V SA/Wa 982/17
WyrokWSA w Warszawie2018-02-21
Skład orzekający: Marek Krawczak, Mirosława Pindelska, Arkadiusz Tomczak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Zakład Ubezpieczeń Społecznych zasadnie odmówił umorzenia odsetek za zwłokę od zaległych składek, biorąc pod uwagę trudną sytuację materialną i zdrowotną wnioskodawczyni oraz posiadanie przez nią nieruchomości obciążonych hipoteką?Ratio decidendi
Zakład Ubezpieczeń Społecznych zasadnie odmówił umorzenia odsetek za zwłokę, ponieważ nie zaistniały przesłanki całkowitej nieściągalności należności, a posiadane przez wnioskodawczynię nieruchomości, mimo obciążenia hipoteką, stanowią zabezpieczenie umożliwiające odzyskanie należności. Organ prawidłowo skorzystał z uznania administracyjnego, wyważając interes wnioskodawczyni z interesem społecznym.Stan faktyczny
Wnioskodawczyni W. Ś. wniosła o umorzenie odsetek za zwłokę od zadłużenia w ZUS, powołując się na trudną sytuację materialną i zdrowotną (znaczny stopień niepełnosprawności). Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia, wskazując na posiadanie przez wnioskodawczynię nieruchomości obciążonych hipoteką, które stanowią zabezpieczenie należności. Po uchyleniu przez WSA pierwszej decyzji i wskazaniu na konieczność ponownego rozważenia interesu strony i jej stanu zdrowia, ZUS ponownie odmówił umorzenia, podtrzymując stanowisko o możliwości odzyskania należności z nieruchomości. Wnioskodawczyni wniosła kolejną skargę, zarzucając organowi nieuwzględnienie wskazań sądu i błędną ocenę jej sytuacji.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Marek Krawczak (spr.), Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak, Protokolant st. specjalista - Monika Włochińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lutego 2018 r. sprawy ze skargi W. Ś. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek za zwłokę oddala skargę.
Decyzją z dnia [...] marca 2017 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wniesionego przez W. Ś., utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] maja 2015 r. odmawiającą umorzenia odsetek za zwłokę na dzień 18 lutego 2015 r.
Decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym:
W piśmie z dnia 17 lutego 2015 r. W. Ś. wniosła o "umorzenie odsetek od całości mojego zadłużenia w ZUS ..." a w piśmie z dnia 10 marca 2015 r. doprecyzowała, iż prosi o umorzenie wszystkich odsetek od jej zadłużenia w ZUS za cały okres zadłużenia, z wyłączeniem odsetek od zadłużenia objętego abolicją, od ubezpieczenia społecznego, od ubezpieczenia zdrowotnego oraz od Funduszu Pracy i Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych".
W uzasadnieniu napisała, iż jej firma D., która nie płaciła składek, została wyrejestrowana w dniu 31 grudnia 2006 r. Obecnie sytuacja materialna rodziny jest tak bardzo zła, że spełnia warunki do umorzenia odsetek.
Do wniosku W. Ś. dołączyła Oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym, z którego wynika, iż ani ona ani mąż nie pracują zarobkowo, wspólnie zamieszkujące córki mają dochody netto miesięcznie 418 zł. i 640 zł., posiada mieszkanie lokatorskie, do którego pralkę, lodówkę i laptop przyznało Wojewódzkie Centrum Pomocy Rodzinie. Korzysta z dodatków: mieszkaniowego, rodzinnego i pielęgnacyjnego - łącznie miesięcznie 874 zł. Posiadane działki rolne o pow. 1000 mkw i 1400 mkw obciążone są hipotekami przymusowymi na rzecz ZUS. Oświadczyła na piśmie, iż od 2007 r. do chwili złożenia wniosku nie osiągnęła żadnego dochodu. Przyznała, iż jest w posiadaniu środków pieniężnych uzyskanych ze zwrotu podatku VAT i od ZUS jako zwrot niesłusznie zajętych środków pieniężnych, które zamierza przeznaczyć na spłatę w ZUS należności głównej. Z tych pieniędzy pokrywa także bieżące potrzeby rodziny.
