V SA/Wa 992/11

WyrokWSA w Warszawie2012-02-15

Skład orzekający: Barbara Mleczko-Jabłońska, Irena Jakubiec-Kudiura, Piotr Piszczek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy nienależnie pobrana pierwsza rata pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstwa rolnego do standardów UE podlega zwrotowi, jeśli beneficjent zrealizował przedsięwzięcie w sposób niezgodny z zatwierdzonym planem dostosowania?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że realizacja przedsięwzięcia w sposób niezgodny z zatwierdzonym planem dostosowania gospodarstwa rolnego do standardów UE, w tym niezgodność co do rodzaju, parametrów lub lokalizacji inwestycji, skutkuje obowiązkiem zwrotu pierwszej raty pomocy finansowej. Plan dostosowania traktowany jest jako całość, a brak realizacji któregokolwiek z jego punktów lub realizacja w sposób odmienny od założeń oznacza, że cel działania nie został osiągnięty, co uzasadnia żądanie zwrotu środków.
Stan faktyczny
Rolnik ubiegał się o pomoc finansową na dostosowanie gospodarstwa rolnego do standardów UE, w tym na budowę płyty gnojowej i zbiorników na nawozy. Po otrzymaniu pierwszej raty pomocy, kontrola wykazała, że zrealizowane inwestycje (płyta gnojowa i zbiornik na gnojowicę) różniły się parametrami i lokalizacją od tych zadeklarowanych w planie dostosowania, a zbiornik na gnojówkę nie został wybudowany. Organ administracji ustalił kwotę nienależnie pobranej pierwszej raty płatności, co zostało utrzymane w mocy przez Prezesa ARiMR. Rolnik zaskarżył decyzję, argumentując, że drobne niezgodności nie powinny skutkować zwrotem środków.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska (spr.), Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura, Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Protokolant specjalista - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lutego 2012 r. sprawy ze skargi B.N. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej.; oddala skargę. W dniu [...] marca 2005 r. B.N. zwrócił się do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w C. z wnioskiem o przyznanie pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej. Do wniosku dołączył plan dostosowania gospodarstwa rolnego do ww. standardów. Z powyższego dokumentu wynikało, że producent rolny wnioskuje o płatność na budowę płyty gnojowej o powierzchni 36,00 m2 oraz budowę zbiornika zamkniętego na gnojówkę o pojemności 28,80 m3. Niniejsze urządzenia miały zostać wykonane na działkach ewidencyjnych numer 301 i 310, położonych w województwie [...], powiat [...], gmina P., obręb ewidencyjny M.. Kwota wnioskowanej pomocy finansowej wyniosła łącznie [...] zł. W dniu [...] października 2005 r. producent rolny, w związku z wezwaniem organu do usunięcia braków formalnych wniosku, dostarczył do Biura Powiatowego: korektę do wniosku oraz plan dostosowania gospodarstwa rolnego zaś w dniu [...] marca 2006 r. zmianę do wniosku wraz z planem dostosowania gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej. Na podstawie ww. dokumentów organ ustalił, że producent rolny wnioskował o płatność na budowę płyty gnojowej o powierzchni 43,50 m2, budowę zamkniętego zbiornika na gnojowicę o pojemności 151,06 m3 oraz budowę zamkniętego zbiornika na gnojówkę o pojemności 34,80 m3, a kwota wnioskowanej pomocy finansowej wyniosła łącznie [...] zł. Następnie, w dniu [...] lipca 2006 r. pracownicy Biura Powiatowego ARiMR w C. przeprowadzili kontrolę na miejscu prowadzonego przez wnioskodawcę gospodarstwa. Podczas kontroli ustalono, iż gospodarstwo to nie jest wyposażone w sprawne i spełniające standardy unijne urządzenia do przechowywania nawozów naturalnych. Powyższą okoliczność potwierdził także skarżący składając oświadczenie, z którego wynika, iż zbiorniki w jego gospodarstwie nie spełniają standardów unijnych. Ponadto podczas weryfikacji złożonej przez wnioskodawcę zmiany do wniosku ujawniono błędy dotyczące wypełnienia nowego planu dostosowania odnośnie wskazanej w nim sumy pojemności zbiorników do przechowywania nawozów naturalnych oraz kwoty dofinansowania i wobec powyższego wezwano wnioskodawcę do złożenia wyjaśnień. Z kolejnym wezwaniem dotyczącym złożenia wyjaśnień zwrócono się do producenta rolnego w dniu [...] lipca 2006 r. W dniu [...] lipca 2006 r. wnioskodawca dostarczył do Biura Powiatowego ARiMR korektę do wniosku oraz plan dostosowania gospodarstwa rolnego. Producent złożył również oświadczenie, iż rezygnuje z możliwości wybudowania wspólnego zbiornika na gnojówkę i gnojowicę. Ostatecznie, na podstawie danych zawartych w dokumentach zgromadzonych w sprawie ustalono, iż wnioskodawca ubiega się o dofinansowanie w związku z wyposażeniem gospodarstwa w płytę gnojową o powierzchni 43,50 m2, zamknięty zbiornik na gnojowicę o pojemności 151,06 m3 i kryty zbiornik na gnojówkę o pojemności 34,80 m3 zaś kwota wnioskowanej pomocy finansowej wyniosła łącznie [...] zł. Niniejsze urządzenia miały zostać wykonane na działce ewidencyjnej numer 301 (płyta gnojowa, zbiornik na gnojówkę) i 310 (zbiornik na gnojowicę). W dniu [...] lipca 2006 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w C. wydał decyzję nr [...], w której przyznał producentowi rolnemu wnioskowaną pomoc w łącznej kwocie [...] zł. Jednocześnie organ wskazał, że ww. kwota wypłacona zostanie w dwóch równych ratach w wysokości [...] zł. Do decyzji dołączono informację dotyczącą warunków wypłaty drugiej raty płatności. W dniu [...] września 2007 r. wnioskodawca złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w C. oświadczenie o zrealizowaniu zadeklarowanego w planie dostosowania gospodarstwa przedsięwzięcia i osiągnięciu przez gospodarstwo żywotności ekonomicznej na poziomie co najmniej 4 EJW. W zwiazku z powyższym w dniu [...] października 2007 r. w gospodarstwie rolnym wnioskodawcy odbyła się kontrola na miejscu, podczas której stwierdzono, iż wnioskodawca wybudował płytę gnojową o powierzchni 49,14 m2 zamiast płyty gnojowej o powierzchni 43,50 m2, ponadto płyta została wybudowana na działce ewidencyjnej 310, tj.niezgodnie z założeniami planu dostosowania. Ponadto zauważono, iż wybudowano jeden duży zbiornik na gnojowicę o pojemności 190,7 m3 zamiast zbiornika na gnojowicę o pojemności 151,06 m3 na działce ewidencyjnej 310 oraz że nie wybudowano zbiornika na gnojówkę o pojemności 34,8 m3 na działce ewidencyjnej 301. W dniu [...] listopada 2007 r. Kierownik Biura Powiatowego AriMRw C. wydał decyzję o uchyleniu w całości decyzji nr [...] o przyznaniu wnioskodawcy pomocy finansowej, a w uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał na wykryte podczas wizytacji w gospodarstwie zainteresowanego nieprawidłowości dotyczące wybudownych przez niego urządzeń. W wyniku odwołania Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w P. decyzją z [...] kwietnia 2008r. uchylił powyzsze rozstrzygnięcie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia wskazując, iż podczas ponownej weryfikacji sprawy organ winien zwrócić szczególną uwagę na prawidłowe zredagowanie uzasadnienia wydanej decyzji. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r. o numerze [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w C. uchylił w całości decyzję o przyznaniu B.N. pomocy finansowej na dostosowanie gospodarsta rolnego do standardów Unii Europejskiej W uzasadnieniu wskazano, iż w wyniku przeprowadzonych czynności kontrolnych stwierdzono rozbieżności między zrealizowanym przedsięwzięciem, a inwestycją określoną w planie dostosowania gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej, złożonym przez wnioskodawcę. Po rozpatrzeniu odwołania wnioskodawcy, Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w P. wydał w dniu [...] października 2008 r. decyzję nr [...] o utrzymaniu w mocy zaskarżonego rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu wskazano, że składając wniosek o przyznanie płatności wraz z planem dostosowania zainteresowany zobowiązał się do wyposażenia gospodarstwa w: płytę gnojową o powierzchni 43,50 m2; zamknięty zbiornik na gnojowicę o pojemności 151,06 m3; kryty zbiornik na gnojówkę o pojemności 34,80 m3, a urządzenia te miały zostać wykonane na działce ewidencyjnej numer 301 (płyta gnojowa, zbiornik na gnojówkę) i 310 (zbiornik na gnojowicę), położonych w województwie [...], powiat [...], gmina P., obręb M. W dniu [...] września 2010 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w P. wszczął postępowanie administracyjne w sprawie ustalania kwot nienależnie pobranych przez wnioskodawcę płatności, przyznanych na podstawie decyzji nr [...] z dnia [...] lipca 2006 r., wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w C. Następnie w decyzji z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] ustalono nienależnie pobraną przez wnioskodawcę kwotę płatności z tytułu pomocy finansowej na dostosowanie gospodarsta rolnego do standardów Unii Europejskiej, w wysokości [...] zł, stanowiącą pierwszą ratę płatności, przyznaną w drodze decyzji nr [...] z dnia [...] lipca 2006 r. wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w C. Wobec powyższego wnioskodawca zwrócił się do Prezesa ARiMR z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] Prezes ARiMR utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności. Organ wyjaśnił, iż wnioskodawca składając w dniu [...] marca 2005 r. wniosek o pomoc finansową na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej zobowiązał się do realizacji przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej. Powyższe zobowiązanie wynika z § 3 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. nr 17 poz. 142 ze zm.), zgodnie z którym płatność jest udzielana producentowi rolnemu, który zobowiąże się do realizacji przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania gospodarstwa, w terminie określonym w tym planie, w celu dostosowania: a) gospodarstwa rolnego do: - wymagań w zakresie przechowywania nawozów naturalnych określonych w przepisach o nawozach i nawożeniu oraz w sprawie szczegółowych wymagań, jakim powinny odpowiadać programy działań mające na celu ograniczenie odpływu azotu ze źródeł rolniczych, lub - wymagań w zakresie minimalnych warunków utrzymywania kur nieśnych określonych w przepisach w sprawie minimalnych warunków utrzymywania poszczególnych gatunków zwierząt gospodarskich, lub b) gospodarstwa produkcyjnego, w rozumieniu przepisów w sprawie wymagań weterynaryjnych dla mleka oraz produktów mlecznych, do minimalnych standardów co do higieny określonych w wymaganiach weterynaryjnych dlatego gospodarstwa." Zgodnie natomiast z § 5 ust. 1 ww. rozporządzenia przedsięwzięcie, o którym mowa w § 3 pkt 3 lit. a tiret pierwsze, polega na: 1) wyposażeniu gospodarstwa rolnego w: a) płytę gnojową lub b) zbiornik na: - gnojowicę lub - gnojówkę, lub 2) rozbudowie płyty gnojowej. Organ zauważył, że zainteresowany składając wniosek o przyznanie płatności wraz z planem dostosowania, zobowiązał się do wyposażenia gospodarstwa w płytę gnojową o powierzchni 43,50 m2, zamknięty zbiornik na gnojowicę o pojemności 151,06 m3 oraz kryty zbiornik na gnojówkę o pojemności 34,80 m3. Tymczasem wnioskodawca – jak wykazała przeprowadzona w gospodarstwie zainteresowanego kontrola poprzedzająca wypłatę drugiej raty płatności – zrealizował przedsięwzięcie niezgodnie z planem dostosowania gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej. Zamiast płyty gnojowej o powierzchni 43,50 m2 wybudował płytę gnojową o powierzchni 49,14 m2. Ponadto przedmiotowa płyta wybudowana została na działce ew. Nr 310, a zatem niezgodnie z zalożeniami Planu dostosowania. Ponadto nie wykonał zbiornika na gnojówkę o pojemności 34,80 m3, wybudował natomiast został zbiornik na gnojowicę o zwiększonej pojemności, tj. zamiast 151,06 m3 - 190 m3. Wobec powyższgo organ stwierdził, że przedsięwzięcie opisane w planie dostosowania, na które beneficjent otrzymał pomoc nie zostało zrealizowane w całości, a złożone przez niego – w myśl art. § 9 ust. 3 ww. rozporządzenia – w dniu 20 września 2007 r. oświaczenie o zakończeniu realizacji przedsięwzięcia było niezgodnego ze stanem rzeczywistym. Następnie Prezes ARiMR wyjaśnił, że zgodnie z § 10 ust. 1 ww. rozporządzenia pierwsza rata płatności podlega zwrotowi, jeżeli producent rolny nie zrealizował w terminie przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania lub nie złożył w terminie oświadczenia, o którym mowa w § 9 ust. 3 pkt 1 lit. b. Podsumowując organ wskazał, że skoro wnioskodawca zobowiązał się do realizacji przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania, a nie zrealizował tego przedsięwzięcia, to zobowiązany jest do zwrotu nienależnie pobranej pierwszej raty płatności w kwocie [...] zł. Jednocześnie organ wyjaśnił, że pierwsza rata płatności nie podlega zwrotowi w sytuacji gdy w danej sprawie zaistniały przesłanki uniemożliwiające realizację przedsięwziecia, wymienione w art. 10 ust. 2 ww. rozporządzenia, jednakże w przypadku wnioskodawcy okoliczności takie nie miały miejsca. Ponadto Prezes ARiMR podkreślił, że wnioskodawca podpisując wniosek o pomoc finansową oświadczył, że znane mu są zasady przynawania pomocy oraz że jest świadomy skutków niewykonania zobowiązań wynikających z realizacji działania “dostosowywanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej". W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na wydaną przez Prezesa ARiMR decyzję z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...], B.N. zwrócił się o uchylnie zaskarżonego rozstrzygnięcia oraz poprzedzającej go decyzji z dnia [...] grudnia 2010 r. Skarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił: 1. naruszenie prawa materialnego, poprzez błędną wyjkładnie §10 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 18 stycznia 2005r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy foinansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standartów UE objętej planem rozwoju obszarów wiejskich ( Dz. U. 2005 nr 17 poz. 142 ) polegającą na przyhjęciu, że skarżący nie zrealizował w terminie przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania , 2. naruszenie art 107 §3 k.p.a. polegajace na wydaniu decyzji, z uzasadnienia której nie wynika, jakie inwestycje organ uznał za nieuzasadnione. W uzasadnieniu stanowiska autor skargi zarzucił, że w jego ocenie organ błędnie zinterpretował § 10 pkt 1 ww. roporządzenia przyjmując, iż wnioskodawca nie zrealizował przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania. Zdaniem skarżącego gospodarstwo zostało dostosowane do standardów UE, a żądanie zwrotu pierwszej raty płatności jest niezasadne. Skarżący przyznał, iż zamiast wybudować dwa zbiorniki, tj. na gnojowicę i gnojówkę, wybudował jeden, jednakże jego pojemność odpowiada pojemności zbiorników deklarowanych w planie dostosowania więc przedsięwzięcie należało ocenić jako zrealizowane. Ponadto wyjaśnił, iż zadeklarował budowę dwóch zbiorników, ponieważ podczas składania wniosku pouczono go, że przepisy nie przewidują możliwości budowy jednego zbiornika na gnojowicę i gnojówkę. Wskazał, że stanowisko Agencji w tej kwestii uległo zmianie, o czym poinformowano go w piśmie z 19 lipca 2006 r. i wówczas to oświadczył, że rezygnuje z budowy dwóch odrębnych zbiorników. Następnie przyznał, iż zbudowana płyta gnojowa ma powierzchnię większą od tej deklarowanej w planie, a ponadto została wybudowana na działce nr 310 zamiast 301, jednakże nie zmienia to faktu, iż gospodarstwo zostało dostosowane do standardów Unii Europejskiej. Podsumowując wskazał, że z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającego ją rozstrzygnięcia nie wynika, w jakiej części – zdaniem organu – przedsięwzięcie nie zostało zrealizowane. W ocenie skarżącego jeżeli organ ocenił, że przedsięwzięcie nie zostało zrealizowane jedynie w zakresie w jakim dotyczyło budowy zbiornika na gnojówkę, to zasadnym było rozważenie zwrotu jedynie części uzyskanej przez dniego płatności. W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując prezentowane dotychczas stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zwazył co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz ma jedynie ocenić działalność organu orzekającego. Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla decyzję w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność decyzji w całości lub części. Stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach - art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - zwanej w dalszej części rozważań p.p.s.a.). W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Działając w ramach powyższych kompetencji WSA w Warszawie nie dopatrzył się w działaniu organu administracji, ani naruszenia norm prawa materialnego, ani też naruszenia przepisów, które mogłyby skutkować uwzględnieniem skargi. W przyjętym przez producenta rolnego planie dostosowania gospodarstwa rolnego do standardów UE zobowiązał się on do wyposażenia gospodarstwa rolnego w płytę gnojową o pow. 43, 50 m(2) oraz kryty zbiornik na gnojówkę o pojemności 34, 80 m (3) z lokalizacją obu inwestycji na działce ew. nr 301 oraz zamknięty zbiornik na gnojowicę o pojemności 151,06 m(3) na działce nr 310. położonych w województwie [...], powiat [...], gmina P., obręb M.. Jak wynika z prawidłowo ustalonego stanu faktycznego w sprawie skarżący nie wykonał właściwie przyjętego zobowiązania. Niespornym jest bowiem, iż w wyniku przeprowadzonej przez organ kontroli pracownicy Biura Kontroli ARiMR stwierdzili wykonanie płyty gnojowej o pow. 49, 14 m², z inną aniżeli w Planie lokalizacją oraz jednego dużego zbiornika na gnojowicę o pojemności 190, 7m (3) na działce ew. 310 zamiast deklarowanego na tej działce zbiornika o pojemności 151,06 m(3). Natomiast producent nie wybudował zbiornika na gnojówkę o pojemności 34, 8 m(3) na działce ew. 301. Powyższe oznacza, jak ustaliły organy Agencji, że inwestycja nie została zrealizowana zgodnie z założeniami Planu dostosowania. To zobligowało Prezesa ARiMR do ustalenia w oparciu kwoty nienależnie pobranych przez Bogdana Nikodema płatności z tytułu pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstwa rolnego. Przechodząc do wyjaśnienia podstawy prawnej podjętego rozstrzygnięcia wskazać należy, że ustawa z 28 listopada 2003r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, poz. 2273 ze zm.) określa zadania oraz właściwość jednostek organizacyjnych i organów, w zakresie wspierania rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji EFOiGR dotyczące m.in. dostosowania gospodarstw rolnych do standardów UE, określonych przepisami Unii Europejskiej oraz postanowieniami Traktatu Akcesyjnego. Zgodnie z delegacją ustawową zawartą w art. 3 ust. 2 pkt 1 powołanej ustawy Rada Ministrów w zakresie ustalonym w planie rozwoju obszarów wiejskich określiła w rozporządzeniu z dnia 18 stycznia 2005 r. "w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich" (Dz. U. z 2005 r. Nr 17, poz. 142 ze zm.) – zwanego dalej "rozporządzeniem DSU", szczegółowe warunki udzielania oraz zwracania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej. Stosownie do § 3 pkt 3 lit. a) i b) rozporządzenia płatność jest udzielana producentowi rolnemu, który zobowiąże się do realizacji przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania gospodarstwa rolnego do standardów UE, w terminie określonym w tym planie, w celu dostosowania: - gospodarstwa rolnego do wymagań w zakresie przechowywania nawozów naturalnych określonych w przepisach o nawozach i nawożeniu oraz w sprawie szczegółowych wymagań, jakim powinny odpowiadać programy działań mające na celu