V SA/Wa 989/14

Referendarz sądowy Anna Nasiłowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 25 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego lub adwokata w sprawie ze skargi D. S. na pismo Agencji Restrukturyzacji I Modernizacji Rolnictwa z dnia (...) lutego 2014 r. nr (...) w przedmiocie wypłaty pomocy finansowej ze środków unijnych p o s t a n a w i a: 1. zwolnić skarżącą od kosztów sądowych 2. odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie W złożonym na urzędowym formularzu (PPF) wniosku o przyznanie prawa pomocy D. S., dalej "skarżąca", wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego lub adwokata w sprawie ze skargi na pismo Agencji Restrukturyzacji I Modernizacji Rolnictwa przedmiocie wypłaty pomocy finansowej ze środków unijnych. Z oświadczenia skarżącej o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z bratem. Jako źródło dochodów wskazała działalność gospodarczą, która – zgodnie z oświadczeniem skarżącej - przynosi stratę (1.746,87 zł – strata za 2013 r.) Brat skarżącej jest osobą bezrobotną i nie przysługuje mu prawo do zasiłku. Skarżąca wyjaśniła, że dom, w którym mieszka oraz nieruchomość rolna o powierzchni 3,68 ha są własnością brata. Dodała, że spłaca kredyty i zobowiązania zaciągnięte na sfinansowanie inwestycji oraz, że uzyskuje pomoc od rodziny. Ponieważ oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz złożone wyjaśnienia okazały się niewystarczające do oceny stanu majątkowego, pismem z (...) lipca 2014 r. skarżącą wezwano do udzielenia dodatkowych informacji oraz złożenia dodatkowych dokumentów w terminie 7 dni, pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie dokumentów i informacji posiadanych przez Sąd. W odpowiedzi skarżąca przedstawiła zeznania podatkowe za lata 2012 – 2013, informacje dotyczące dochodu za rok 2012 oraz za okres od stycznia do czerwca 2014 r., umowę otwarcia i prowadzenia rachunku bankowego oraz umowę kredytową, deklaracje VAT za okres od stycznia do czerwca 2014 r., rachunki z tytułu zużycia energii elektrycznej, ewidencję środków trwałych oraz wyciągi z rachunków bankowych. Dodała, że ponosi koszty wywozu śmieci, kanalizacji i zużycia wody. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje:. Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a., Sąd może – na wniosek strony - przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 258 § 1 p.p.s.a. czynności w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy mogą wykonywać referendarze sądowi. Zgodnie z art. 245 § 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Prawo pomocy w zakresie częściowym stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika. W niniejszej sprawie skarżąca złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika, a więc o przyznanie prawa pomocy w całości. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Sąd może natomiast zwolnić osobę fizyczną z części kosztów postępowania, jeśli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W sytuacji, gdy oświadczenie zawarte we wniosku budzi wątpliwości lub jest niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego wnioskodawcy, na podstawie art. 255 p.p.s.a., można wezwać skarżącego do złożenia dodatkowego oświadczenia uzupełniającego, jak i przedstawienia dokumentów potwierdzających wykazywane okoliczności. W przedmiotowej sprawie oświadczenie zawarte we wniosku złożonym na urzędowym formularzu PPF było niewystarczające do oceny, czy skarżąca nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Dlatego też niezbędne okazało się wezwanie skarżącej do nadesłania dokumentów i złożenia oświadczeń pozwalających na lepszą ocenę jej sytuacji majątkowej. Przypomnieć należy, iż wnioskodawca – na którym spoczywa ciężar wykazania uprawnienia do skorzystania z wyjątkowej instytucji prawa pomocy – winien z należytą starannością zapoznać się z treścią wezwania oraz udzielić odpowiedzi na zadane pytania i złożyć wskazane w nim dokumenty, zaś w razie gdyby okazało się to niemożliwe bądź znacznie utrudnione winien wyjaśnić przyczyny takiego braku. Oceniając zasadność zwolnienia Skarżącej z kosztów sądowych oraz przyznania jej prawa do nieodpłatnej pomocy prawnej zauważyć należy, że na obecnym etapie postępowania Skarżąca może zostać zobowiązana do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł, jeżeli