W. Ś. załączyła także orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia 24 września 2010 r. zaliczające ją na stałe do znacznego stopnia niepełnosprawności istniejącej od urodzenia.
Decyzją z dnia [...] maja 2015 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia odsetek za zwłokę na dzień 18 lutego 2015 r.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r., po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy rozstrzygnięcie wydane w pierwszej instancji, stwierdzając brak podstaw do umorzenia odsetek i zaznaczając, że w przypadku Wnioskodawczyni, nie zachodzą przesłanki pozwalające uznać całkowitą nieściągalność odsetek, co dawałoby organowi potencjalną możliwość umorzenia należności. Organ ocenił także sytuację Wnioskodawczyni w zakresie jej słusznego interesu i dokonując ponownej analizy treści § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. uznał, że Wnioskodawczyni nie znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej jej spłaty należnych organowi odsetek.
Organ przyznał, że W. Ś. znajduje się w trudnej sytuacji finansowej i obecnie nie dysponuje środkami na spłatę zadłużenia w całości. Wyraził jednak przekonanie, iż sytuacja ta ulegnie zmianie. Strona jest zgłoszona przez PUP do ubezpieczenia zdrowotnego jako osoba poszukująca pracy. Pomiędzy nią a Zakładem może zostać zawarta ugoda co do formy i zasad spłaty. Organ wskazał na dochody córek oraz na otrzymywane zasiłki. Podniósł posiadanie przez Stronę dwóch działek.
W skardze z dnia 17 września 2015 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję ZUS z dnia [...] sierpnia 2015 r., nr [...], W. Ś. zarzuciła organowi wyciąganie fałszywych wniosków z zebranego materiału dowodowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 14 grudnia 2016 r. sygn. akt V/SA/Wa 1001/16 uchylił decyzję z dnia [...] sierpnia 2015 r. wskazując, iż w postępowaniu obu instancji zabrakło należytego zastosowania art. 7 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm. - dalej "k.p.a.") Organ winien, po dokładnym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy, rozważyć i wyważyć interes społeczny i słuszny interes Strony.
Zdaniem Sądu, dokonanie przez organ analizy możliwości płatniczych Strony bez szczególnego zwrócenia uwagi na charakter jej niepełnosprawności i dalsze konsekwencje zdrowotne oraz brak możliwości poprawy sytuacji Strony w przyszłości pozwoliło Sądowi także na postawienie zaskarżonej decyzji zarzutu naruszenia sformułowanej w art. 80 k.p.a. zasady swobodnej oceny dowodów.
Organ rentowy wypełniając wskazania zawarte w przywołanym powyżej prawomocnym wyroku WSA pismem z dnia 15 lutego 2017 r. zwrócił się do strony skarżącej o dostarczenie dokumentacji dotyczącej sytuacji materialnej oraz stanu zdrowia. Po przesłaniu przez Skarżącą dokumentów wskazujących na jej aktualny stan zdrowia, sytuację życiową i materialną organ rentowy dokonał ponownej analizy materiału zgromadzonego w sprawie i wydał decyzję z dnia [...] marca 2017 r., nr 120/2017 utrzymującą w mocy decyzję dnia [...] maja 2015 r. odmawiającą umorzenia odsetek.
W uzasadnieniu organ odwoławczy zaznaczył, iż w przypadku Skarżącej nie zachodzi żadna okoliczność pozwalająca na uznanie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek, a tym samym brak jest możliwości umorzenia przedmiotowych należności na podstawie przepisu art. 28 ust. 3 stawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 1778 ze zm.) - dalej: "u.s.u.s".
Analizując sprawę w aspekcie § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. organ administracji wskazał, iż zgromadzony materiał dowodowy pozwolił na ustalenie, że Skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem J. Ś. Do budżetu rodziny wliczają się dochody wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym. Miesięczny dochód wynosi 1.588,02 zł, a koszty związane z miesięcznym utrzymaniem, w tym również koszty związane z leczeniem wynoszą łącznie 1.234,86 zł. Zamieszkuje Skarżąca wraz z mężem w W. przy ulicy [...]. Ponadto zgodnie z ustaleniami Zakładu wraz z mężem jest właścicielem działki o powierzchni 1284.0000 m2 położonej w miejscowości D., nr [...] oraz nieruchomości gruntowej o powierzchni 0,1000 ha w miejscowości J., nr [...].