ograniczenie odpływu azotu ze źródeł rolniczych - gospodarstwa produkcyjnego, w rozumieniu przepisów w sprawie wymagań weterynaryjnych dla mleka oraz produktów mlecznych, do minimalnych standardów co do higieny określonych w wymaganiach weterynaryjnych dla tego gospodarstwa. Zgodnie z § 5 ust. 1 rozporządzenia DSU przedsięwzięcie, o którym mowa w § 3 pkt 3 lit. a tiret pierwsze, polega na wyposażeniu gospodarstwa rolnego w płytę gnojową lub zbiornik na gnojowicę lub gnojówkę lub na rozbudowie płyty gnojowej. Rozporządzenie DSU w § 9 ust. 1 stanowi, iż płatność wypłaca się w dwóch równych ratach. Stosownie do § 9 ust. 3 pkt 1 drugą ratę płatności wypłaca się jeżeli producent rolny zrealizował w terminie przedsięwzięcie określone w planie dostosowania oraz nie później niż w dniu, w którym upłynął termin zakończenia realizacji tego przedsięwzięcia, osiągnął wielkość ekonomiczną gospodarstwa rolnego wynoszącą co najmniej 4 EJW (ESU), w rozumieniu decyzji Komisji (EWG) nr 85/377 z 7 czerwca 1985r. ustanawiającej wspólnotową typologię gospodarstw rolnych oraz złożył kierownikowi biura powiatowego Agencji, właściwego ze względu na miejsce zamieszkania producenta rolnego, nie później niż w terminie 14 dni od dnia, w którym upłynął termin zakończenia realizacji przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania, na formularzu udostępnionym przez Agencję, oświadczenie o zakończeniu realizacji tego przedsięwzięcia oraz o tym, że wielkość ekonomiczna gospodarstwa rolnego wynosi co najmniej 4 EJW (ESU). Należy również wskazać, iż decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w C. z [...] lipca 2006r. o przyznaniu skarżącemu pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów UE zawierała wyraźnie sformułowany warunek, że kwota przyznanej płatności na poszczególne przedsięwzięcia będzie wypłacona na dostosowanie gospodarstwa rolnego do podjętych wymagań, z zastrzeżeniem, że pierwsza rata płatności zostanie wypłacona w terminie 60 dni od dnia, gdy decyzja stanie się ostateczna. Zaś druga rata płatności zostanie wypłacona w terminie 60 dni od dnia złożenia oświadczenia o zakończeniu realizacji przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania. Skutkiem niezrealizowania przedsięwzięcia, zgodnie z warunkami przyjętej pomocy nie jest wyłącznie nieotrzymanie drugiej raty, ale również obowiązek zwrotu pierwszej raty płatności, o czym stanowi § 10 ust. 1 rozporządzenia, zgodnie z którym pierwsza rata płatności podlega zwrotowi, jeżeli producent rolny nie zrealizował w terminie przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania lub nie złożył w terminie oświadczenia, o którym mowa w § 9 ust. 3 pkt 1 lit. b. W tym miejscu wskazać należy ,ze przepis §10 ust 1 rozporządzenia DSU w zw. z § 11 rozporządzenia stanowi dla organu samodzielną przesłankę żądania zwrotu pierwszej raty płatności wobec ustalenia, iż wypłacona kwota stanowi nienależnie pobraną. Brak zrealizowania przedsięwzięcia nie uzasadnia natomiast, a zatem nie stanowi podstawy do prowadzenia postępowania celem wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji o przyznaniu pomocy finansowej z tytułu działania " Dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów UE". Wskazać należy, iż w ocenie Sądu organy administracji prawidłowo ustaliły, że producent rolny nie wykonał inwestycji zgodnie z przedłożonym Planem dostosowania. Mimo istotnie pierwotnie deklarowanego zamiaru wybudowania jednego zbiornika ostatecznie na wezwanie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w C. z dnia [...] lipca 2006r. o możliwość korekty wniosku celem wykonania jednego zbiornika na nawozy płynne skarżący oświadczeniem z [...] lipca 2006 r. zadeklarował rezygnację z zamiaru wybudowania wspólnego zbiornika na gnojówkę i gnojowicę, i dokonał stosownej korekty wniosku oraz zmian w zapisie Planu dostosowania, w którym w tabeli 7 .2 "Stawki i wysokość płatności dla gospodarstwa realizującego przedsięwzięcie w zakresie przechowywania nawozów naturalnych – wyposażenie w kryty zbiornik na gnojowicę lub gnojówkę" zadeklarował wybudowanie dwóch zbiorników o pojemności odpowiednio 34, 80 m(3) i 151,06 m(3) oraz odpowiednio w oparciu o przyjęte stawki w zależności od pojemności zbiornika wyliczył wysokość płatności. Z tego względu nie można uznać za zasadny zarzut skargi błędnie zrozumianego przez organ oświadczenia rolnika, który jak twierdzi zamierzał ostatecznie wybudować jeden zbiornik, a organ opacznie zrozumiał jego intencje. Skarżący twierdzi, że oświadczenie, które złożył dotyczyło rezygnacji z budowy dwóch odrębnych zbiorników, a tymczasem z jego treści (k 22 akt adm.) bezspornie wynika, że rezygnuje on z możliwości wybudowania wspólnego zbiornika na gnojówkę i gnojowicę. Wskazać w tym miejscu należy, że pismo organu z [...] lipca 2006r. o możliwości wybudowania jednego zbiornika wraz z dokonaniem stosownej korekty wniosku i poprawieniem Planu dostosowania było jasne i precyzyjne. Nie budzi też wątpliwości oświadczenie producenta złożone w Biurze ARiMR w dniu [...] lipca 2006r. i w ślad za nim dokonana osobiście przez producenta korekta wniosku wraz z poprawionym Planem dostosowania poprzez deklarację wybudowania dwóch zbiorników i określeniem kwoty wnioskowanej pomocy. Niniejsze urządzenia miały być wykonane na działce ew. nr 301 ( płyta gnojowa, zbiornik na gnojówkę ) i działce nr ew. 310 ( zbiornik na gnojowicę). Przeprowadzone w wyniku kontroli czynności wykazały bezspornie brak zgodnego z planem dostosowania wykonania wszystkich urządzeń do przechowywania nawozów naturalnych oraz inną lokalizację wykonanych inwestycji( płyty gnojowej ). W tej sytuacji, zdaniem Sądu organ zasadnie przyjął, że przedsięwzięcie opisane w Planie dostosowania, na które beneficjent otrzymał pomoc nie zostało zrealizowane w całości co uzasadniało działanie organu w oparci o zapis §10 1 w zw. z § 11 rozporządzenia DSU. Skarżący zresztą nie kwestionuje powyższego wskazując, że jego zdaniem "niewielkie niezgodności" pomiędzy Planem dostosowania gospodarstwa rolnego, a zrealizowaną inwestycją nie mogą uzasadniać przyjęcia, że cel dofinansowania nie został osiągnięty, skoro zaplanowany obiekt został wykonany, odebrany, a tym samym jak twierdzi, dostosowanie gospodarstwa wnioskodawcy do standardów Unii Europejskiej nastąpiło. Bez znaczenia dla przyznania pomocy pozostaje również zdaniem skarżącego, że przedsięwzięcie wybudowania płyty gnojowej zrealizowano o większej niż zadeklarowana w Planie dostosowania powierzchni i w innej lokalizacji ( na działce 310 zamiast 301 ), skoro zwiększenie jej rozmiarów nie ma wpływu na płatność. Również o braku zrealizowania celu przedsięwzięcia nie może przesądzać fakt wybudowania jednego zbiornika na gnojówkę i gnojowicę zamiast dwóch odrębnych ( zgodnie z Planem jeden na gnojowicę o pojemności 151,06 m(2) , a drugi na gnojówkę o pojemności 34, 8 m(2), skoro w ramach dostosowania gospodarstwa rolnego do standardów UE możliwe jest zbudowanie jednego zbiornika na gnojówkę i gnojowicę, a wybudowany przez skarżącego jest o powierzchni sumarycznie zbliżonej do zadeklarowanych w Planie obu urządzeń. Ponadto skarżący wskazuje, że o ile zdaniem organu nie zrealizowano tylko zbiornika na gnojówkę można było wziąć pod uwagę zasadność orzeczenia zwrotu jedynie części płatności odpowiadającej wysokości pomocy na budowę tego urządzenia. W ocenie Sądu z powyższą argumentacją zasadniczo zgodzić się nie sposób. Zgodnie z treści art. 33c ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR0 oraz zmieniające i uchylające niektóre rozporządzenia pomoc ma na celu dostosowanie do standardów Unii w określonych obszarach. Zgodnie z § 3 pkt 3 rozporządzenia z 18 stycznia 2005r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów UE objętej planem rozwoju obszarów wiejskich ( Dz. U 2005 nr 17 poz. 142) płatność jest udzielana producentowi rolnemu, który zobowiąże się do realizacji przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania gospodarstwa rolnego do standardów UE zwanego "planem dostosowania" i w terminie określonym tym planem. Zatem czynności, które zobowiązuje się wykonać producent winny być precyzyjnie i jasno określone w Planie dostosowania. Plan ten służy również do określenia wysokości płatności., a następnie jego realizacja jest podstawą do zrealizowania w całości płatności. Nie można dostosować gospodarstwa do standardów Unii Europejskiej w części, a jedynie w całości i to zgodnie z przedstawionym Planem. Plan dostosowania gospodarstwa rolnego musi być traktowany jako całość. Brak realizacji choćby jednego z punktów, bądź realizacja inwestycji w sposób odmienny od założeń planu, powoduje, że cel podjętego działania nie został osiągnięty. Dotyczy to rodzaju podjętych inwestycji ( w Planie, co sam uczynił skarżący wskazano na budowę dwóch odrębnych zbiorników: na gnojówkę i gnojowicę o określonej pojemności ) jak również określono lokalizacje planowanych urządzeń. Skarżący, co nie ulega wątpliwości dokonał inwestycji w sposób niezgodny z opisanym w Planie dostosowania w zakresie: budowy urządzeń do przechowywania nawozów naturalnych oraz niezgodnie ze wskazaną w Planie lokalizacją inwestycji. Mimo że zrealizowano inwestycję budowy płyty gnojowej o większej niż planowana powierzchni, co w istocie nie ma znaczenia dla wysokości określonej we wniosku płatności z tego tytułu, lokalizacja tej inwestycji również nie jest zgodna z Planem dostosowania. Mimo zadeklarowania w Planie dostosowania, określonych inwestycji skarżący de facto dokonał samodzielnych zmian dotyczących rodzaju urządzeń i ich lokalizacji, niezgodnych z zapisami Planu. Realizacja Planu w sposób odmienny z jego zapisem, jak słusznie przyjęły organy, nie prowadzi do dostosowania gospodarstwa do standardów UE. Mimo że wnioskodawca zrealizował część planowanych zamierzeń nie można posługiwać się w tej sytuacji pojęciem stopniowej realizacji planu dla określenia wysokości kwoty podlegającej zwrotowi i dlatego zarzuty naruszenia art. 107 §3 kpa poprzez nieustalenie, jakie inwestycje organ uznał za niezrealizowane oraz braku rozważenia przez organy ewentualnego żądania zwrotu części płatności (odpowiadającej wysokości pomocy na niezrealizowaną budowę zbiornika na gnojówkę) są świetle powyższego nieuzasadnione. Mając na względzie powyższe uwagi, a przede wszystkim okoliczność braku wykonania planowanego przedsięwzięcia w kształcie, do jakiego zobowiązał się skarżący, w ocenie Sądu uzasadniało ziszczenie przesłanki z § 10 ust. 1 rozporządzenia DSU z 18 stycznia 2005 r. i na tej podstawie w związku z §11 rozporządzenia DSU uzasadniało żądanie przez Prezesa ARiMR zwrotu pierwszej raty płatności. Z tego względu za niezasadny należało uznać również zarzut skargi naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię wskazanego wyżej §10 ust 1 rozporządzenia DSU. Wskazać zatem należy, że działanie organu w myśl powołanych wyżej przepisów w związku art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634 z późn. zm.) było prawidłowe . Zgodnie z tym ostatnim przepisem Prezes Agencji ustala, w drodze decyzji administracyjnej, kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych: 1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej; 2) krajowych, przeznaczonych na: a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej. Wypłacone producentowi rolnemu środki publiczne z tytułu dostosowania gospodarstw rolnych do standardów UE pochodzą ze środków z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej oraz ze środkow krajowych przeznaczonych na współfinansowanie, a zatem fuduszy o ktorych mowa w cyt. wyzej przepisie i wobec powyższego jako nienależnie pobrane podlegają zwrotowi. Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło