V SA/Wa 979/18
WyrokWSA w Warszawie2018-07-25
Skład orzekający: Irena Jakubiec-Kudiura, Beata Blankiewicz-Wóltańska, Krystyna Madalińska-Urbaniak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy ocena wniosku o dofinansowanie projektu, przeprowadzona przez Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP) w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój, była zgodna z prawem, w szczególności z zasadami przejrzystości, rzetelności i bezstronności, a naruszenia miały istotny wpływ na wynik oceny?Ratio decidendi
Ocena wniosku o dofinansowanie została przeprowadzona w sposób naruszający prawo, a naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny. Sąd uznał, że interpretacja kryteriów oceny przez PARP była skrajnie odmienna w porównaniu do poprzedniego konkursu, co narusza zasady przejrzystości i rzetelności. Ponadto, ocena niektórych kryteriów była dowolna i oderwana od ich opisu. W związku z tym sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia przez PARP.Stan faktyczny
Spółka G. złożyła wniosek o dofinansowanie projektu w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój. PARP ocenił projekt negatywnie, przyznając niskie noty w wielu kryteriach. Po wniesieniu protestu, PARP uwzględnił częściowo protest, przyznając dodatkowy punkt, jednak ocena nadal pozostała negatywna. Spółka wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie zasad oceny, w tym przejrzystości, rzetelności i bezstronności, a także błędną identyfikację projektu i arbitralną ocenę kryteriów. Sąd uznał skargę za zasadną.Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny, w związku z czym przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości. Zasądzono od PARP na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura, Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak (spr.), Protokolant - st. spec. Mariusz Dzierzęcki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lipca 2018 r. sprawy ze skargi G. sp. z o.o. sp. k. w P. na rozstrzygnięcie Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie oceny wniosku o dofinansowanie realizacji projektu; 1. stwierdza, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny i przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości; 2. zasądza od Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości na rzecz G. sp. z o.o. sp. k. w P. kwotę 697 zł (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Przedmiotem skargi złożonej przez G. sp. z o.o. sp.k. z siedzibą w P. (dalej jako: "Skarżąca" lub "Strona") jest rozstrzygnięcie Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości (dalej jako: "organ" lub "PARP") zawarte w piśmie z [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie oceny wniosku o dofinansowanie realizacji projektu.
Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:
Skarżący złożył wniosek o dofinansowanie nr [...] w konkursie nr 3 z 2017 roku organizowanym u ramach Poddziałania 3.2.I Programu Operacyjnego lnteligentny Rozwój . PARP pismem z [...] marca 2018 r. nr [...] poinformował , iż w wyniku oceny projekt uzyskał 5 punktów i nie spełnił następujących kryteriów oceny:
1. Kryterium nr 1: "Projekt dotyczy wdrożenia wyników prac badawczo-rozwojowych" (0 pkt na 1 pkt możliwe, wymagano minimum punktowe 1).
2. Kryterium nr 3: "Wydatki w ramach projektu są racjonalne i uzasadnione z punktu widzenia zakresu i celu projektu" (0 pkt na 1 pkt możliwych, wymagane minimum punktowe 1 ).
3. Kryterium nr 4: "Wskaźniki projektu są obiektywnie weryfikowalne i odzwierciedlają założone cele projektu" (0 pkt na 1 pkt możliwy, wymagane minimum punktowe 1).
4. Kryterium nr 5: "Wnioskodawca posiada zdolność do sfinansowania projektu" (0 pkt na 1 pkt możliwy, wymagane minimum punktowe 1 ).
5. Kryterium nr 8: "lnnowacyjność produktu" (0 pkt na 4 pkt możliwe ,wymagane minimum punktowe 1 ).
6. Kryterium nr 9: "Potencjał rynkowy produktu będącego efektem projektu" (0 pkt na 3 pkt możliwe, wymagane minimum punktowe 1 ).
7. Kryterium nr 10: "Projekt wpisuje się w Krajową Inteligentną Specjalizację" (0 pkt na 1 pkt możliwy, niewymagane minimum punktowe ).
8. Kryterium nr 11: "Wnioskodawca jest członkiem Krajowego KIastra Kluczowego" ( 0 pkt na możliwych 1, niewymagane minimum punktowe).
9. Kryterium nr 12 : "Projekt polega na wdrożeniu wyników prac B+R chronionych patentem lub zgłoszonych do ochrony patentowej lub prawem ochronnym na wzór użytkowy lub dotyczących zgłoszonego wzoru użytkowego" (0 pkt na 2 pkt możliwe, niewymagane minimum punktowe).
