V SA/Wa 98/08

Referendarz sądowy Anna Michałowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi B. K. na decyzję Prezesa Agencji Rynku Rolnego z dnia ... września 2007 r. Nr ... w przedmiocie cofnięcia indywidualnej ilości referencyjnej dostaw mleka p o s t a n a w i a: - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym W wyniku rozpoznania wniosku B. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na decyzję Prezesa Agencji Rynku Rolnego referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z dnia 18 marca 2008 r. odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie całkowitym. W wyniku rozpatrzenia sprzeciwu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 21 kwietnia 2008 r. odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Postanowieniem z dnia 15 lipca 2008 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącej na ww. postanowienie z 21 kwietnia 2008 r. Zasadniczy wpływ na taki kształt rozstrzygnięcia wywarła – jak wskazał Sąd - okoliczność, że skarżąca w oświadczeniu złożonym na urzędowym formularzu, w sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego oraz w zażaleniu nie wykazała, iż zachodzą w stosunku do niej okoliczności uzasadniające przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym. Naczelny Sąd Administracyjny podzielił wątpliwości Sądu I instancji co do uzyskiwanych przez skarżącą miesięcznych dochodów wobec jednoczesnego wykazania wydatków co najmniej dwukrotnie przekraczających kwotę tychże dochodów. Ponadto skarżąca pomimo posiadania konta bankowego nie wykazała jego stanu. Wnioskiem z dnia 6 stycznia 2009 r. (data nadania pisma w polskim urzędzie pocztowym) B. K. wystąpiła ponownie o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego ewentualnie adwokata. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca podała, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje wraz z pełnoletnim synem, posiada dom o pow. ... m ², mieszkanie o pow. ... m², budynki gospodarcze, ciągnik oraz nieruchomość rolną o pow. ...ha, natomiast nie posiada zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Obecnie z gospodarstwa nie osiąga stałych miesięcznych dochodów pieniężnych. Na comiesięczne różne opłaty urzędowe syn musi zarobić poza gospodarstwem, w okresie zimowym jest zastój na jakiekolwiek prace. W styczniu skarżąca ma do opłacenia dwie składki KRUS – ... zł, kolędę, wyżywienie, wydatki niespodziewane, ubezpieczenie budynków – ... zł., w sumie ... zł. Do ogrzania ma również dom. Wskazanych pieniędzy co miesiąc nie można wypracować, a co miesiąc w tej kwocie mieszczą się wydatki. Na olej napędowy na cały rok wydała ... zł. W dodatkowym oświadczeniu złożonym na wezwanie Sądu skarżąca wskazała, iż syn nie posiada rachunku bankowego. Jej wydatki w ciągu roku kształtują się następująco; węgiel – ... zł, olej do ciągnika – ... zł, ubezpieczenie budynków - ... zł, prąd – ... zł, podatek rolny – ... zł, składki KRUS za 2 osoby – ... zł, ubezpieczenie OC ciągnika- ... zł, 2 butle gazu – ...zł, koszenie trawy – ... zł, kombajn i prasa – ... zł, nawóz sztuczny ...zł. Skarżąca wskazała, iż na wskazane opłaty powinna sprzedać 18 ton żyta, a z 1ha zbiera 1 tonę. Ponadto skarżąca nadesłała historię rachunku bankowego za okres od 1 lipca 2008 do 27 stycznia 2009, decyzję w sprawie zobowiązania pieniężnego z tytułu podatku rolnego leśnego, polisę ubezpieczenia budynków, faktury za olej napędowy oraz za prąd, potwierdzenie wpłat na KRUS. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważyć należało, co następuje: Treść i warunki przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym określa art. 245 §2 i art. 246 §1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej ustawy p.p.s.a. W myśl art. 245 §2 ustawy p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie całkowitym, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a, zostaje przyznane osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Odniesienie się do zasadności złożonego przez skarżącą żądania zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika w postępowaniu sądowym poprzedzić należy wyjaśnieniem, że rozpoznawany wniosek nie jest pierwszym wnioskiem skarżącej o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 15 lipca 2008 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącej na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 kwietnia 2008 r. w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym z uwagi na niewyjaśnienie przez skarżącą jej sytuacji finansowej. Należy zauważyć, że przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przewidują możliwość wielokrotnego składania wniosku o przyznanie prawa pomocy, jednakże dla zmiany stanowiska sądu konieczna jest zmiana okoliczności, na podstawie których sąd uprzednio odmówił przyznania wnioskodawcy żądanego prawa (por. postanowienie NSA z dnia 20 maja 2005 r., sygn. akt I OZ 474/05, niepubl.). Reguła ta znajduje swoje uzasadnienie w normie zawartej w przepisie art. 165 ustawy p.p.s.a., zgodnie z którym postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Zastosowując, do wniosku złożonego w niniejszej sprawie przez skarżącą, powyższe kryterium oceny zasadności przyznania prawa pomocy, stwierdzić trzeba, że skarżąca nie powołała się w sposób skuteczny na zmianę okoliczności dotyczących jej sytuacji finansowej i rodzinnej oraz ponownie nie wyjaśniła w sposób należyty swej sytuacji finansowej. Skarżąca wskazała, iż nie uzyskuje żadnych dochodów z gospodarstwa rolnego, ponosząc przy tym znaczne nakłady. Skarżąca wskazała, iż jej wydatki na gospodarstwo oraz zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych rocznie kształtują się granicach ...zł, co daje kwotę około ... zł miesięcznie (w styczniu wydatki wyniosły około ... zł). W tym stanie rzeczy skoro skarżąca nie uzyskuje żadnych dochodów nie można przyjąć za wiarygodne jej oświadczeń, gdyż jej wydatki nie znajdują pokrycia z uwagi na brak jakichkolwiek dochodów. Nadesłane rachunki potwierdzają wyłącznie, iż skarżąca posiada środki finansowe na ich opłacenie, nie ujawnia jednak źródła dochodu tychże środków. Ponadto skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z pełnoletnim, synem, który pracuje (zgodnie z oświadczeniem) również poza gospodarstwem, ale skarżąca nie określiła wysokości jego zarobków wskazując wyłącznie, iż zarobki te syn ma na "opłaty, swoje utrzymanie i wydatki". Podkreślić należy, że zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie zastępstwa procesowego, o co wnosi w niniejszej sprawie skarżąca, wiąże się z poniesieniem przez Skarb Państwa określonych kosztów. Wydatek tego rodzaju ma charakter publicznoprawny i może zostać zrealizowany tylko wtedy, gdy zostanie ustalone w sposób niewątpliwy, iż strona uczestnicząca w postępowaniu sądowym, pomimo poczynienia oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania, nie jest w stanie finansowo podołać ciężarowi uiszczenia kosztów sądowych oraz wynajęcia zawodowego pełnomocnika. W niniejszej sprawie, brak jest podstaw by takie ustalenie mogło zostać w sposób uzasadniony przyjęte. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji postanowienia.