V SA/Wa 982/11

Referendarz sądowy Konrad Łukaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 2 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R. V. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] stycznia 2011 r. Nr [...] w przedmiocie wydalenia z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z 27 maja 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę R. V. z uwagi na jej złożenie po upływie ustawowego terminu przewidzianego do wniesienia skargi. Wnioskiem – sporządzonym na formularzu PPF z 5 lipca 2011 r. – skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Jednocześnie w uzasadnieniu wniosku wskazał, iż wnosi o zwolnienie od ponoszenia kwoty 375,04 zł, wskazanej jako wartość przedmiotu zaskarżenia. Wnioskodawca oświadczył, iż nie posiada nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych, nie uzyskuje dochodów, zaś na wyżywienie otrzymuje drobne kwoty od rodziców. W związku z tym, iż złożone oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych cudzoziemca, zarządzeniem z 21 lipca 2011 r. wezwano go do udzielenia dodatkowych informacji oraz złożenia określonych dokumentów. Jednocześnie poinformowano wnioskodawcę – w związku z dopisaniem na urzędowym formularzu PPF, iż wnosi o zwolnienie z kosztów wydalenia w wysokości 375,04 zł – że postępowanie z wniosku o prawo pomocy dotyczy tylko kosztów sądowych, tj. opłat i wydatków jakie są związane z postępowaniem przed sądem administracyjnym, natomiast nie dotyczy ono opłat i wydatków ustalonych w postępowaniu przed organem administracyjnym, wobec czego nie jest możliwe zwolnienie strony z opłaty 375,04 zł. W dniu 11 sierpnia 2011 r. wpłynęło pismo skarżącego, w którym poinformował, iż wysłał 100 zł na rachunek [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...], zaś pozostałą kwotę będzie w stanie uiścić jak najszybciej, gdyż oczekuje finansowego prezentu od rodziny. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Na wstępie podnieść należy, iż wniosek cudzoziemca polega na nieporozumieniu. Wprawdzie został on złożony na urzędowym formularzu PPF, w którego rubryce nr 4 zakreślono, iż wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych, jednakże z jego treści wynika, że skarżącemu chodzi o zwolnienie od kosztów wydalenia w wysokości 375,04 zł, ustalonych w postępowaniu administracyjnym. Wskazać jeszcze raz należy, iż przedmiotem postępowania z wniosku o prawo pomocy – jako postępowania wpadkowego w ramach postępowania sądowoadministracyjnego – są wyłącznie koszty sądowe, tj. opłaty sądowe i wydatki jakie obciążają stronę w postępowaniu sądowym. Do takich opłat nie można zaliczyć kosztów ustalanych w postępowaniu administracyjnym (kosztów wydalenia), co oznacza, że nie jest możliwe zwolnienie wnioskodawcy od tego rodzaju opłat. Wobec tego, iż skarga cudzoziemca została odrzucona, rozpoznanie wniosku o prawo pomocy na obecnym etapie postępowania sprowadza się do oceny, czy skarżący zasługuje na zwolnienie od kosztów ewentualnego postępowania związanego ze złożeniem skargi kasacyjnej. Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – stosownie do treści przepisu art. 199 p.p.s.a. – ponoszenie przez stronę kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Literalna wykładnia powyższych regulacji nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki przemawiające za udzieleniem prawa pomocy, ciąży na ubiegającej się o takie prawo stronie. Godzi się zatem przyjąć, iż wprowadzając wyjątek od ogólnej zasady partycypowania w kosztach sądowych, ustawodawca złożył obowiązek wykazania pozytywnych przesłanek na wnioskodawcę, zaś ocenę ich spełnienia pozostawił referendarzowi lub sądowi rozpatrującemu wniosek. Jednocześnie w sytuacji, gdy oświadczenie zawarte we wniosku jest niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego wnioskodawcy lub budzi wątpliwości, sąd na podstawie art. 255 p.p.s.a., ma prawo wezwania takiej osoby do złożenia dodatkowego oświadczenia uzupełniającego, jak i potwierdzającego wykazywane przez nią okoliczności. Wobec tego, iż oświadczenia złożone przez wnioskodawcę na urzędowym formularzu PPF z 5 lipca 2011 r., okazały się niewystarczające do oceny czy nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla niezbędnego utrzymania (jako warunku udzielenia prawa pomocy we wnioskowanym zakresie), został wezwany do podania informacji pozwalających na lepszą ocenę sytuacji majątkowej jego oraz jego rodziny oraz do złożenia określonych dokumentów. W szczególności ustalenia wymagało, gdzie i na podstawie jakiego tytułu zamieszkuje, czy pomoc finansowa uzyskiwana od rodziców ma charakter cykliczny i jaka jest jej wysokość, jakie są miesięczne wydatki wnioskodawcy związane z niezbędnym utrzymaniem oraz czy posiada środki pieniężne zgromadzone na rachunku bankowym. Mając zatem na uwadze, iż wezwanie nie zostało przez wnioskodawcę wykonane w zakreślonym terminie, uznać należało, iż nie wykazał on, że w odniesieniu do jego osoby wystąpiła ustawowa przesłanka przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. W tym stanie rzeczy nastąpił brak możliwości porównania wysokości obciążeń finansowych z jakimi winien się liczyć w postępowaniu sądowym z jego rzeczywistymi możliwościami płatniczymi, biorąc pod uwagę koszty niezbędnego utrzymania. Na marginesie już tylko dodać należy, iż kwestia należytego wykazania sytuacji makatkowej strony ubiegającej się o prawo pomocy była już wielokrotnie wyjaśniana w orzecznictwie sądów administracyjnych. Dla przykładu wskazać należy na postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 listopada 2010 r. o sygn. akt II GZ 318/10, w którym podniesiono, iż czynności określone w art. 255 p.p.s.a. podejmowane są po to, aby umożliwić stronie należyte uzasadnienie i udokumentowanie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Strona wezwana do uzupełnienia oświadczenia winna z należytą starannością wypełnić treść sądowego wezwania. To w jej interesie leży bowiem przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy (postanowienie dostępne na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z wyłożonych względów, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.