Powyższa ocena oznaczała ocenę negatywną w rozumieniu art. 53 ust. 2 ustawy wdrożeniowej.
Wnioskodawca wniósł protest od negatywnej oceny odnoszący się do 8 z 9 negatywnie ocenionych kryteriów, wskazując miedzy innymi na błędną identyfikację projektu . Zdaniem Spółki Komisja Oceny Projektów (KOP) nie oceniała projektu jako całości tj. gazowego modułu ciśnieniowego z gazem technicznym, a rozdzielała kwestię "butla" i "gaz". Zarzuciła też naruszenie zasady przejrzystości, rzetelności oraz bezstronności oraz Regulaminu prac Komisji Oceny Projektów poprzez dokonanie oceny projektu z pominięciem kryteriów wyboru projektów. Wnioskodawca wskazał w proteście. ze ocena projektu została przeprowadzona niezgodnie z powyższymi zapisami oraz nie uwzględnia całości informacji przedstawionych w dokumentacji aplikacyjnej. Wnioskodawca podniósł, że zasadniczy wpływ na negatywna ocenę projektu miał również brak zrozumienia specyfiki projektu przez KOP. W jego opinii KOP celowo pomijała liczne argumenty świadczące o spełnieniu poszczególnych aspektów oceny w negatywnie ocenionych kryteriach. Wnioskodawca uważał, iż o nieprawidłowości oceny KOP świadczy to, że poprzedni wniosek dotyczący tego samego projektu Wnioskodawcy, został oceniony w poszczególnych kryteriach całkowicie odmiennie.
W wyniku rozpoznania protestu PARP częściowo protest uwzględniła – uznała za spełnione kryterium nr 5 : "Wnioskodawca posiada zdolność do sfinansowania projektu" (0 pkt na 1 pkt możliwy, wymagane minimum punktowe 1 ). Ostateczna punktacja wyniosła więc 6 punktów, co oznaczało nadal negatywną ocenę projektu. Podtrzymała stanowisko co do pozostałych kryteriów.
Od powyższego rozstrzygnięcia spółka G. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, domagając się stwierdzenia, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny, przekazania PARP sprawy do ponownego rozpoznania i zasądzenie od PARP na rzecz Skarżącego kosztów wywołanych wniesieniem niniejszej skargi, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie :
1) art. 37 ust. 1 ustawy z 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (Dz.U. z 2017 roku, poz. 1460 z późn. zm., dalej w skrócie zwana "ustawą wdrożeniową") poprzez naruszenie zasady przejrzystości, rzetelności i bezstronności w ocenie wniosku Skarżącego i jego arbitralną, stronnicza oraz nierzetelna ocenę, w szczególności poprzez brak uzasadnienia przesłanek, którymi kierował się PARP wydając kwestionowane rozstrzygnięcie, w zakresie:
a) stwierdzenia, iż na rynku znajdują się "produkty podobne do produktu Wnioskodawcy", w tym poprzez nieuprawnione zawężenie rozważań na temat produktu Skarżącego wyłącznie do jednego parametru - ciśnienia butli 20 lub 30 MPa i dekomponowanie na części składowe produktu będącego przedmiotem wniosku, podczas gdy z wniosku o dofinansowanie oraz protestu Skarżącego z dnia 12.04.2018 r. jednoznacznie wynika, że rozważane winny być kompleksowo (łącznie) cztery nowe cechy produktu G. jako takiego, tj. efektywność masowa produktu, efektywność objętościowa zmagazynowanego gazu, czystość gazu oraz efektywność energetyczna procesu produkcji G.,
b) braku jakichkolwiek rozważań i stanowiska w przedmiocie szerokiej argumentacji podniesionej przez Skarżącego w proteście w zakresie kryterium "Innowacyjność produktu" oraz kryterium "Projekt dotyczy wdrożenia wyników prac badawczo-rozwojowych", podczas gdy prawidłowa, tj. rzetelna i przejrzysta ocena projektu Skarżącego winna w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości przedstawiać przesłanki, którymi kierował się PARP wydając kwestionowane rozstrzygnięcie,
c) uznania, że Skarżący powinien porównać swój produkt do produktów analogicznych dostępnych na rynku, w tym nie wzięcie pod uwagę oraz nie odniesienie się do rozważań i stwierdzeń, iż produkt Skarżącego nie ma jakiegokolwiek związku z produktami występujących na rynku polskim,
d) nieustosunkowanie się przez PARP do powszechnie stosowanej definicji "innowacyjności produktu" prezentowanej przez Skarżącego za podręcznikiem O. oraz F., w szczególności poprzez brak w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia miarodajnych i poddających się kontroli rozważań jak należy rozumieć "innowacyjność produktu" na gruncie przedmiotowego konkursu i jakie konkretnie okoliczności przesądziły za uznaniem, że produkt Skarżącego tych cech nie spełnia, ograniczając się do lakonicznego stwierdzenia "z punktu widzenia zasad konkursu nie są to funkcjonalności potwierdzające przewagi nad produktami dostępnymi na rynku. Wnioskodawca nie wykazał także, ze mają one istotne znaczenie dla odbiorców",
e) sprzeczności rozstrzygnięcia PARP z: IX definicją innowacji produktowej (podręczniki O. oraz F.) oraz załącznikiem nr 1 do regulaminu konkursu, wieloletnim (23-letnim) doświadczeniem Skarżącego, przeprowadzonymi przez Politechnikę [...] badaniami B+R oraz opinią największego na świecie, z ponad 10-letnim doświadczeniem, producenta butli gazowych.
