V SA/Wa 988/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Dorota Mydłowska (spr.), Sędzia WSA - Jolanta Bożek, Sędzia WSA - Michał Sowiński, Protokolant - st. sekr. sąd. Agnieszka Groszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] lutego 2010 r., nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy, odmowy udzielenia ochrony uzupełniającej oraz wydalenia z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności do udzielenia zgody na pobyt tolerowany; uchyla zaskarżoną decyzję Decyzją z dnia [...] października 2009 r. nr [...] Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców po rozpatrzeniu wniosku M. M. (zwanego dalej Skarżącym) o nadanie uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej odmówił nadania statusu uchodźcy i odmówił udzielenia ochrony uzupełniającej oraz orzekł o wydaleniu z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie zgody na pobyt tolerowany. Niniejszą decyzją została objęta jego żona A. K. oraz dzieci: A. K. M., A. M.. Organ wskazał, iż wnioskujący wyjechał z [...] w sposób legalny w pierwszej połowie października 2008 roku. Nie miał on żadnych problemów z przekroczeniem granicy [...]. Podczas składania wniosku o nadanie statusu uchodźcy oświadczył, iż był prześladowany w kraju pochodzenia. Organ podniósł, iż Cudzoziemiec zeznał, że był poddany przemocy psychicznej oraz fizycznej: "od 2006 r. przychodzili do mnie do domu [...] z bronią, grozili mojej rodzinie". Oświadczył również, iż nie był nigdy zatrzymany, aresztowany, ani też skazany wyrokiem sądowym. Skarżący nie zadeklarował przynależności do żadnej partii politycznej ani innej organizacji. Podczas szczegółowego przesłuchania przeprowadzonego w dniu 16 lipca 2009 r. Skarżący zapytany o główny powód, dla którego ubiega się o status uchodźcy w Polsce oświadczył: "Chcę tutaj żyć. W [...] ludzie przepadają bez wieści. Nie możemy tam wrócić. Jeśli tak się stanie to nas tam zabiją". Zeznał, iż nie brał udziału w działaniach wojennych oraz nie angażował się w pomoc bojownikom. Wnioskodawca zeznał, iż powodem wyjazdu z kraju pochodzenia była śmierć brata, który zginął w czasie działań wojennych w 2005 r. Skarżący wskazał, że nikt inny z członków jego najbliższej rodziny nie brał udziału w działaniach wojennych. Odpowiadając na te same pytania podczas przesłuchania statusowego oświadczył, iż z powodu brata był prześladowany przez ludzi w maskach, został przez nich dwukrotnie zatrzymany. Podczas zatrzymania był zastraszany i bity oraz rażony przez nich prądem, w celu wymuszenia zeznań oraz podpisania niewiarygodnych dokumentów. Cudzoziemiec dodał do protokołu, iż nie próbował szukać pomocy ani zmienić miejsca zamieszkania. Oświadczył również, iż bez problemów przekroczył legalnie granice i nie miał żadnych problemów z wyrobieniem dokumentów podróży w kraju pochodzenia. Organ rozpatrując wniosek uznał za niewiarygodne zeznania dotyczące ww. zatrzymań złożonych podczas przesłuchania ponieważ o ww. zatrzymaniach Skarżący nie wspomniał ani razu podczas składania wniosku. Organ wskazał, iż gdyby dopuścić prawdziwość oświadczeń Skarżącego podanych w trakcie przesłuchania, to może oznaczać, że w chwili składania wniosku nie traktował on tych powodów jako bezpośredniej przyczyny ubiegania się o nadanie statusu uchodźcy i w związku z tym ich nie zadeklarował. Przeczyłoby to istnieniu związanej z nimi uzasadnionej obawy przed prześladowaniem. Organ podkreślił iż Skarżący nie jest osobą, która była lub mogła być prześladowana przez władze kraju pochodzenia i zagrożona z konkretnych powodów, wynikających z jego osobistej działalności. Organ stwierdził, iż rzeczywistym i jedynym wiarygodnym powodem wyjazdu z kraju pochodzenia, była obawa o bezpieczeństwo własne oraz dzieci, brak możliwości normalnego życia i perspektyw na przyszłość. Od powyższej decyzji odwołał się M. M.. Rada do Spraw Uchodźców decyzją z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy zgodził się z ustaleniami dokonanymi przez organ I instancji co do stanu faktycznego i prawnego. Organ II instancji wskazał, iż uważa za słuszne stanowisko organu I instancji stwierdzające, że Skarżący nie przedstawił faktów czy okoliczności, które mogłyby uzasadniać w sposób konkretny jego obawę przed prześladowaniem w kraju pochodzenia z powodów zawartych w art. 13 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP (Dz. U. z 2003 r. nr 128, póz. 1176 z późn zm ). Ww. organ zgodził się z ustaleniami organu pierwszej instancji, że w stosunku do wnioskodawcy nie mają zastosowania przesłanki wymienione w punktach 1) i 3) art. 15 ww. ustawy, gdyż wnioskodawca nie jest narażony na orzeczenie kary śmierci lub wykonanie egzekucji, ani też w [...] nie mamy do czynienia z sytuacją międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego. Organ wskazał dodatkowo, iż w sprawie nie zaistniały pozostałe przesłanki przewidziane w art. 15 pkt 2 ww. ustawy tj. rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie. Rada do Spraw Uchodźców powołała się również na raport Wysokiego Komisarza ONZ ds. uchodźców (UNHCR) z dnia 17 kwietnia 2009 r. (kod:POL/09/050) w którym to wskazuje się na pewną poprawę sytuacji w [...]. Rada podkreśliła, iż Skarżący nie jest osobą, która mogłaby być prześladowaną przez władze kraju pochodzenia i zagrożoną z konkretnych powodów, wynikających z jej osobistej działalności. Władze państwowe ani też inne podmioty nie podejmowały wobec niego działań krzywdzących na tle jego rasy, religii, narodowości, przynależności do określonej grupy społecznej, czy poglądów politycznych, ew przypadki "prześladowania" po powrocie do kraju pochodzenia mogą mieć raczej charakter incydentalny, a nie wynikający z celowych działań miejscowych władz. Podkreślono także, że przedstawione przez Wnioskodawcę wydarzenia miały miejsce, o ile w ogóle zaistniały, w 2004 i 2005 roku; jest więc mało prawdopodobne, aby po co najmniej 3 latach Wnioskodawca znalazł się ponownie w centrum uwagi władz państwowych kraju pochodzenia. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył M. M. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców i o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Zaskarżonej decyzji zarzucił: 1. naruszenie przepisów prawa materialnego: art. 15 i art. 97 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP; istotne naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na wynik sprawy: art. 7 kpa poprzez przekroczenie zasady prawdy obiektywnej, art. 8. poprzez zignorowanie istotnych dla postępowania okoliczności i tym samym nadwyrężenia zaufania do organu administracji, art. 10 kpa poprzez niezapewnienie mu przed wydaniem decyzji możliwości wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów, art. 77 kpa poprzez naruszenie zasady oficjalności postępowania dowodowego, art. 80 przez nieuwzględnienie całokształtu materiału w sprawie oraz art. 107 § 3 kpa poprzez niewskazanie taktów, które organ uznał za udowodnione i dowodów, na których się oparł. Rozwijając powyższe zarzuty w motywach skargi Cudzoziemiec podkreślił , iż w jego sytuacji ma zastosowanie art. 15 ustawy o udzielaniu cudzoziemcowi ochrony na terytorium RP ponieważ był bezpodstawnie zatrzymywany przez funkcjonariuszy resortów siłowych kraju pochodzenia. Wskazują na to również stale napływające doniesienia z [...], iż prawa człowieka w tej republice są dalej powszechnie łamane, czy to przez siły federalne i zależne od [...] oddziały milicji [...]. czy to przez działających nieprzerwanie bojowników czeczeńskich, a osoby przebywające na terytorium Czeczenii są stale narażone na ryzyko doznania poważnej krzywdy. Cudzoziemiec nie zgodził się z twierdzeniem organu, że w [...] nie mamy do czynienia z sytuacją międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego. Wskazał, że konflikt w [...] jest wewnętrznym konfliktem [...]. W związku z tym, iż był on w przeszłości w sferze zainteresowań żołnierzy rosyjskich, jest narażony na represje będące poważnym i zindywidualizowanym zagrożeniem dla jego życia lub zdrowia. Podkreślił, że deportacja do [...] oznaczałaby dla niego zagrożenie prawa do wolności od tortur, nieludzkiego i poniżającego traktowania oraz prawa do wolności i bezpieczeństwa osobistego, prawa do rzetelnego procesu sądowego, o których mowa w art. 3, art. 5, art. 6. Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Skarżący odnosząc się do dokonanej przez Radę oceny jego deklaracji, złożonych podczas postępowania w sprawie udzielenia ochrony międzynarodowej, jako enigmatycznych i nieprzekonywujących, wskazał, iż jeśli organ I lub II instancji miał co do nich wątpliwości, to powinien dążyć do ich wyjaśnienia, chociażby poprzez przeprowadzenie kolejnego wywiadu statusowego. Taki wywiad nie został przeprowadzony i zdaniem Skarżącego zgodnie z doktryną prawa uchodźczego (zasada benelit of the doubt - Podręcznik Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych ds. Uchodźców par. 203-204), jak również z uznanymi zasadami prowadzenia postępowania (zasada in dubio pro reo) wszelkie wątpliwości należy tłumaczyć na korzyść osoby ubiegającej się o nadanie statusu uchodźcy. W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji oraz wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, że sądy administracyjne, w tym sąd wojewódzki, sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - patrz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), dalej: p.p.s.a., w którym wskazano, iż owe sądy stosują środki określone w ustawie. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią - bez wątpienia - sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. Skarga jest uzasadniona. Ogólna zasada prawa stanowi, że ciężar dowodu spoczywa na osobie przedkładającej sprawę., co nie zwalnia organu od badania i oceny wszelkich faktów i dowodów zaistniałych w sprawie. Sformułowana w art. 7 K.p.a. zasada prawdy obiektywnej nakłada na organ administracji publicznej prowadzący postępowanie administracyjne obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Konkretyzacją tej zasady jest treść ar. 77 § 1 K.p.a., z którego wynika dla organu obowiązek zgromadzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, a następnie wyczerpującego jego rozpatrzenia. To pozwala na prawidłowe ustalenie podstawy faktycznej decyzji administracyjnej. Zasadę prawdy obiektywnej urzeczywistnia, miedzy innymi, to, że zgodnie z art. 75 § 1 K.p.a. , dowodem w postępowaniu administracyjnym może być wszystko, co przyczynia się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Należy także pamiętać, iż organ administracji publicznej jest obowiązany kierować się zasadą prawdy obiektywnej, także wtedy, gdy decyzja ma charakter uznaniowy. Przechodząc do niniejszej sprawy, organ uznał w niej, że Skarżący nie przedstawił faktów czy okoliczności, które mogłyby uzasadniać w sposób konkretny jego obawę przed prześladowaniem w kraju pochodzenia z powodów zawartych w przepisie art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003r o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (D. U. z 2006r., Nr 234, poz. 1695), w związku z czym odmówił mu nadania statusu uchodżcy. Także, zdaniem organu, w stosunku do Skarżącego nie mają zastosowania przesłanki wymienione w pkt. 1) i 3) art. 15 wskazanej wyżej ustawy, a nadto materiał dowodowy nie daje podstaw do uznania, że może znaleźć tu zastosowanie przesłanka wymieniona w tym przepisie w pkt.2, tj. rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy lub tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie, stąd odmówiono także udzielenia ochrony uzupełniającej. Organ uznał również , że nie wystąpiły przesłanki udzielenia Cudzoziemcowi zgody na pobyt tolerowany, zawarte w art. 97 ust. 1 pkt. 1 lub 1a ustawy o udzielaniu ochrony. Rada do Spraw Uchodźców uznała, po ponownej analizie całokształtu materiału dowodowego, że postępowanie było prowadzone przez organ I instancji prawidłowo, a zebrany materiał dowodowy jest wystarczający do merytorycznego rozstrzygnięcia. Z takim stwierdzeniem nie można się zgodzić. Organ pominął milczeniem dwa wnioski dowodowe składane przez Cudzoziemca w toku prowadzonego postępowania administracyjnego, to jest o przesłuchanie w charakterze świadka M. W., siostry żony jego zabitego brata na okoliczność prześladowań jakie spotykały jego i jego brata (pismo z dnia 13 listopada 2009r) oraz o przesłuchanie E. B. (pismo z dnia 10 listopada 2009r zatytułowane ,,uzupełnienie’’). Skarżący wskazał adresy obu świadków w Polsce i nie było przeszkód, aby osoby te przesłuchać. Organ nie wskazał przyczyn, dla których nie uwzględnił obu wniosków dowodowych. Obowiązkiem organu jest podjecie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego – a tego w sprawie zabrakło. Nie przesądzając wyniku ponownego przeprowadzenia przez organ postępowania dowodowego, sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie zostały naruszone przepisy art. 7, 77, 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy i z tych względów na zasadzie art. 145 § 1 pkt c p.p.s.a orzekł jak w sentencji wyroku.