podejmie decyzję o zaskarżeniu orzeczenia wydanego przez Sąd I instancji oraz do wypłaty wynagrodzenia profesjonalnemu pełnomocnikowi za przygotowanie skargi kasacyjnej. Analizując złożone wyjaśnienia i przedstawione dokumenty wskazać należy, że skarżąca prowadzi działalność gospodarczą, która według skarżącej nie stanowi źródła dochodu, ponieważ generuje straty. Z załączonych do wniosku o przyznanie prawa pomocy deklaracji podatkowych wynika, że w 2012 r. strata na działalności gospodarczej wyniosła (-)4.433,24 zł, w 2013 r. wyniosła (-)20.962,39 zł, a I półrocze 2014 r. również zakończyło się stratą w wysokości (-)8.373,21 zł. Odnosząc się do złożonego oświadczenia, że od dwóch lat skarżąca prowadzi działalność przynoszącą stratę, wskazać należy, że ten ujemny bilans, nie może zostać przełożony wprost na ocenę zasadności zwolnienia skarżącej z kosztów sądowych. Istotne jest, że skarżąca uzyskuje wysokie przychody z prowadzonej działalności gospodarczej. W 2012 r. – osiągnęła przychody w wysokości 176.772,78 zł, w 2013 r. – w wysokości 112.463,30 zł, a w pierwszej połowie roku 2014 – w wysokości 77.992,13 zł. Pamiętać również należy, że do kosztów uzyskania przychodów, które kształtują wysokość dochodu lub straty skarżąca zalicza między innymi koszt zakupu towarów, koszty obsługi księgowej, bieżące koszty prowadzonej działalności, a więc opłaty z tytułu zużycia mediów, paliwa do pojazdów, należności publicznoprawnych (składek ubezpieczeniowych i podatków), również raty spłacanego kredytu, o ile jest związany z prowadzoną dzielnością gospodarczą. Skarżąca, ponosząc koszty przekraczające uzyskane przychody (w 2012 r. – 181.206,02 zł, w 2013 r. - 133.425,69 zł, w 2014 r. - 86.365,34 zł) musi dysponować środkami finansowymi na ich poniesienie. Skarżąca posiada również samochód ciężarowy F. F., a w ewidencji środków trwałych wykazała również pawilon handlowy, na którego modernizację uzyskała środki na podstawie umowy o kredyt bankowy. Z nadesłanych wyciągów bankowych wynika, że w dniu 30 czerwca 2014 r. na koncie bankowym skarżąca posiadała 10.299,11 zł, a w dniu 30 czerwca 2014 r. – 94,58 zł. Analizując przedstawione wyciągi zauważyć należy, że są na nim ewidencjonowane wypłaty gotówkowe, co uniemożliwia pełną ocenę przepływów pieniężnych, co jest istotne również z uwagi na okoliczność, że jest to rachunek bankowy prowadzony w związku z działalnością gospodarczą. Reasumując przedstawione przez skarżącą informacje dowodzą, że skarżąca posiada stałe źródło dochodu. Pomimo, że prowadzona działalność przynosi straty, skarżąca nie decyduje się na jej zakończenie, a więc uzyskuje z tej działalności środki na utrzymanie. W ocenie referendarza sądowego przedstawiona sytuacja finansowa wnioskodawcy uzasadnia przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazać należy, iż skarżąca wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów, bez uszczerbku utrzymania koniecznego. Równocześnie nie jest zasadne przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie całkowitym, ponieważ w rozpoznawanej sprawie nie można przyjąć, że skarżąca że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Strona prowadzi sklep i obraca znacznymi kwotami pieniędzy oraz posiada majątek (pawilon handlowy, samochód). Ma również zapewnione potrzeby mieszkaniowe. Wskazane okoliczności, świadczą o tym, iż skarżąca nie znajduje się w sytuacji ubóstwa rozumianego jako brak środków finansowych pozwalających na godną egzystencję, co uzasadniałoby przyznanie prawa pomocy w zakresie wskazanym we wniosku. Podkreślić należy, że przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko w wypadku, gdy wnioskodawca nie dysponuje jakimikolwiek środkami finansowymi lub jeśli zapłata kosztów postępowania sądowego mogłaby spowodować powstanie uszczerbku w koniecznym utrzymaniu rodziny. Przesłanką zastosowania instytucji zwolnienia od koszów postępowania nie może być natomiast brak wolnych środków finansowych, ale obiektywna niemożność ich zdobycia przez stronę skarżącą. Ponieważ koszty sądowe powinny być ponoszone na równi z innymi niezbędnymi wydatkami, obowiązek ich uiszczenia może spowodować powstanie uszczerbku w utrzymaniu rodziny i konieczność ograniczenia innych wydatków. W związku z powyższym, na podstawie przepisów art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.