2) art. 37 ust. 1 w zw. z art. 37 ust. 2, art. 41 ust. 1 i 44 ust. 1 ustawy wdrożeniowej poprzez:
a) brak przejrzystości w ocenie kryterium "innowacyjności produktowej" wobec braku w regulaminie konkursu w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój 2014- 2020 definicji "innowacyjności produktowej", a tym samym miarodajnego i bezstronnego kryterium marginalizującego ryzyko arbitralnej i swobodnej oceny,
b) uznanie przez PARP z naruszeniem opisu kryterium "projekt dotyczy wdrożenia wyników prac badawczo-rozwojowych", że projekt nie dotyczy wdrożenia wyników prac B+R, poprzez brak kompleksowej analizy wniosku w zakresie wynikającym z załącznika nr 1 do regulaminu konkursu przedmiotowego kryterium i okoliczności, które winny być przedmiotem analizy.
3) art. 37 ust. 1 w zw. z art. 41 ust. 1 ustawy wdrożeniowej poprzez dwukrotną, całkowicie odmienną ocenę projektu Skarżącego przez tą samą instytucję pośredniczącą - PARP na podstawie dwóch wniosków o dofinansowanie w zakresie kluczowych, determinujących ocenę w pozostałych kryteriach, kryterium "Innowacyjności projektu" oraz "Projekt dotyczy wdrożenia wyników prac badawczo-rozwojowych", co - zdaniem Skarżącego - należy uznać za niedopuszczalne w świetle przedmiotowej normy, zgodnie z którą to "właściwa instytucja" (PARP) przeprowadza wybór projektów do dofinansowania, a co za tym idzie projekt identyczny w swej treści w zakresie kryteriów "Innowacyjności projektu" oraz "Projekt dotyczy wdrożenia wyników prac badawczo-rozwojowych" w obu postępowaniach konkursowych nie powinien zostać przez tą samą instytucję (PARP) oceniony w skrajnie odmienny sposób, co doprowadziło do naruszenia zasady rzetelności przejrzystości oraz wypracowanego w orzecznictwie kryterium "niezmienności" oceny projektu, a ponadto nie odniesienie się do stanowiska prezentowanego przez Skarżącego na str. 6 protestu i podniesionej tam argumentacji w przedmiotowym zakresie.
