V SA/Wa 975/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Andrzej Kania, Sędzia WSA - Izabella Janson (spr.), Sędzia WSA - Joanna Zabłocka, Protokolant spec. - Mariusz Dzierzęcki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 09 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi R. M. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia ... lutego 2010 r. nr ... w przedmiocie odmowy udzielenia zgody na pobyt tolerowany; uchyla zaskarżoną decyzję. W dniu ...04.2009r. do Wojewody ... wpłynęło pismo Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka z dnia ...03.2009r. w sprawie udzielenia H. S. oraz Jej dzieciom – w tym R. M. zgody na pobyt tolerowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Podniesiono m.in., iż cudzoziemcy od wielu lat przebywają w Polsce, powołano się na ich prawo do poszanowania życia rodzinnego oraz prawa dziecka. W dniu ...05.2009r. zostało wszczęte postępowanie w sprawie udzielenia R. M. zgody na pobyt tolerowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Decyzją Nr ... z dnia ...09.2009r. Wojewoda ... odmówił cudzoziemcowi zgody na pobyt tolerowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej stwierdzając, że wskazane przez niego okoliczności ubiegania się o przedmiotową zgodę nie mogą stanowić postawy do wydania decyzji zgodnej z żądaniem Strony. Od powyższego rozstrzygnięcia wnioskodawca w ustawowym terminie wniósł odwołanie do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców zarzucając decyzji, że wydana została z naruszeniem prawa materialnego: art. 8 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950r. (Dz.U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 z późn. zm.) i art. 97 ust. 1 pkt 1a ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP poprzez stwierdzenie, że w Jego przypadku nie zachodzą przesłanki zawarte w przepisie tego artykułu oraz naruszenie przepisów postępowania administracyjnego zawartych w art. 7, 10, 77, 80, 107. Decyzją z dnia ... lutego 2010 r. nr ... Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców utrzymał w mocy decyzję Wojewody ... z dnia ... września 2009 r. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 97 ust. 1 pkt 1a ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej cudzoziemcowi udziela się zgody na pobyt tolerowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli jego wydalenie naruszałoby prawo do życia rodzinnego w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., lub naruszałoby prawa dziecka określone w Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 120, poz. 526 oraz z 2000r. Nr 2, poz. 11), w stopniu istotnie zagrażającym jego rozwojowi psychofizycznemu. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wyjaśnił, że z akt sprawy wynika, iż ojciec wnioskodawcy posiada zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony z terminem ważności do dnia ...05.2010r. udzielone mu w związku z prowadzoną w Polsce działalnością gospodarczą i nie ma gwarancji, że zezwolenie to zostanie mu przedłużone. Organ odwoławczy stwierdził, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że strona przebywa w Polsce od roku ..., gdy przybył z rodzicami i rodzeństwem. Cudzoziemcy nie wyjechali z Polski, decydując się na nielegalny pobyt, a w dniu ... kwietnia 2003 r. wystąpili z wnioskiem o nadanie statusu uchodźcy. W dniu ... maja 2003 r. Wojewoda ... wydał decyzję orzekającą o wydaleniu H. S. z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wraz z pozostającymi pod jej opieką nieletnimi dziećmi. Rozstrzygniecie to zostało utrzymane w mocy decyzją Prezesa Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców z dnia ... października 2003 r. W ocenie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców nie można przyjąć, że wydalenie cudoziemca naruszałoby jego prawo do życia rodzinnego. Skarżacy nie jest małżonkiem obywatelki polskiej, zaś w obrocie prawnym wciąż znajduje się decyzja o wydaleniu matki oraz brata skarżacego, którym również odmówiono zgody na pobyt tolerowany. Przeszkodą do odmowy udzielenia Stronie zgody na pobyt tolerowany nie może być również, w ocenie organu, ewentualna gorsza, niż na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, sytuacja ekonomiczna całej rodziny Zainteresowanego po powrocie do kraju pochodzenia. Organ stwierdził, że cudzoziemiec nie posiada obecnie dokumentu podróży, a w obrocie prawnym w dalszym ciągu pozostaje decyzja Wojewody ... z dnia ... maja 2003 r. orzekająca o wydaleniu go z Polski. Ponadto wskazał, że w dniu ...08.2009r. do Wojewody ... wpłynęło pisemne oświadczenie pełnomocnika – ojca cudzoziemca, z którego wynika, iż zgłosił się on do Ambasady Republiki ... w Warszawie w sprawie wydania dokumentu potwierdzającego tożsamości jego synów i został poinformowany, iż wydział konsularny placówki dyplomatycznej Republiki ... nie może wydać Cudzoziemcowi paszportu, dopóki Jego stosunek do służby wojskowej w kraju pochodzenia pozostaje nieuregulowany. Zdaniem organu wynika z tego, iż Cudzoziemiec mógłby otrzymać dokument podróży, lecz nie ubiega się o jego wydanie. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców stwierdził, że z zeznań Cudzoziemca nie wynika także, iż żywi obawę przed powrotem do kraju pochodzenia z powodu zagrożenia Jego prawa do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego, możliwości poddania torturom albo nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu lub zmuszaniu do pracy lub w związku z możliwością pozbawienia prawa do rzetelnego procesu sądowego albo ukarania bez podstawy prawnej. W ocenie organu odwoławczego należy również wskazać, iż organ pierwszej instancji dopełnił obowiązku wynikającego z art. 10 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, zgodnie z którym organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, a pełnomocnik strony zapoznał się z aktami sprawy w trakcie postępowania odwoławczego, tj. w dniu ...12.2009r. nie wnosząc do nich żadnych uwag. W skardze na powyższą decyzję strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody ... z dnia ... września 2009r. wskazując na: ← naruszenia prawa materialnego: art. 8 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 (Dz. U. 1993 nr 61 poz. 284), jak również art. 97 ust 1 pkt 1a) ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP (Dz.U. 2003 Nr 128 poz. 1176) poprzez stwierdzenie, że w Jego przypadku nie zachodzą przesłanki zawarte w przepisie tego artykułu; ← naruszenie przepisów postępowania administracyjnego: mające wpływ na wynik sprawy, poprzez przekroczenie zasady prawdy obiektywnej i nie uwzględnienie interesu społecznego i słusznego interesu obywateli wbrew art. 7 kpa, naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów wbrew art. 80 kpa i przyjęcie, że przedstawione fakty nie uzasadniają udzielenia zgody na pobyt tolerowany na terytorium RP i naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nie wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu, których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców w całości podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a. sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie tego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego (ewentualnie stwierdzenie jego wydania z naruszeniem prawa,v.art.145§1 p.p.s.a.). Sąd rozpoznając skargę dokonuje analizy prawnej przepisów, które były, lub powinny być, podstawą decyzji, ale także korzysta ze wszystkich dowodów zebranych w toku postępowania administracyjnego, gdyż rozpoznaje sprawę na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.). Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że skarga jest uzasadniona, bowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisu art. 97 ust.1 pkt 1a) ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (t.j. Dz.U. z 2006 r. Nr 234, poz.1695 ze zm.) zwanej dalej ustawą oraz z naruszeniem przepisu art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. zmienionej protokołami dodatkowymi (Dz.U.z 1993 r. Nr 61, poz.184 ze zm.), zwanej dalej Konwencją. Przystępując do oceny zaskarżonej decyzji należało wziąć pod uwagę fakt, że w obrocie prawnym znajduje się ostateczna decyzja Wojewody ... z 2003 r. (utrzymana w mocy decyzją Prezesa Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców) orzekająca o wydaleniu skarżącego z Rzeczypospolitej Polskiej, która to decyzja jest wykonalna wobec negatywnego dla cudzoziemca zakończenia postępowania w przedmiocie nadania mu statusu uchodźcy. Odmowa udzielenia zgody na pobyt tolerowany otwiera drogę do wykonania decyzji wydaleniowej. Na podstawie przepisu art. 97ust.1 pkt 1a) ustawy cudzoziemcowi udziela się zgody na pobyt tolerowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli jego wydalenie naruszałoby prawo do życia rodzinnego w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., lub naruszałoby prawa dziecka określone w Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 120, poz. 526 oraz z 2000 r. Nr 2, poz. 11), w stopniu istotnie zagrażającym jego rozwojowi psychofizycznemu. Przywołany art. 8 Konwencji stanowi, że każdy ma prawo do poszanowania swojego życia prywatnego i rodzinnego, swojego mieszkania i swojej korespondencji oraz, że niedopuszczalna jest ingerencja władzy publicznej w korzystanie z tego prawa, z wyjątkiem przypadków przewidzianych przez ustawę i koniecznych w demokratycznym społeczeństwie z uwagi na bezpieczeństwo państwowe, bezpieczeństwo publiczne lub dobrobyt gospodarczy kraju, ochronę porządku i zapobieganie przestępstwom, ochronę zdrowia i moralności lub ochronę praw i wolności innych osób. Trafnie wskazał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców, że na gruncie art. 8 Konwencji ochrona życia rodzinnego nie jest absolutna, a Europejski Trybunał Praw Człowieka w Strasburgu konsekwentnie przyjmuje, że art.8 Konwencji nie nakłada na państwo obowiązku uszanowania wyboru przez cudzoziemca kraju zamieszkania. Szef Urzędu pominął jednak fakt, że Trybunał jednocześnie wyraźnie przyjmuje, że wydalenie nie może następować z naruszeniem Konwencji. Sąd stwierdził, iż organy orzekające w sprawie nie wzięły pod uwagę, że ingerencję władzy publicznej w korzystanie z prawa do poszanowania życia rodzinnego powinny usprawiedliwiać okoliczności wskazane w art. 8 ust.2 Konwencji, a zatem by ingerencja władzy publicznej była możliwa, musi być konieczna i mieć na celu ochronę ww. wartości wskazanych w Konwencji. Organy orzekające nie wskazały, aby udzielenie R. M. zgody na pobyt tolerowany w Polsce stanowiło zagrożenie dla którejkolwiek z wartości wymienionych w art.8 ust.2 Konwencji. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców orzekając w sprawie rozważył sytuację rodzinną skarżącego: uzyskanie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony w Polsce przez ojca skarżącego, fakt, że całe życie skarżącego skupia się w Polsce, gdzie mieszka jego najbliższa rodzina. Okoliczności tych Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców nie uznał jednak za wystarczające do przyznania skarżącemu zgody na pobyt tolerowany na podstawie art.97ust.1 pkt 1a) ustawy. Jak wynika z akt sprawy, skarżący urodzony w ... r. przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej od ... r. wraz z całą rodziną, czyli z matką, ojcem oraz ... braćmi. Legalnie, na podstawie kolejnego zezwolenia na zamieszkanie przebywa obecnie w Polsce ojciec skarżącego oraz małoletni brat skarżącego urodzony w RP. Cała rodzina, czyli matka, małoletnie dziecko oraz pełnoletni uczący się synowie są na utrzymaniu ojca, co w ocenie Sądu świadczy o normalnych więzach rodzinnych. Sąd wskazuje, że utrzymywanie wzajemnych kontaktów między rodzicami i dziećmi oraz między rodzeństwem stanowi podstawowy element życia rodzinnego. Za nietrafny uznał Sąd pogląd Wojewody ... podzielony przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, według którego na rozstrzygnięcie o odmowie udzielenia skarżącemu zgody na pobyt tolerowany nie ma wpływu fakt udzielenia ojcu cudzoziemca zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, ponieważ zezwolenie to udzielane jest dopiero po spełnieniu przez cudzoziemca wymaganych prawem przesłanek i każdorazowo na określony w ustawie okres czasu, a ponadto zgoda na pobyt tolerowany jest bezterminowa, a ojciec posiada zezwolenie na zamieszkanie na czas określony, które nie jest automatycznie przedłużane. Odnosząc się do okoliczności, że zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony przyznawane jest na oznaczony okres czasu, a zgoda na pobyt tolerowany udzielna jest bezterminowo, Sąd zwraca uwagę na przepis art. 102 ust.1 pkt 1 ustawy, który stanowi, że zgodę na pobyt tolerowany cofa się, jeżeli ustanie przyczyna, dla której zgoda została udzielona. Przede wszystkim jednak należy podkreślić, że w ocenie Sądu fakt legalnego pobytu w Polsce ojca skarżącego ma podstawowe znaczenie dla oceny jego sytuacji w świetle przepisu art.97 ust.1 pkt 1a) ustawy. Odmowa udzielenia skarżącemu zgody na pobyt tolerowany spowodowałaby wykonanie decyzji wydaleniowej i w konsekwencji doprowadziła do rozdzielenia rodziny. Dlatego wydanie decyzji, która otwierałaby drogę do wykonania decyzji o wydaleniu cudzoziemca Sąd uznał za niedopuszczalną ingerencję w życie rodzinne skarżącego. Należy podkreślić, że w dacie wydania decyzji wydaleniowej oraz w dacie wydania decyzji o odmowie nadania statusu uchodźcy sytuacja skarżącego była odmienna niż jego sytuacja obecnie, ponieważ nikt z członków jego najbliższej rodziny nie przebywał na terenie RP legalnie, teraz jest to ojciec i brat skarżącego, oraz pobyt cudzoziemca w Polsce był wówczas o ok. ... lat krótszy niż obecnie. Sąd nie stwierdził naruszenia wskazanych w skardze przepisów postępowania w stopniu, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W oparciu o prawidłowo ustalony stan faktyczny organy orzekające odmówiły udzielenia skarżącemu zgody na pobyt tolerowany ingerując tym samym w sposób niedopuszczalny w życie rodzinne skarżącego, czym naruszyły przepisy art. 97 ust.1 pkt 1a) ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. W związku z powyższym, uznając, iż w rozpoznanej sprawie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, co miało wpływ na wynik sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję