik skarżącego stwierdził, iż dzień 27 marca 2003 r. nie może być uznany za datę doręczenia decyzji stronie, wobec czego odwołanie od decyzji należy uznać za wniesione w terminie. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w W. wniósł o jej oddalenie powołując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Jednocześnie podniósł, iż w przedmiotowej sprawie bez znaczenia było czy w chwili doręczania korespondencji w Agencji Celnej C. adresat decyzji przebywał czy nie, bowiem wskazał on organom celnym ten adres jako adres dla doręczeń, bez określenia kto jest upoważniony do odbioru tej korespondencji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do treści przepisu art. 148 § 1 Ordynacji podatkowej, pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Jednocześnie § 2 pkt 2 tego artykułu stanowi, iż pisma mogą być również doręczane w miejscu pracy adresata – osobie upoważnionej przez pracodawcę do odbioru korespondencji. Powyższy przepis wskazuje jako dodatkowe, uzupełniające miejsce doręczenia ("również" tam), miejsce pracy adresata, zaś określając jego sposób – do rąk osoby upoważnionej przez pracodawcę do odbioru korespondencji – nadaje temu doręczeniu charakter pośredni. Jednocześnie ustawodawca nie wprowadza żadnych dodatkowych obwarowań, jak ma to miejsce np. w treści przepisu art. 149 Ordynacji podatkowej, które zapewniałyby iż korespondencja dotrze niezwłocznie do rąk samego adresata. Omawiany przepis jest zbudowany na podstawie milczącego założenia dobrej woli pracownika upoważnionego do odbioru korespondencji w dostarczeniu pisma adresatowi. Jak to zauważył Naczelny Sąd Administracyjny, w przepisie art. 148 § 2 Ordynacji podatkowej, chodzi o miejsce pracy rozumiane jako miejsce prowadzenia działalności gospodarczej przez adresata (v. wyrok z 16.03.2000 r., SA/Sz 251/99; OSSG 2002, Nr 8 poz. 75). W rozpoznawanej sprawie organ celny dokonał próby pośredniego doręczenia decyzji adresatowi, tj. w trybie przepisu art. 148 § 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej, co Sąd w składzie orzekającym uznaje za prawidłowe. Skarżący był członkiem zarządu spółki z o.o. – Agencji Celnej C., tym samym doręczenie decyzji na adres spółki stanowiło doręczenie w miejscu pracy adresata. W związku z powyższym, za chybiony uznać należy zarzut skarżącego, iż decyzja powinna być doręczona wyłącznie do jego rąk, jako osoby fizycznej będącej stroną postępowania celnego. Nie zmienia takiego stanowiska Sądu również fakt, iż skarżący wskazał adres Agencji Celnej jako adres dla odbioru korespondencji, gdyż decyzja została skierowana na adres miejsca pracy skarżącego, który jednocześnie był również wskazanym przez niego adresem dla doręczeń. Mając zatem na uwadze treść szczególnego przepisu art. 148 § 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej, organ celny mógł doręczać pisma kierowane do strony będącej osobą fizyczną w miejscu jej pracy, do rąk osoby uprawnionej do odbioru korespondencji w tym miejscu. Przepis art. 148 § 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej, nie wskazuje, iż osoba upoważniona przez pracodawcę do odbioru korespondencji ma być jednocześnie pełnomocnikiem dla doręczeń adresata pisma. Z konstrukcji omawianego przepisu wynika, że dla prawidłowości doręczenia korespondencji w takim trybie spełnione muszą być następujące przesłanki: doręczenie następuje w miejscu pracy adresata oraz osoba odbierająca korespondencję jest upoważniona przez pracodawcę do jej odbioru. O ile pierwsza z przesłanek nie nasuwa problemów natury interpretacyjnej, mogą się one pojawić przy ocenie upoważnienia danej osoby do odbioru korespondencji przez pracodawcę. Zdaniem Sądu chodzi tu o korespondencję kierowaną do danego zakładu pracy, nie zaś do adresata pisma, a tym samym dyspozycją omawianego przepisu objęty jest pracownik upoważniony przez pracodawcę do odbioru korespondencji przesyłanej dla zakładu pracy (firmowej). Szczególny przepis art. 148 § 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej ma zatem charakter bezwarunkowy, co oznacza, iż osoba upoważniona do odbioru korespondencji dla zakładu pracy może jednocześnie skutecznie odebrać korespondencję dla pracownika tego zakładu bez składania dodatkowego oświadczenia woli, czy udzielania pełnomocnictwa. Co więcej, na osobie tej ciąży obowiązek odbioru takiej korespondencji i ma on charakter obowiązku ustawowego. W tym świetle za chybiony uznać należy zarzut skarżącego, iż warunkiem zastosowania przepisu art. 148 § 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej, jest upoważnienie przez adresata innej osoby do odbioru korespondencji. Skoro J. P. był osobą upoważnioną do odbioru korespondencji dla Agencji Celnej C., co przyznaje sam skarżący w skardze, mógł zatem skutecznie odebrać korespondencję dla strony. Tym samym twierdzenia skarżącego jakoby z regulaminu odbioru korespondencji obowiązującym w Agencji Celnej C. Sp. z o.o. w W. wynikało, iż do odbioru korespondencji związanej z prowadzeniem bieżącej działalności firmy upoważnienia są J. P. i J. R., zaś do odbioru korespondencji skierowanej bezpośrednio do członków zarządu Agencji upoważnieni są tylko i wyłącznie ci członkowie, uznać należy za bezzasadne. Decyzja organu celnego została zaadresowana w sposób prawidłowy, tj. na osobę fizyczną – J. F. ze wskazaniem adresu dla doręczeń będącym adresem Agencji Celnej, w związku z czym niezasadny jest zarzut nieprawidłowego zaadresowania korespondencji, bowiem jako adresata wskazano osobę fizyczną a nie spółkę. Za chybiony uznać należy również zarzut nieprawidłowego zastosował art. 153 Ordynacji podatkowej. Przepis ten stanowi wprawdzie, iż odmowy przyjęcia pisma może dokonać adresat, jednakże mając na uwadze pośredni sposób doręczenia decyzji stronie – w trybie przepisu art. 148 § 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej – Sąd uznał, iż odmowę odebrania pisma w miejscu pracy adresata przez osobę upoważnioną do odbioru korespondencji, należy traktować tak jak odmowę adresata. Za taką wykładnią omawianych przepisów przemawia okoliczność dopuszczenia przez ustawodawcę pośredniego doręczania korespondencji bez obwarowania go dodatkowymi obowiązkami ciążącymi na odbierającym. Co więcej, należałoby uznać, iż skoro przyjęcie pisma przez osobę upoważnioną do odbioru korespondencji w miejscu pracy adresata rodzi ex lege skutek doręczenia pisma adresatowi, a do tego w dacie odbioru pisma przez osobę upoważnioną a nie faktycznego jego dotarcia do rąk adresata, to per anologiem odmowa odbioru pisma przez osobę upoważnioną do odbioru korespondencji skutkuje jej doręczeniem w trybie przepisu art. 153 Ordynacji podatkowej, zaś skutek ten jest bezpośredni dla samego adresata. W przedmiotowej sprawie należy dodatkowo zauważyć, iż J. P. odmówił przyjęcia korespondencji na polecenie adresata – J. F., co tym bardziej przemawia za przyjęciem, iż doręczenie decyzji nastąpiło w dacie odmowy. Nietrafny jest dalszy zarzut związany ze stosowaniem art. 153 Ordynacji podatkowej w niniejszej sprawie, odnoszący się do nieobecności adresata w chwili podjęcia próby doręczenia decyzji. Skoro bowiem dla skuteczności doręczenia pisma w trybie art. 148 § 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej, nie jest istotne czy w chwili jego odbioru przez osobę upoważnioną przez pracodawcę do obioru korespondencji adresat znajduje się (fizycznie) w miejscu pracy, to uznać należy iż okoliczność ta nie ma również znaczenia w sytuacji odmowy przyjęcia. Zarzuty natury procesowej podniesione w skardze są również chybione. W niniejszej sprawie postanowienia wydane zostały przez organy administracji celnej w dwóch instancjach, na podstawie ich samodzielnych ocen materiału dowodowego. Rozstrzygnięcia w sprawie oparte zostały na prawidłowo zebranym materiale dowodowym, który uzasadnia oceny orzekających w sprawie organów celnych. W ocenie Sądu, ocena zebranego materiału dowodowego znalazła wyraz w uzasadnieniu postanowień wydanych w pierwszej i drugiej instancji. Dyrektor Izby Celnej w W. w sposób bezpośredni odniósł się również do twierdzeń odwołującej się strony. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem i na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.