4) art. 37 ust. 1 w zw. z art. 2 pkt 18 ustawy wdrożeniowej poprzez błędną identyfikację projektu Skarżącego, co powoduje, iż zaskarżone rozstrzygnięcie de facto nie poddaje się kontroli merytorycznej i weryfikacji, bowiem z uzasadnienia negatywnej oceny wniosku o dofinansowanie z dnia [...].12.2017 r., jak i skarżonego rozstrzygnięcia, wynika, iż PARP błędnie zidentyfikował projekt będący przedmiotem wniosku o dofinansowanie, więc i rozważania w zakresie oceny projektu całkowicie pomijają argumentację Skarżącego w zakresie cech produktu przesądzających o jego innowacyjności produktowej,
5) § 6 ust. 1 regulaminu prac Komisji Oceny Projektów w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój 2014-2020 poprzez dokonanie oceny projektu Skarżącego z naruszeniem zakresu, w jakim podlega on ocenie, tj. wyłącznie w zakresie kryteriów przewidzianych w tymże załączniku do regulaminu konkursu, wprowadzenie w uzasadnieniu rozstrzygnięcia z dnia [...].05.2018 r. (oraz oceny z dnia [...].03.2018 r.) arbitralnych oraz niemierzalnych kryteriów oceny, które nie leżały w zakresie oceny wynikającej z regulaminu konkursu, a w konsekwencji oparcie rozstrzygnięcia na nieznanych w momencie składania wniosku kryteriach, które pozostają w oczywistej sprzeczności z obiektywnymi i mierzalnymi kryteriami oceny wskazanymi w załączniku nr 1 wniosku o dofinansowanie, co doprowadziło do oceny wniosku o dofinansowanie z naruszeniem zasad niedyskryminacji i przejrzystości (art. 125 ust, 3 pkt ii Rozporządzenia PE i Rady nr 1303/2013 z 17.12.2013 r. oraz art. 2 pkt 13a ustawy).
6) § 8 ust. 1 i 6 oraz § 10 ust. 2 regulaminu konkursu poprzez dokonanie oceny projektu z naruszeniem kryteriów wyboru projektu, z pominięciem dokumentów i wyjaśnień złożonych przez Skarżącego w ramach aplikacji, podczas gdy zgodnie z przytoczona normą ocena projektu dokonywana jest na podstawie informacji zawartych we wniosku o dofinansowanie oraz informacji lub dokumentów, o których mowa w ust. 6 (jeżeli wnioskodawca był wezwany do ich złożenia, tj. tak jak w niniejszym przypadku), a także informacji udzielanych przez Skarżącego podczas posiedzenia Panelu Ekspertów.
W obszernym uzasadnieniu skargi Spółka G. rozwinęła wyżej przedstawione zarzuty.
W odpowiedzi na skargę PARP wniosła o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zaprezentowane w zaskarżonym rozstrzygnięciu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U.2017.2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem. Na podstawie art. 3 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. 2017.1369 ze zm.), określanej dalej jako "ustawa p.p.s.a.", sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach.
Takimi przepisami szczególnymi są także przepisy ustawy wdrożeniowej, które określają m.in. sposób wyboru projektów do dofinansowania oraz procedurę odwoławczą w sprawach dotyczących oceny projektów finansowanych ze środków regionalnego programu operacyjnego. Jedynie w zakresie nieuregulowanym w tej ustawie do postępowania przed sądami administracyjnymi stosuje się odpowiednio przepisy ustawy p.p.s.a., z wyłączeniami, o których mowa w art. 64 ustawy wdrożeniowej.
Zgodnie z art. 61 ust.1 ustawy wdrożeniowej w przypadku nieuwzględnienia protestu, negatywnej ponownej oceny projektu lub pozostawienia protestu bez rozpatrzenia, w tym w przypadku o którym mowa w art. 66 ust. 2 pkt 1 tej ustawy, wnioskodawca może wnieść skargę do sądu administracyjnego zgodnie z art. 3 § 3 ustawy p.p.s.a.
W wyniku rozpatrzenia skargi, sąd może: uwzględnić skargę stwierdzając, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny, przekazując jednocześnie sprawę do ponownego rozpatrzenia przez właściwą instytucję zarządzającą lub pośredniczącą (pkt 1a); orzec, że pozostawienie protestu bez rozpatrzenia było nieuzasadnione, przekazując sprawę do rozpatrzenia przez właściwą instytucję zarządzającą lub pośredniczącą (pkt 1b); oddalić skargę w przypadku jej nieuwzględnienia (pkt 2); umorzyć postępowanie w sprawie, jeżeli jest ono bezprzedmiotowe (pkt 3).
Oceniając skargę wg wyżej przedstawionych zasad należy stwierdzić, iż ocena wniosku została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało wpływ na wynik oceny.
W pierwszym rzędzie należy stwierdzić, że trafny jest zarzut naruszenia art. 37 ust. 1 w zw. z art. 41 ust. 1 ustawy wdrożeniowej, który polega na dokonaniu w dwóch następujących po sobie konkursach tego samego programu operacyjnego, osi priorytetowej , działania i poddziałania , przeprowadzonych przez tę samą instytucję na podstawie takiego samego regulaminu i kryteriów , dwóch skrajnie odmiennych ocen spełniania kryteriów konkursowych. W konkursie nr 2 ten sam projekt uzyskał 10 punktów, nie uzyskał tylko wymaganej ilości punktów w kryterium nr 5 "Wnioskodawca posiada zdolność do sfinansowania projektu". Zostały uznane za spełnione kluczowe kryteria tj. nr 1 "Projekt dotyczy wdrożenia wyników prac badawczo-rozwojowych" oraz nr 8 "Innowacyjność produktu" , zakwestionowane w konkursie nr 3. W wyniku rozpoznania protestu w obecnej edycji konkursu zostało z kolei uznane spełnienie kryterium nr 5 "Wnioskodawca posiada zdolność do sfinansowania projektu" (wniosek poprawiony w stosunku do złożonego w poprzedniej edycji). Badając oba wnioski należy stwierdzić, że dotyczą one tego samego przedsięwzięcia, które zostało opisane w taki sam sposób. Oba konkursy były przeprowadzane wg tych samych reguł wynikających z takiego samego regulaminu i kryteriów. Powyższe fakty budzą poważne wątpliwości Sądu co do poprawności działania IOK ( instytucji organizującej konkurs ) czyli PARP.
Jest faktem, że zacytowanej wyżej regulacji art. 61 ust. 1 ustawy wdrożeniowej wynika, że kontroli sądów administracyjnych poddana jest ocena
konkretnego projektu zgłoszonego przez oznaczonego wnioskodawcę do precyzyjnie określonego postępowania konkursowego, którego zasady określa ustawa wdrożeniowa, w ramach ściśle określonego systemu realizacji programów operacyjnych. Podkreślić też należy, że zasadniczo reguła postępowania konkursowego polega na wyłonieniu najlepszego projektu, takiego, który zagwarantuje osiągnięcie we właściwym programie operacyjnym założonego celu.
W kontekście powyższych rozważań, badając legalność oceny merytorycznej wniosku o dofinansowanie strony skarżącej, Sąd nie jest uprawniony do badania legalności oceny projektu innego niż wszczynający postępowanie konkursowe w niniejszej sprawie. Jednak rację ma Skarżący, że nie do pogodzenia z zasadami wynikającymi z art. 37 ust. 1 ustawy wdrożeniowej jest sytuacja, że tożsame zapisy regulaminu ( w tym będące jego częścią kryteria wyboru projektu ) są interpretowane w sposób skrajnie odmienny. Należy zwrócić uwagę na fakt, iż praktyka sądów administracyjnych, wypracowana na podstawie ustawy z 6 grudnia 2006r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz.U. z 2014r., poz. 1649 ze zm.) wskazywała, że postanowienia systemu realizacji programów operacyjnych, a więc także dokumentacja konkursowa mają znaczenie quasi normatywne, są stosowane łącznie z zapisami prawa powszechnie obowiązującego jako podstawa kontroli oceny projektu. Nie można więc zgodzić się, że zapisy regulaminu mogą być interpretowane w sposób całkowicie dowolny w zależności od składu osobowego komisji konkursowej. Słusznie zwraca uwagę Strona, iż z treści art. 41 ust. 1 ustawy wdrożeniowej wynika obowiązek instytucji organizującej konkurs zadbania, aby zapisy dokumentacji konkursowej były interpretowane w sposób możliwie najbardziej spójny przez wszystkie komisje oceny projektów. Oczywiście nie można wykluczyć wystąpienia pewnych odrębności, zwłaszcza w sytuacjach w sposób oczywisty ocennych np. co do stopnia spełnienia kryterium , tam gdzie regulamin przewiduje punktację szerszą niż 0-1. Jednak IOK powinna wypracować pewne zasady jednolitego interpretowania pojęć podstawowych jak np. innowacyjność, wdrożenie prac B+R itp.
Nie można się przy tym zgodzić z poglądem PARP, iż przyjęcie stanowiska , że instytucja organizująca konkurs jest w pewien sposób związana poprzednią oceną, stawia podmiot aplikujący po raz kolejny w lepszej sytuacji niż tego, który czyni to po raz pierwszy. Nie jest niczym nagannym, aby reguły oceny były jasne i przewidywalne, a zapisy dokumentów programowych interpretowane w sposób zbliżony. Zdaniem Sądu jest to stan, do którego powinny dążyć wszystkie instytucje państwowe. Kwestia lepszej sytuacji w ogóle nie powinna być tak stawiana. Odwracając sytuację należy bowiem wskazać, że zezwolenie na niebranie pod uwagę wyników poprzedniej oceny stawia aplikującego po raz kolejny w gorszej sytuacji – z poprzedniego konkursu wyszedł z jakiś obrazem swojego projektu, w kryteriach, w których uzyskał ocenę pozytywną nie widział potrzeby poprawy swojego projektu, co mógłby uczynić, gdyby ocena była negatywna. Z tych też względów należy zgodzić się ze stanowiskiem Skarżącego, że dokonanie dwóch skrajnie odmiennych ocen projektu narusza zasady przejrzystości i rzetelności, określone w art. 37 ust. 1 ustawy wdrożeniowej.
Przechodząc do omówienia konkretnych nieprawidłowości, jakie zostały popełnione w toku oceny wniosku , należy przypomnieć, że ukształtowane od dawna orzecznictwo sądów administracyjnych podkreśla, iż sąd administracyjny nie został wyposażony w kompetencje, aby ocenić i podważyć wiedzę fachową ekspertów dokonujących merytorycznej oceny projektu. Nie ma bowiem wiedzy specjalistycznej, przy czym w postępowaniu przed sądem administracyjnym wyłączono możliwość przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego. Tym samym sąd administracyjny nie ma kompetencji ani też odpowiednich narzędzi procesowych, aby dokonać merytorycznej oceny projektu, co byłoby równoznaczne z niedozwolonym na gruncie p.p.s.a. (z nielicznymi wyjątkami), zastępowaniem organu w orzekaniu.
Oczywiście powyższe nie oznacza, że Sąd nie dokonuje recenzji oceny ekspertów. Dokonuje jej, ale tylko w kontekście np. pominięcia w ocenie określonych treści, czy też dokonywania oceny przez ekspertów w oparciu o elementy, które nie stanowią przedmiotu oceny w danym kryterium. Merytoryczna weryfikacja wniosku odbywa się według kryteriów wartościujących i ma ona charakter swobodnej oceny, ale nie może przybierać oceny dowolnej, gdyż ( o czym była już mowa ) kryteria oceny zostały wskazane w dokumentacji konkursowej.
Dokonując kontroli poprawności oceny spełnienia kryterium nr 1 "Projekt dotyczy wdrożenia wyników prac badawczo-rozwojowych" należy stwierdzić, iż PARP błędnie uznała, że wniosek nie spełnia tego kryterium.
Zgodnie z treścią wniosku o dofinansowanie wdrożeniem mają by objęte wyniki prac B+R w postaci produktu o nazwie G. We wniosku produkt ten został opisany jako gazowy moduł ciśnieniowy o wysokiej efektywności magazynowania gazu. Moduł składa się z porcji gazu technicznego lub spożywczego o wysokiej czystości, sprężonego do ciśnienia 30MPa oraz z dedykowanej butli charakteryzującej się zwiększoną wytrzymałością i zmniejszoną masą w porównaniu do butli spotykanych na rynku. Integralną częścią nowego produktu jest innowacyjny sposób napełniania pojemnika gazem. Dzięki udoskonalonemu procesowi produkcji gazu możliwe jest uzyskanie dużej czystości gazu w pojemniku oraz krótkiego czasu napełniania. Z opisu prac B+R wynika, że ich przedmiotem było m.in. obniżenie wartości temperatury podczas procesu napełniana butli gazem. Wynika też, że nie tylko zastosowanie nowego typu butli, ale też udoskonalony sposób napełniana tych butli gazem pozwoli na osiągnięcie wzrostu efektywności magazynowania gazu, a także jego większej czystości.
Tymczasem oceniający uznali, iż przedmiotem projektu ma być przede wszystkim dedykowany pojemnik (butla), charakteryzujący się zwiększonymi własnościami wytrzymałościowymi i zmniejszoną masą w porównaniu do pojemników ciśnieniowych spotykanych na rynku. Zdaniem PARP w toku prac B+R nie opracowano nowego produktu, gdyż kluczowe znaczenie mają butle już dostępne na rynku, które wnioskodawca ma zamiar dzierżawić.
W ocenie Sądu jest to założenie całkowicie dowolne. Oceniający nie wyjaśniają dlaczego pomijają w swojej opinii ten element nowego produktu, jaki był przedmiotem prac B+R tj. udoskonalenie procesu napełniania butli gazem. Z opisu projektu wynika, że butle były wybrane i testowane pod kątem przydatności do przechowywania gazu o większym stopniu sprężenia. Nie ulega wątpliwości, że sama butla nie była w inny sposób przedmiotem prac B+R, jest to produkt już dostępny na rynku, o lepszych parametrach niż dotychczas używane powszechnie. Jednak przedmiotem prac B+R jest możliwość napełnienia tych butli gazem o większym stopniu sprężenia, a także większej czystości, co wg opisu projektu da produkt o większej możliwości zastosowań, a także bardziej ekonomiczny. Oceniający kwestie te pominęli zupełnie.
Jak już wyżej wspomniano , nie jest rolą Sądu ustalanie czy opisane właściwości produkt posiada, ale nie ulega wątpliwości, że oceniający pominęli ten aspekt projektu całkowicie.
Zgodnie z opisem kryterium nr 1 przeprowadzone prace badawcze muszą mieć kluczowe znaczenie dla opracowania/udoskonalenia produktu( wyrobu lub usługi). Wynika więc z niego jednoznacznie, że nie jest wymagane , aby produkt/wyrób/usługa były w całości wynikiem tych prac, a także aby produkt/wyrób/usługa były całkowicie nowe – mogą być udoskonalone. W konsekwencji odmowa uznania spełnienia kryterium nr 1 z tego powodu, że butle już są stosowane na rynku i nie są efektem prac B+R jest sprzeczna z opisem kryterium. Do jego spełnienia wystarcza bowiem stwierdzenie, że przeprowadzone prace B+R miały kluczowe znaczenie dla udoskonalenia produktu/wyrobu/usługi. Należy więc stwierdzić, że przeprowadzona ocena w zakresie kryterium nr 1 jest sprzeczna z jego opisem.
Stwierdzenie , że projekt nie spełnia kryterium nr 1 powodowało, że został on także negatywnie oceniony w kryterium nr 3 – "Wydatki w ramach projektu są racjonalne i uzasadnione z punktu widzenia zakresu i celu projektu" oraz kryterium nr 8 –"Innowacyjność produktu". Pogląd Sądu, że ocena projektu została przeprowadzona wadliwie w zakresie kryterium nr 1 musi więc wywrzeć ten skutek, że po ponownej ocenie kryterium nr 1 należy ponownie zweryfikować spełnienie kryterium nr 3 i 8.
Przy czym, zdaniem Sądu, należy także i w kryterium nr 8 przyznać rację stronie skarżącej, iż miał prawo odnieść wskaźniki innowacyjności do butli 20MPa jako produktów powszechnie występujących na rynku polskim, jeżeli rzeczywiście butle 30MPa są używane marginalnie ( wnioskodawca podaje, że stanowią ok. 1% rynku). W opisie kryterium podano, iż produkt powinien być znacząco ulepszony (nowe cechy lub funkcjonalności) w stosunku do produktów dostępnych na rynku krajowym ( punktowane 1 pkt. ). Pojawia się pytanie co oznacza wyrażenie "produkt dostępny na rynku krajowym"? Czy rzeczywiście produkt, który występuje marginalnie jest produktem dostępnym? Czy może jednak należy uznać, że aby zobrazować lepiej innowacyjność należy odnieść się do produktów stosowanych powszechnie, bo to te mają być zastąpione przez wprowadzany produkt i to z tymi będzie porównywany przez potencjalnego odbiorcę ? Należy przypomnieć, że w poprzedniej edycji konkursu projekt otrzymał w tym kryterium 3 punkty ( na 4 możliwe do uzyskania ).
Niezależnie od powyższego należy zauważyć, że opis kryterium nie wymaga podania żadnych wskaźników liczbowych, wymaga wykazania , że produkt jest innowacyjny : Wsparcie uzyskać mogą projekty dotyczące innowacji produktowej co najmniej na skalę polskiego rynku, tzn. objęty wdrożeniem produkt charakteryzuje się nowością w odniesieniu do posiadanych przez owych cech i funkcjonalności w porównaniu do rozwiązań dostępnych na rynku polskim i jednocześnie nowe cechy i funkcjonalności wdrażanego produktu mają istotne znaczenie dla odbiorców produktu.
Niezrozumiałym jest więc stwierdzenie zawarte w zaskarżonym piśmie : Jeśli chodzi o nowe funkcjonalności produktu, Wnioskodawca wskazał na trzy: proekologiczny charakter (zmniejszenie liczby przejazdów i zmniejszenie ilości opakowań i odpadów), ekonomiczny aspekt (zmniejszenie kosztów finansowania, zmniejszenie zapotrzebowania na powierzchnie), ergonomiczność produktu i mniejsze obciążenie dla użytkownika. Należy zaznaczyć. że funkcjonalności nie dotyczą bezpośrednio produktu Wnioskodawcy - wyrażają - w sposób mało precyzyjny - efekty korzystania z butli o większym ciśnieniu i większej "ładowności" na proces dostawy butli do klienta, sposób czy koszty magazynowania. Z punktu widzenia zasad konkursu nie są to funkcjonalności potwierdzające przewagi nad produktami dostępnymi na rynku. Wnioskodawca nie wykazał także, że mają one istotne znaczenie dla odbiorców.
Zdaniem Sądu takie sformułowania noszą znamiona oceny dowolnej, oderwanej od opisu kryterium. Zmniejszenie kosztów związanych z korzystaniem z butli , dłuższy czas jej użytkowania ma w sposób oczywisty podstawowe znaczenie dla odbiorcy każdego produktu. Doświadczenie życiowe wskazuje, że są to aspekty, które są przez nawet przeciętnego konsumenta brane pod uwagę przy dokonywaniu inwestycji. A tu mówimy o działalności profesjonalnej , związanej z rachunkiem ekonomicznym.
Te same zarzuty mogą być postawione przy ocenie spełnienia kryterium nr 4 "Wskaźniki projektu są obiektywnie weryfikowalne i odzwierciedlają założone cele projektu" , gdyż spełnienie tego kryterium zostało zakwestionowane wyłącznie co do użycia jako wartości bazowej butli 20MPa.
TO samo błędne założenie , że w sposób niewłaściwy odniesiono się do butli 20MPa a nie istniejących już 30MPa legło częściowo u podstaw negatywnej oceny kryterium nr 9 – "Potencjał rynkowy produktu będącego efektem projektu". Z treści wniosku wynika, że technologia 30MPa praktycznie na rynku polskim nie istnieje, obecnie nowością są butle 20MPa, które zastępują 15MPa. Wydaje się logicznym, że badamy potencjał rynkowy w odniesieniu do tego produktu, który na rynku realnie występuje i który chcemy na rynku zastąpić. Została też zakwestionowana rzetelność danych, uznana za wiarygodną w poprzedniej edycji konkursu. Oczywiście Sąd nie ma kompetencji do oceny spełnienia kryterium, jednak biorąc pod uwagę dwa aspekty wyżej wymienione, a nadto fakt, iż strona ma duże doświadczenie na rynku gazów technicznych oraz że przedstawiła 45 listów intencyjnych deklarujących zainteresowanie nowym produktem, zdaniem Sądu kryterium to powinno zostać ocenione ponownie.
Uznanie, że projekt nie spełnia kryterium nr 10 oraz 11 nie budzi żadnych zastrzeżeń , jest w sposób oczywisty poprawne.
Co do kryterium nr 12 : "Projekt polega na wdrożeniu wyników prac B+R chronionych patentem lub zgłoszonych do ochrony patentowej lub prawem ochronnym na wzór użytkowy lub dotyczy zgłoszonego wzoru użytkowego" to negatywna ocena tego kryterium była spowodowana wynikiem oceny kryterium nr 1 . Ponowna analiza tego kryterium podstawowego i ewentualne uznanie jego spełnienia będzie musiało odnieść skutek na ocenę kryterium nr 12.
Przy ponownym rozpoznaniu protestu Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości ponownie rozpatrzy protest , biorąc pod uwagę stanowisko Sądu wyrażone w niniejszym orzeczeniu, a następnie stanowisko swoje należycie uzasadni, odnosząc się ściśle do treści kryteriów. W przypadku, gdy uzna za niezbędne dokonanie oceny odmiennej od tej z poprzedniej edycji konkursu, szczegółowo wyjaśni dlaczego tamtą ocenę uznaje za nieprawidłową. Z pewnością jest to również sytuacja, w której należy wykorzystać możliwość , jaką daje § 10 ust. 4 Regulaminu prac Komisji Oceny Projektów, zgodnie z którym można sięgnąć przy rozpoznaniu protestu po opinię eksperta.
Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 61 ust. 8 pkt 1 lit. a ustawy wdrożeniowej stwierdził , że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny i przekazał sprawę PARP do ponownego rozpatrzenia . Orzeczenie o kosztach zapadło na podstawie art. 200 p.p.s.a
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło