V SA/Wa 972/15

Referendarz sądowy Anna Nasiłowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia (...) grudnia 2014 nr (...) w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym p o s t a n a w i a: - odmówić Skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych W złożonym na urzędowym formularzu (PPF) wniosku o przyznanie prawa pomocy A. B. (dalej: "Skarżący", "Strona") wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych ponad kwotę 1000 zł. W uzasadnieniu wniosku Skarżący wskazał, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej i nie stać go na poniesienie kosztów sądowych w pełnej wysokości. Skarżący nie pracuje i jedynym źródłem utrzymania czteroosobowej rodziny są dochody z działalności prowadzonej przez jego żonę. Miesięczny przychód z prowadzonej działalności wynosi 6.200 zł. Do kosztów utrzymania Skarżący zaliczył: czynsz – 1.090 zł, abonament telewizyjny – 59 zł, energię elektryczną – 200 zł, telefon komórkowy – 200 zł, żywność i odzież – 2.000 zł, utrzymanie studiującej córki – 2.000 zł. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazał również mieszkanie o powierzchni 100,5 m.kw., zaznaczając, że jego właścicielką jest żona oraz samochód osobowy marki N. Q., rok produkcji 2010. Do wniosku Skarżący załączył zeznanie podatkowe (PIT- 28) za 2014 r. złożone przez żonę Skarżącego – A., fakturę – rozliczenie sprzedaży energii elektrycznej i świadczenia usługi dystrybucji, za dwumiesięczny okres rozliczeniowy w wysokości 403,88 zł, fakturę – rozliczenie abonamentu telefonicznego i internetu na kwotę 89,90 zł, zestawienie opłacanych przez A. B. składek ZUS odliczonych od podstawy opodatkowania w okresie od lipca 2014 r. do grudnia 2014 r. w miesięcznych kwotach 232,85 zł, ewidencję przychodów uzyskanych w tym samym okresie w łącznej wysokości 43.400 zł, odliczenie podatku dochodowego zryczałtowanego w okresie od lipca 2014 r. do grudnia 2014 r. w miesięcznych kwotach 238 zł, decyzję Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej w sprawie przyjęcia P. B. na pierwszy rok niestacjonarnych jednolitych studiów magisterskich, potwierdzenie zapłaty czynszu w wysokości 1.090 zł oraz potwierdzenie opłaty telefonu komórkowego. Zarządzeniem z 30 marca 2015r. Skarżącego wezwano go do udzielenia dodatkowych informacji oraz złożenia określonych dokumentów. Wezwanie zostało doręczone w dniu 8 kwietnia 2015r. Skarżący nie odpowiedział na wezwanie. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje. Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a., Sąd może – na wniosek strony - przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 258 § 1 p.p.s.a. czynności w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy mogą wykonywać referendarze sądowi. Przystępując do rozpoznania wniosku, przypomnieć należy, że zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Powyższe oznacza, że każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia. Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie NSA z 6 października 2004r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, należy mieć na uwadze, że na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, do Sądu należy natomiast ocena przytoczonych okoliczności. Zgodnie z art. 245 § 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Prawo pomocy w zakresie częściowym stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika. W niniejszej sprawie Skarżący złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych ponad kwotę 1.000 zł, a więc o przyznanie prawa pomocy w części. Wpis sądowy w sprawie wynosi 8.441 zł Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zawarte w omawianym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa. Zatem rozstrzygnięcie będzie zależało od tego, co zostanie przez wnioskodawcę udowodnione. Referendarz sądowy ocenia przedstawione informację i nie spoczywa na nim obowiązek udowadniania, że strona środki na pokrycie kosztów sądowych jednak posiada. W sytuacji, gdy oświadczenie zawarte we wniosku budzi wątpliwości lub jest niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego wnioskodawcy, na podstawie art. 255 p.p.s.a., można wezwać Skarżącego do złożenia dodatkowego oświadczenia uzupełniającego, jak i przedstawienia dokumentów potwierdzających wykazywane okoliczności. W przedmiotowej sprawie Skarżący do wniosku o przyznanie prawa pomocy załączył dokumenty potwierdzające wykazane na formularzy PPF koszty, w tym wydatki na telefony stacjonarny i komórkowy, telewizję i internet, decyzję potwierdzającą, że jego córka została przyjęta na I rok studiów. Przedstawił również dokumenty dotyczące działalności gospodarczej prowadzonej przez żonę. Wynika z nich, że w 2014 r. przychód z działalności w II i III kwartale wyniósł 43.400 zł. Uzyskany przychód stanowił podstawę do uiszczenia podatku i składek na ubezpieczenie społeczne. W ocenie referendarza sądowego oświadczenie zawarte we wniosku złożonym na urzędowym formularzu PPF oraz nadesłane przez Skarżącego dokumenty były niewystarczające do oceny, czy Skarżący nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Dlatego też niezbędne okazało się wezwanie do nadesłania dokumentów i złożenia oświadczeń pozwalających na lepszą ocenę jego sytuacji majątkowej. Przypomnieć należy, iż wnioskodawca – na którym spoczywa ciężar wykazania uprawnienia do skorzystania z wyjątkowej instytucji prawa pomocy – winien z należytą starannością zapoznać się z treścią wezwania oraz udzielić odpowiedzi na zadane pytania i złożyć wskazane w nim dokumenty, zaś w razie gdyby okazało się to niemożliwe bądź znacznie utrudnione winien wyjaśnić przyczyny takiego braku. Skarżący nie odpowiedział na wezwanie. Do Sądu nie wpłynęły wyciągi i wykazy z rachunków bankowych, wykaz środków trwałych posiadanych w okresie ostatnich dwóch lat w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą przez żonę Skarżącego, nie wyjaśniono, jaki rodzaj działalności gospodarczej prowadzi żona Skarżącego i czy w związku z prowadzoną działalnością składa deklaracje VAT-7. Mając na uwadze, że Skarżący nie odpowiedział na wezwanie i nie przedstawił dodatkowych dokumentów, nie było możliwe podjęcie innego rozstrzygnięcia, ponieważ brak dodatkowych informacji uniemożliwił porównanie wysokości obciążeń finansowych z jakimi wnioskodawca powinien się liczyć w postępowaniu sądowym z jego rzeczywistymi możliwościami płatniczymi. Uznać więc należy, że Skarżący nie wykazał, że ustawowa przesłanka przyznania tego prawa w odniesieniu do niego wystąpiła. W związku z powyższym, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.