Na powyższych nieruchomościach ustanowiona jest przymusowa hipoteka ZUS. Kwota zabezpieczenia przewyższa kwotę zadłużenia figurującego na Pani koncie, zatem całość zadłużenia jest możliwa do odzyskania. Zgodnie z przepisami ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych dla zabezpieczenia należności z tytułu składek Zakładowi przysługuje hipoteka przymusowa na wszystkich nieruchomościach dłużnika i możliwość dochodzenia tych należności z przedmiotu hipoteki. Ponadto organ odwoławczy zaznaczył, iż ewentualna egzekucja z wymienionych nieruchomości, nie pozbawi Skarżącej miejsca zamieszkania, a pozwoli Zakładowi na odzyskanie należności z tytułu nieopłaconych składek.
Zdaniem organu rentowego, analiza całości zgromadzonego materiału dowodowego oraz powyższe ustalenia nie dają podstaw do uznania, że w przypadku Skarżącej zachodzą okoliczności pozwalające na umorzenie, z uwagi na jej indywidualną sytuację rodzinną, majątkową i zdrowotną.
W ocenie Zakładu, uzyskanie środków na pokrycie należności z tytułu nieopłaconych składek ze sprzedaży nieruchomości, która nie jest miejscem zamieszkania Skarżącej nie pozbawi jej możliwości zaspokajania niezbędnych potrzeb życiowych.
Organ podkreślił również, iż zgromadzone dowody w trakcie toczącego się postępowania nie wskazują na to, że zadłużenie powstało na skutek nadzwyczajnych zdarzeń losowych, natomiast było wynikiem nieopłacania w ustawowym terminie płatności składek na ubezpieczenie społeczne w czasie prowadzonej działalności gospodarczej.
Od powyższej decyzji Skarżąca ponownie wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze zarzuciła, że ZUS pominął wskazania zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Podkreśliła, że nie ma możliwości spłaty zaległości, a Zakład Ubezpieczeń Społecznych nieprawidłowo ustalił i ocenił jej sytuację życiową. Powołała się na swój ciężki stan zdrowia, bardzo niskie dochody. Skarżąca podniosła, iż wobec obciążenia hipoteką i z uwagi na położenie sprzedanie działek jest praktycznie niewykonalne. Skarżąca podniosła, iż od pewnego czasu spłaca zadłużenie wobec ZUS w ratach, ale gdyby nie spłacała zadłużenia, to nie mogłaby skorzystać z abolicji, czyli z warunkowego umorzenia części zadłużenia.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.
W toku rozprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie Skarżącą reprezentował mąż – J. Ś., który poparł skargę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Na wstępie zaznaczyć należy, iż zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie kluczowe znaczenie dla oceny zaskarżonej decyzji miało ustalenie, czy ZUS orzekając ponownie, po wyroku WSA w Warszawie z dnia 14 grudnia 2016 r., sygn. akt V SA/Wa 1001/16 zastosował się do zaleceń i oceny prawnej zawartych w tym wyroku.
Należy przypomnieć, że zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Stosownie do art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i Sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.
Przechodząc do oceny zaskarżonej decyzji Sąd wyjaśnia, iż w myśl przewidzianej przepisem art. 77 § 1 k.p.a. zasady oficjalności organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Stosownie zaś do zasady swobodnej oceny dowodów zawartej w przepisie art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Zgodnie natomiast z przepisem art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Jednak, jak to wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie sądów administracyjnych, w sprawach wszczynanych na wniosek obywatela i dotyczących ubiegania się przez niego o pewnego rodzaju uprzywilejowanie względem innych (tu zwolnienie z obowiązku publicznoprawnego) to na wnioskującym spoczywa główny ciężar wykazania, że na takie uprzywilejowanie zasługuje. On powinien wykazać inicjatywę dowodową, organ ma obowiązek pouczyć o tym uprawnieniu, z czego w niniejszym postępowaniu się wywiązał.
Zgodnie z art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.), mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wyliczonych w ust. 3 tego artykułu. W przepisie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. ustawodawca wskazał przypadki, w których zachodzi całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Wyliczenie zawarte w tym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Całkowita nieściągalność zachodzi w szczególności, gdy:
- dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości nie podlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie,
- sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze,
- nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa,
- nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym,
- wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym,
- naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję,
- jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.
Zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Oznacza to dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia. Przepis ten jest bowiem oparty na konstrukcji tzw. "uznania administracyjnego", co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych, który w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, może, ale nie musi umorzyć zaległości. Natomiast przy braku całkowitej nieściągalności, ustalanej według kryteriów wskazanych w art. 28 ust. 3, organ podejmujący decyzję na podstawie art. 28 ust. 2 tej ustawy pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek. Zasadnie ZUS wskazał, iż taka sytuacja ma miejsce przypadku Skarżącej, gdyż w stosunku do zadłużenia z tytułu składek nie jest aktualnie prowadzone postępowanie egzekucyjne, ani przez naczelnika urzędu skarbowego, ani przez komornika sądowego, a nadto Skarżąca posiada nieruchomości, które mogą stać się zabezpieczeniem należności.
Należności z tytułu składek mogą być również umarzane w uzasadnionych przypadkach - pomimo braku stwierdzenia całkowitej nieściągalności - w odniesieniu do należności na ubezpieczenia ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami tych składek na zasadach określonych w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Zgodnie bowiem z przepisami tego rozporządzenia ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:
1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;
2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;
3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.
Podkreślenia jednak jeszcze raz wymaga, iż w przypadku decyzji w sprawie umorzenia zaległości z tytułu składek ubezpieczeniowych mamy do czynienia z tzw. uznaniem administracyjnym. Prawo wyboru rozstrzygnięcia przysługuje organowi orzekającemu, nawet stwierdzenie istnienia w sprawie przewidzianych przepisami przesłanek nie obliguje ZUS do zastosowania ulgi, jaką jest umorzenie należności, oczywiście gdy inne względy ustawowe przemawiają przeciwko takiemu umorzeniu.
Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że organ w toku postępowania wyjaśniającego nie naruszył przepisów proceduralnych.
Organ jasno wskazał konkretne okoliczności faktyczne, jakie złożyły się na odmowę umorzenia należności i podtrzymanie stanowiska wyrażonego w decyzji organu pierwszej instancji. Dokonał wyczerpującej analizy materiału dowodowego, czemu dał wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Tym samym zostały zrealizowane zalecenia Sądu zawarte w wyroku z dnia 14 grudnia 2016 r.
Sąd nie podziela twierdzeń skarżącej, że Zakład dokonał niepełnego i nierzetelnego rozpoznania materiału dowodowego. W zaskarżonej decyzji organ dokładnie wymienił, które dokumenty wziął pod uwagę w toku ustalania sytuacji majątkowej i rodzinnej Skarżącej i były to wszystkie dokumenty przedłożone przez nią oraz zebrane przez ZUS z urzędu. Wymaga wyjaśnienia, że opisując w decyzji ustalony stan faktyczny sprawy i wyjaśniając wyciągnięte na tej podstawie wnioski organ musi przedstawić poprawny logicznie wywód, który znajduje odzwierciedlenie w wykorzystanych do wnioskowania danych. Nie ma więc potrzeby opisywania każdego dowodu i wniosku do którego prowadzi z osobna, tym bardziej, że często w oparciu o kilka dowodów ustala się jeden fakt lub okoliczność. Najważniejsze jest natomiast, aby dowody były wiarygodne.
Zdaniem Sądu, skoro Skarżąca jest w posiadaniu majątku nieruchomego, na którym Zakład nadal posiada zabezpieczenie swoich należności, organ zasadnie w ramach przysługującego mu uznania administracyjnego mógł odmówić ich umorzenia. W okolicznościach niniejszej sprawy nadal istnieje duże prawdopodobieństwo odzyskania całości należności zabezpieczonych hipoteką.
W sprawie nie zaistniała żadna z przesłanek całkowitej nieściągalności o których mowa w art. 28 ust. 3 u.s.u.s.
W tym miejscu należy odnieść się do twierdzeń Skarżącej, że posiadane nieruchomości są mało wartościowe i trudno jest je sprzedać. Po pierwsze strona nie przedstawiła żadnego dokumentu, z którego wynikałoby, iż próbowała sprzedać posiadane nieruchomości i te działania skończyły się niepowodzeniem. Po drugie jeżeli te nieruchomości są rzeczywiście trudne do sprzedania, to Skarżąca mogła próbować je wydzierżawiać lub wynająć, a jeżeli te próby byłyby również nieudane to przedstawić na tę okoliczność stosowne dokumenty.
Sąd stanął na stanowisku, iż w przedmiotowej sprawie granice uznania administracyjnego - będącego szczególną formą upoważnienia przez ustawę organów administracji publicznej do określonego zachowania się, polegającą na przyznaniu organom administracji możności dokonania wyboru spośród dwóch lub więcej dopuszczalnych przez ustawę, a równowartościowych prawnie rozwiązań - nie zostały przekroczone. Uznanie jest możliwością wyboru konsekwencji prawnej. Dlatego też w celu wydania prawidłowego orzeczenia w sytuacji uznania administracyjnego organ administracyjny obowiązany jest szczegółowo zbadać stan faktyczny. W tym miejscu zaznaczyć również należy, iż uznaniowość decyzji musi każdorazowo mieścić się w granicach nakreślonych przepisami powszechnie obowiązującego prawa, jak też zachowywać proporcje pomiędzy interesem społecznym, a słusznym interesem strony.
Umorzenie należności składkowych jest zaś instytucją nadzwyczajną, stanowiącą odstąpienie od zasady powszechnego obowiązku regulowania zobowiązań publicznoprawnych. Rezygnacja z dochodzenia należności ZUS musi być rozpatrywana z punktu widzenia równości i powszechności opłacania składek. Zatem nawet ustalenie przez Zakład, że istnieją przyczyny, które uzasadniałyby umorzenie należności nie zobowiązują organu do wydania decyzji zgodnej z żądaniem skarżącej. Jeżeli bowiem organ - tak jak to ma miejsce w niniejszej sprawie - dostrzega jeszcze możliwość wyegzekwowania zaległych składek, może odmówić umorzenia należności. Nie można więc zarzucić organowi przekroczenia granic swobodnego uznania przy wydaniu zaskarżonej decyzji.
W takiej sytuacji, zdaniem Sądu, organ nie naruszył granic uznania administracyjnego odmawiając przyznania wnioskodawczyni kolejnej ulgi.
Przypomnieć bowiem należy, o czym wyżej wspomniano, iż organ orzekając o umorzeniu nieuiszczonych należności z tytułu składek winien mieć na uwadze nie tylko interes wnioskodawcy, lecz także interes społeczny, w tym przypadku stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego.
Sąd jednocześnie wskazuje, iż wniosek o umorzenie należności składkowych może być ponawiany i każdorazowo podlega ocenie organu rentowego - Prezesa ZUS. W szczególności w przypadku zmiany stanu faktycznego lub uzyskaniu nowych dowodów Skarżąca może ponownie wystąpić do Zakładu z wnioskiem o umorzenie należności i wówczas ponownie sprawa umorzenia będzie rozstrzygana przez organ, bowiem wydanie decyzji w przedmiocie umorzenia należności nie korzysta z tzw. powagi rzeczy osądzonej.
Tym samym - mając na uwadze zarzuty skargi - Sąd uznał, że organy te wydając zaskarżone decyzje odniosły się zarówno do zgromadzonego materiału dowodowego, jak i twierdzeń Strony skarżącej. Spowodowało to - zdaniem Sądu - brak podstaw do uznania, że doszło do naruszenia zasad ogólnych k.p.a., jak również zasad dotyczących zgromadzenia i oceny materiału dowodowego w sposób, który mógłby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia sprawy.
Należy bowiem podkreślić, że stosownie do treści powołanego wyżej przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. podstawą do uwzględnienia skargi może być naruszenie przepisów postępowania tylko wtedy, gdy uchybienie to wywarło istotny wpływ na wynik sprawy.
Mając powyższe na względzie, należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu i skarga podlega oddaleniu jako niezasadna. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło