V SA/Wa 979/14

Referendarz sądowy Anna Nasiłowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 24 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi F. K. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia (...) marca 2014 r. Nr (...) w przedmiocie: ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych p o s t a n a w i a: - odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych W złożonym na urzędowym formularzu (PPF) wniosku o przyznanie prawa pomocy F. K. (dalej: "skarżący" lub "strona") wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżący oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i synem, posiada nieruchomość rolną o pow. 7 ha, ponadto dzierżawi 12 ha nieruchomości oraz część domu o pow. 50 m.kw. Do posiadanych przedmiotów wartościowych zaliczył ciągnik C-360, rok produkcji 1989. Skarżący wskazał, że spłaca kredyt w łącznej kwocie 50.000 zł i uzyskuje dochód ze sprzedaży mleka w kwocie 4.000 zł miesięcznie. Ponieważ oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz złożone wyjaśnienia okazały się niewystarczające do oceny stanu majątkowego skarżącego, wezwano go do udzielenia dodatkowych informacji oraz złożenia dodatkowych dokumentów. Odpowiadając na wezwanie skarżący przedstawił kartę analityczną rachunku bankowego, umowę o kredyt w rachunku bieżącym, zaświadczenie Urzędu Gminy w R. o wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego w latach 2011 – 2012, decyzje w sprawie wymiaru podatku rolnego na 2013 r., podatku rolnego, leśnego i od nieruchomości za 2013 r. oraz decyzję w sprawie zmiany wymiaru podatku rolnego, leśnego, od nieruchomości za 2012 r. Przestawił również pisemną informację o posiadanym sprzęcie rolniczym, rodzaju prowadzonej działalności rolniczej oraz kosztach utrzymania rodziny i kosztach prowadzonego gospodarstwa rolnego. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje. Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej jako P.p.s.a, Sąd może - na wniosek strony - przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z art. 245 § 2 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Prawo pomocy w zakresie częściowym stosownie do art. 245 § 3 P.p.s.a. obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Sąd może natomiast zwolnić osobę fizyczną z części kosztów postępowania, jeśli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Skarżący złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, a więc o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy oraz stan faktyczny sprawy, brak uzasadnienia dla przyznania skarżącemu prawa pomocy w żądanym zakresie, ponieważ skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Rozpoznanie skargi przez Sąd zależy od uiszczenia wpisu w kwocie 261 zł. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i synem. Źródłem utrzymania rodziny jest prowadzone wspólnie gospodarstwo rolne o łącznej powierzchni 19 ha (w tym 12 ha dzierżawionych). Skarżący oświadczył, że miesięczny przychód z gospodarstwa wynosi 4.000 zł. Jest to gospodarstwo hodowlano-rolnicze. Skarżący wskazał, że zajmuje się hodowlą bydła mlecznego i uprawami polowymi. Posiada 16 krów mlecznych, 9 cieląt, 5 sztuk jałowizny. Ponadto uprawia jęczmień, pszenżyto i kukurydzę. Skarżący wymienił posiadany sprzęt rolniczy i określił, że przedstawia on wartość około 20.000 zł. Oszacował również roczne koszty utrzymania rodziny i prowadzenia gospodarstwa rolnego. Do kosztów prowadzenia gospodarstwa zaliczył wydatki na zakup paszy (30.000 zł), nawozów (12.000 zł), środki ochrony roślin (7.000 zł), opiekę weterynaryjną (4.000 zł), paliwo (7.000 zł), usługi rolnicze, np. najem kombajnu (5.000 zł), drobne remonty (5.000 zł). Skarżący określił również, że roczny koszt utrzymania mieszkania wynosi 25.000 zł, na wyżywienie rodzina wydaje 18.000 zł, na zakup ubrań – 10.000 zł, a koszty leczenia stanowią kwotę 10.000 zł. Z przedstawionej kalkulacji wydatków wynika, że roczne koszty utrzymania rodziny wynoszą 63.000 zł, a roczne koszty prowadzenia gospodarstwa wynoszą 70.000 zł (łącznie 133.000 zł). Równocześnie wykazany dochód z tytułu sprzedaży mleka stanowi kwotę 48.000 zł. Analiza przedstawionych informacji prowadzi do wniosku, że skarżący nie przedstawił rzetelnych i wiarygodnych danych dotyczących sytuacji finansowej. Zauważyć należy, że opisane wydatki dotyczące kosztów utrzymania rodziny i prowadzonego gospodarstwa nie zostały w żaden sposób udokumentowane. Skarżący nie przedstawił rachunków, faktur, paragonów ani innych dokumentów potwierdzających zakup np. usług weterynaryjnych, zwierzęcych środków leczniczych, paliwa, środków ochrony roślin, nawozów, pasz, części zamiennych. Skarżący nie udokumentował również opłat za media, np. dostawę wody, usług telekomunikacyjnych, energii elektrycznej, kanalizacji, gazu. Analizując przedstawiony wyciąg z rachunku bankowego za okres trzech miesięcy stwierdzić należy, że są na nim rejestrowane wysokie obroty zarówno w zakresie wpływów (44.704,86 zł), jak i wypłat z konta (52.299,23 zł). Zauważyć należy, że na konto bankowe wpływają kwoty z tytułu zasiłku chorobowego (około 300 zł), dywidendy (56,70 zł) oraz z tytułu zwrotu podatku akcyzowego (733,40 zł). W formularzu PPF skarżący oświadczył natomiast , że jedyne dochody rodzina uzyskuje ze sprzedaży mleka. Mając na uwadze, że w ramach prowadzonego gospodarstwa uprawiane jest również zboże, zasadne jest przyjęcie, że również z tytułu tej produkcji skarżący może uzyskiwać dochody, co nie zostało przez niego w żaden sposób wyjaśnione. Oceniając wypłaty z rachunku bankowego stwierdzić należy, że we wskazanym okresie są one wyższe niż wpłaty. Warto jednak zauważyć, że znaczne kwoty są wypłacane w formie gotówkowej, bez określenia tytułu płatności (wypłaty), co uniemożliwia zbadanie ich przeznaczenia. Odnosząc się do argumentu, iż skarżący posiada kredyt bankowy w łącznej wysokości 50.000 zł, zauważyć należy, że z przedstawionej umowy kredytowej wynika, że jest to kredyt w rachunku bieżącym, umożliwiający korzystanie z rachunku bankowego w granicach limitu środków określonych w umowie. Przyjąć jednak należy, że udzielając kredytu bank uznał sytuację finansową skarżącego za wystarczająco stabilną aby przyznać mu możliwość korzystania z rachunku debetowego do kwoty 22.000 zł. Wątpliwości powodują także wyjaśnienia dotyczące wielkości posiadanych nieruchomości rolnych. Skarżący oświadczył bowiem, że posiada nieruchomość rolną o powierzchni 7 ha oraz dzierżawi 12 ha nieruchomości. Tymczasem z przedstawionej decyzji w sprawie zmiany wymiaru podatków rolnego, leśnego, od nieruchomości za 2012 r. z dnia 12 kwietnia 2012 r. nr Fn.3123.50008.2.2012 wynika, że decyzja dotyczy wymiaru podatku rolnego za 17,47 ha użytków rolnych. Oprócz tej decyzji skarżący przedstawił decyzje w sprawie wymiaru podatku od 12,84 ha użytków rolnych. Podkreślić należy, że referendarz sądowy nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzenia wówczas, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, a przedstawione informacje wywołują wątpliwości. Rzeczą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Mając na uwadze powyższe, w ocenie referendarza sądowego nie jest zasadne przyznanie skarżącemu prawa pomocy, ponieważ nie wykazał, że nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżący posiada stałe źródła dochodów (dochody z gospodarstwa rolnego, zarejestrowane na rachunku bankowym wpływy z dywidendy i zasiłku), majątek o dużej wartości: nieruchomości rolne, sprzęt rolniczy o wartości około 20.000 zł. Całościowa ocena akt sprawy wskazuje, że sytuacja majątkowa skarżącego i jego rodziny nie jest na tyle zła, aby zwolnić skarżącego z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, w tym zapłaty wpisu, który w rozpoznawanej sprawie wynosi 261 zł. Wnioskujący nie należy do osób pozbawionych środków do życia, a niewątpliwie do takich przypadków powinno sprowadzać się udzielenie prawa pomocy. Jego sytuacji majątkowej nie można utożsamiać z sytuacją osób nie osiągających żadnego dochodu lub też osiągających dochód niewystarczający na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Wspomnieć też należy, że zapłata wpisu umożliwi rozpoznanie złożonej skargi przez Sąd, a pozytywne rozstrzygnięcie sprawy dla skarżącego spowoduje orzeczenie na jego rzecz zwrot poniesionego kosztu. Mając na względzie całość powyższej argumentacji, na podstawie przepisów art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.