V SA/Wa 968/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Sędzia WSA - Andrzej Kania, Sędzia WSA - Justyna Mazur (spr.), Protokolant st. specjalista - Małgorzata Broniarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2014r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych; oddala skargę A. S. (dalej także: "skarżący") wniósł skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi (dalej także: "organ II instancji", "Minister" ) z dnia [...] listopada 2014 r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej także: "organ I instancji", "Prezes ARiMR") z dnia [...] czerwca 2014 r., którą organ ten odmówił skarżącemu umorzenia odsetek od kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, ustalonej decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2010 r. Zaskarżone rozstrzygnięcie podjęte zostało w następującym stanie faktycznym: Decyzją z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, ustalił skarżącemu kwotę nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w wysokości [...] zł powiększonej o odsetki w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych. Decyzja została skarżącemu doręczona w dniu [...] maja 2010 r. Od decyzji tej nie zostało złożone odwołanie i stała się ona ostateczna. Z uwagi na powyższe skierowano do skarżącego upomnienie z wezwaniem do uregulowania należności. Pismem z dnia [...] czerwca 2013 r. skarżący skierował do [...] Oddziału ARiMR wniosek o umorzenie nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Dyrektor Oddziału Regionalnego w [...], działając z upoważnienia Prezesa ARiMR, decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. odmówił skarżącemu umorzenia powyższych należności. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi po rozpoznaniu odwołania skarżącego, decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r. utrzymał decyzję z dnia [...] sierpnia 2013 r. w mocy. Dyrektor Oddziału Regionalnego w [...], działając z upoważnienia Prezesa ARiMR, w dniu [...] stycznia 2014 r. wydał tytuł wykonawczy nr [...]. W dniu [...] marca 2014 r. skarżący dokonał wpłaty, po rozliczeniu której należność główna uległa zmniejszeniu do kwoty [...] zł. W dniu [...] maja 2014 r. do [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wpłynął wniosek skarżącego o umorzenie odsetek od kwot należności z tytułu nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Rozpoznając powyższy wniosek Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w [...], działając z upoważnienia Prezesa ARiMR decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. odmówił wnioskodawcy umorzenia odsetek od kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych ustalonej decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2010 r. Organ I instancji przedstawił stan sprawy i przywołał § 3 ust. 1 pkt 5 i § 4 ust.1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłaty należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej (Dz. U. z 2010 r., Nr 258, poz. 1747; dalej także: "rozporządzenie z dnia 21 grudnia 2010 r."). Podniósł, iż skarżący ubiega się o umorzenie odsetek od należności ze względu na bardzo trudną sytuację materialną i zdrowotną. Jako argument przemawiający za umorzeniem należności wskazuje fakt uregulowania należności. Organ I instancji wskazał, że wpłata dokonana przez skarżącego, została rozliczona proporcjonalnie na należność główną i odsetki, zatem zmniejszyła kwotę należności głównej do wysokości [...] zł. Wskazał także, iż skarżący wykazując swoją sytuację finansową podał, że płaci alimenty w kwocie [...] zł miesięcznie, nie posiada maszyn, pojazdów, zwierząt, przedstawił dokument potwierdzający wielkość gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha, w tym przeliczeniowych [...] ha, roczny dochód z gospodarstwa rolnego z ha przeliczeniowego w 2012 r. wynosił [...] zł. Ponadto organ I instancji wskazał, że skarżący za 2013 r. otrzymał płatności w łącznej kwocie [...] zł, tym samym posiada majątek podlegający egzekucji i to o wartości, która wielokrotnie przekracza wysokość zadłużenia oraz potencjalnych kosztów egzekucji tej należności wobec ARiMR. Uznał, że nie zachodzi przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji należności, nie ma zatem możliwości zastosowania § 3 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia z dnia 21 grudnia 2010 r., ponieważ możliwe jest uzyskanie kwoty, która przewyższy koszty dochodzenia i egzekucji należności. Wyjaśnił przy tym, że koszty postępowania egzekucyjnego w administracji w stosunku do kwoty dochodzonej należności określone zostały w formie procentowej wysokości kosztów (tj. opłata manipulacyjna w wysokości 1% oraz opłata za czynności egzekucyjne pobierana w wysokości od 4 % do 8% w zależności od rodzaju dokonanego zajęcia) w stosunku do egzekwowanej należności z zastrzeżeniem minimalnej kwoty w odniesieniu do każdej czynności podjętej przez organ egzekucyjny. Organ I instancji podniósł także, iż nie została spełniona przesłanka warunkująca umorzenie należności określona w § 4 ust. 1 rozporządzenia z dnia 21 grudnia 2010 r. Organ wskazał, że zgodnie z powyższym przepisem właściwy organ agencji płatniczej, umarza z urzędu należności, jeżeli należność nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1913/2006 z dnia 20 grudnia 2006 r. ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania agromonetarnego systemu dla euro w rolnictwie i zmieniającym niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. UE L Nr 365 z 21.12.2006., str. 52, ze zm.). Zadłużenie strony ustalone decyzją z [...] maja 2010r. stanowiło kwotę [...] zł. Kwota ta przekroczyła równowartość 100 euro, ponieważ kurs euro na dzień [...] kwietnia 2010 r., który miał zastosowanie w sprawie, wynosił [...] zł, a więc kwota stanowiąca równowartość 100 euro wynosiła [...] zł. Wskazał także, iż zgodnie z § 6 rozporządzenia z dnia 21 grudnia 2010 r. możliwość umorzenia odsetek za zwłokę dotyczyć może jedynie sytuacji, gdy zachodzą przesłanki do umorzenia należności głównej. W związku ze złożonym przez stronę odwołaniem, decyzją z dnia [...] listopada 2014 r. Minister utrzymał w mocy decyzję Prezesa ARiMR z dnia [...] czerwca 2014 r.. Minister przypomniał stan faktyczny sprawy i wskazał, że problematykę umorzenia należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej regulują przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłat należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej (Dz. U. Nr 258, poz. 1747). Organ II instancji wskazał, iż przesłanki umorzenia określają § 3 i § 4 tego rozporządzenia. Podkreślono, że przepis § 3 stanowi, iż prezes agencji płatniczej może z urzędu umarzać należności pieniężne pochodzących z EFOiGR "Sekcja Gwarancji", EFRG oraz krajowych środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z tych funduszy, co nie oznacza jednak, że organ ma obowiązek umarzać te należności. W ocenie Ministra, który powołał się na treść przepisu w § 3 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia z dnia 21 grudnia 2010 r. daje podstawę do umorzenia przez Prezesa ARiMR należności pieniężnych w przypadku, gdy zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności. Podniósł jednocześnie, że z akt sprawy wynika, iż skarżący jest właścicielem gruntów rolnych o powierzchni [...] ha ([...] ha przeliczeniowych użytków rolnych). Cena zakupu/sprzedaży gruntów ornych w woj. [...], w II kwartale 2014 r. (wg GUS), gleby w klasie V i VI (użytkowane jako łąki), wynosi 24 946 zł za hektar. Ponadto, skarżący otrzymał płatności do gruntów rolnych za rok 2012 w łącznej wysokości [...] zł. W tym stanie rzeczy w ocenie organu II instancji nie można zastosować § 3 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia z 21 grudnia 2010 r. albowiem brak jest podstaw do uznania, że nie można uzyskać w postępowaniu egzekucyjnym kwoty, która przewyższy koszty dochodzenia i egzekucji należności. Minister wyjaśnił, że koszty postępowania egzekucyjnego w administracji w stosunku do kwoty dochodzonej należności określone zostały w formie procentowej wysokości kosztów (tj. opłata manipulacyjna w wysokości 1% oraz opłata za czynności egzekucyjne pobierana w wysokości od 4 % do 8% w zależności od rodzaju dokonanego zajęcia) w stosunku do egzekwowanej należności z zastrzeżeniem minimalnej kwoty w odniesieniu do każdej czynności podjętej przez organ egzekucyjny. Przywołując § 4 ust.1 rozporządzenia z dnia 21 grudnia 2010 r. organ II instancji nie dopatrzył się podstawy do umorzenia należności, wobec tego, iż kwota [...] zł jako należność główna i odsetki od tej kwoty przekraczają równowartość kwoty 100 euro, przeliczonej na złote według kursu ustalonego zgodnie z rozporządzeniem delegowanym Komisji (UE) nr 907/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do agencji płatniczych i innych organów zarządzania finansami, rozliczania rachunków, zabezpieczeń oraz stosowania euro (Dz. Urz. UE L 255 z 28.08.2014 r. str. 18), które uchyliło rozporządzenie Komisji (WE) nr 1913/2006 z dnia 20 grudnia 2006 r. Przywołując § 6 rozporządzenia z dnia 21 grudnia 2010 r. Minister wskazał, iż umorzenie odsetek jest możliwe w przypadku, gdy zachodzą przesłanki do umorzenia należności głównej. Skarżący nie zgodził się z powyższym rozstrzygnięciem i wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2014 r. Wskazał, że został ukarany karą [...] spłaca należności, zapożyczając się, a organ egzekwuje teraz odsetki. Podniósł, iż jest tą sytuacją zmęczony i prosi o pomoc. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Należy wskazać, że szczegółowe zasady i tryb umarzania przez właściwy organ należności od osób fizycznych, osób prawnych, jednostek organizacyjnych nie posiadających osobowości prawnej, przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej reguluje mające zastosowanie w sprawie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłaty należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej (Dz. U. z 2010 r., Nr 258, poz. 1747; przywoływane także wyżej i określane jako "rozporządzenie z dnia 21 grudnia 2010 r."), wydane na podstawie art. 209 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. Nr 157, poz. 1240 ze zm.). Zgodnie z § 1 ww. rozporządzenia, określa ono szczegółowe zasady i tryb umarzania przez właściwy organ agencji płatniczej w całości lub w części, odraczania lub rozkładania na raty spłaty należności od osób fizycznych, osób prawnych, jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej, przypadających agencjom płatniczym z tytułu: 1) wypłaconych przez nie: a) środków pochodzących z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej "Sekcja Gwarancji", Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji, Europejskiego Funduszu Rolniczego Rozwoju Obszarów Wiejskich, b) krajowych środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z tych funduszy, 2) zabezpieczeń i kar nieobjętych klasyfikacją budżetową Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji lub Europejskiego Funduszu Rolniczego Rozwoju Obszarów Wiejskich - zwanych dalej "należnościami". Nadto zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia z dnia 21 grudnia 2010 r. organy agencji mają możliwość - a zatem nie są zobligowane – umorzyć z urzędu w całości lub w części należności w przypadku jej całkowitej nieściągalności, jeżeli wystąpi jedna z wymienionych w tym przepisie przesłanek, a mianowicie: 1) należności nie odzyskano w wyniku zakończonego postępowania likwidacyjnego albo upadłościowego; 2) dłużnik będący osobą fizyczną zmarł, nie pozostawiając żadnego majątku albo pozostawiając ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów, albo pozostawiając przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzedzającym umorzenie, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" do celów naliczania odpisu na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych; 3) dłużnik będący osobą prawną został wykreślony z Krajowego Rejestru Sądowego przy jednoczesnym braku majątku, z którego można by egzekwować należność, a odpowiedzialność z tytułu należności nie przechodzi z mocy prawa na osoby trzecie; 4) kwota należności nie przekracza wartości kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 5) zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności; 6) postępowanie egzekucyjne okazało się nieskuteczne. Jak już wyżej wskazano, w wypadku zaistnienia jednej z ww. przesłanek organ może (nie musi) umorzyć należności, zaś brak zaistnienia tej przesłanki w ogóle wyklucza możliwość umorzenia należności. Wobec tego, iż skarżący nie spełnia przesłanek wymienionych w § 3 ust. 1 pkt 1-4, jedynie okoliczności związane z dochodami i posiadanym majątkiem mogły podlegać ocenie w świetle przesłanek, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 5 i 6 rozporządzenia z dnia 21 grudnia 2010 r. Dokonując oceny okoliczności sprawy, w odniesieniu do przesłanki określonej w § 3 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia z 21 grudnia 2010 r. należy stwierdzić, iż na podstawie zgromadzonej w sprawie dokumentacji organy administracyjne prawidłowo przyjęły, że w niniejszej sprawie nie zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności. Skarżący wskazując na swoją sytuację majątkową podniósł, iż ciąży na nim obowiązek alimentacyjny wobec córki, wyrażający się w uiszczaniu alimentów na jej rzecz w kwocie [...] zł miesięcznie. Skarżący wykazał jednocześnie, iż jest właścicielem gospodarstwa rolnego o słabych glebach, które nie jest zmechanizowane i w złej kondycji. Gospodarstwo to ma powierzchnię [...] ha, w tym użytków rolnych [...] ha (przeliczeniowych [...] ha), z którego w 2012 r. roczny dochód z ha przeliczeniowego wynosił [...] zł. Orzekające w sprawie organy uwzględniły powyższe okoliczności dokonując oceny sytuacji majątkowej skarżącego. Ustaliły ponadto, iż skarżący otrzymał płatności bezpośrednie i ONW za 2013 r. w łącznej kwocie [...] zł, które to okoliczności nie zostały przez skarżącego zakwestionowane. Tym samym zgodzić się należy z oceną, iż sytuacja skarżącego jest trudna, jednak bez wątpienia nie można uznać, że zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności lub też, że postępowanie egzekucyjne okazało się nieskuteczne. Nie można bowiem w tej mierze pominąć okoliczności dokonania przez skarżącego wpłaty należności, zmniejszającej w istotny sposób kwotę dochodzonych należności. Tym samym nie została spełniona zarówno przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 5, jak i pkt 6 rozporządzenia z dnia 21 grudnia 2010 r. Przesłanka z § 3 ust.1 pkt 6 rozporządzenia z 21 grudnia 2010 r. dotyczy możliwości umorzenia należności w przypadku ich całkowitej nieściągalności, w sytuacji, gdy postępowanie egzekucyjne okaże się nieskuteczne. Podkreślić w tym miejscu należy, że treść § 3 ust. 1 rozporządzenia z dnia 21 grudnia 2010 r. nie przewiduje, ażeby możliwe było umorzenie postępowania w związku z trudną sytuacją materialną, czy zdrowotną strony, ponieważ umorzenie możliwe jest jedynie w przypadkach wyraźnie wskazanych w tym przepisie, a sytuacja materialna, jest oceniana w świetle § 3 ust. 1 pkt 5 i 6 rozporządzenia. W niniejszej sprawie bezsporne jest, iż kwota nienależnie pobranej płatności ustalona decyzją Prezesa ARiMR z [...] maja 2010 r., jak i pozostała do zapłaty kwota [...] zł przekraczają równowartość 100 euro, dlatego też jak słusznie przyjęły organy należność ta nie podlega umorzeniu z urzędu w myśl § 4 ust.1 rozporządzenia z dnia 21 grudnia 2010 r. W myśl § 6 rozporządzenia z dnia 21 grudnia 2010 r., w przypadku, gdy zachodzą przesłanki dla umorzenia należności, o których mowa w § 3-5, umorzenie obejmuje również umorzenie odsetek za zwłokę naliczonych od należności oraz poniesionych kosztów dochodzenia należności, dlatego też umorzenie odsetek za zwłokę może nastąpić tylko w sytuacji, w której spełnione zostały przesłanki do umorzenia należności głównej. Tym samym wobec braku podstaw do stwierdzenia zaistnienia przesłanek, o których mowa wyżej nie jest możliwe uwzględnienie wniosku skarżącego także na tej podstawie prawnej. Jak wynika z powyższych wywodów w okolicznościach niniejszej sprawy organy nie miały podstaw do uwzględnienia wniosku o umorzenie odsetek zgodnie z wnioskiem strony, co sprawia, iż skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw pozwalających na jej uwzględnienie i uchylenie zaskarżonej decyzji. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a oddalił skargę zgodnie z treścią wyroku.