V SA/Wa 995/11

Referendarz sądowy Tomasz Zawiślak Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 12 sierpnia 2011r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi A. W. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] marca 2011 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania; postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata A. W. wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z [...] marca 2011r. wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Wnioskodawca wskazał, iż gospodarstwo domowe prowadzi z żoną i dwojgiem małoletnich dzieci. Oświadczył, że osiąga miesięcznie dochody w wysokości ok. 3.000 złotych z tytułu wynajmu części domu (1500 złotych) oraz sprzedaży wierzby energetycznej i drzew (1500 złotych), natomiast na utrzymanie rodziny wydaje ok. 2000 złotych (energia elektryczna 200 złotych, gaz – 200 złotych, wywóz ścieków – 100 złotych, wyżywienie - 800 złotych, utrzymanie domu – 500 złotych, bilety, inne opłaty np. zielona szkoła, koszty leczenia dziecka). Wyjaśnił również, że żona okazjonalnie uzyskuje kwotę 600 złotych z tytułu gotowania obiadów dla firmy budowlanej. Podał, że posiada dom o powierzchni 200 m2 (odziedziczony, wymagający remontu) oraz 8 ha gruntów rolnych V i VI klasy, nie posiada natomiast zasobów pieniężnych i przedmiotów wartościowych. Z uwagi na to, iż złożone oświadczenia okazały się niewystarczające dla oceny możliwości majątkowych wnioskodawcy, zarządzeniem z 6 czerwca 2011 r. wezwano go do udzielenia dodatkowych informacji oraz do złożenia określonych dokumentów. W odpowiedzi na powyższe, pismem procesowym z 30 czerwca 2011r. skarżący wyjaśnił, że miesięcznie ponosi następujące wydatki: gaz – 200 złotych, energia elektryczna – 400 złotych, opał – 1000 złotych, wyżywienie – 1000 złotych, ścieki -100 złotych, paliwo do samochodu i bilety 500 – 800 złotych, ubrania i książki – 500 złotych. Podał, że żona pomaga mu w gospodarstwie rolnym oraz, że nadal posiada rachunek bankowy. Wskazał również, że żona posiada samochód osobowy z 2000r. o wartości ok. 6000 złotych, nie posiadają natomiast oszczędności pieniężnych i nie korzystają z pomocy opieki społecznej. Oświadczył również, że żona od rodziny otrzymuje miesięcznie łącznie 300 złotych (od brata 200 złotych, matki – 100 złotych). Do pisma załączył wyciąg z rachunku za okres od 1 kwietnia do 30 czerwca 2011r. z saldem 0 złotych. W związku z powyższym zarządzeniem z 8 lipca 2011r. ponownie wezwano skarżącego do udzielenia dodatkowych informacji oraz złożenia określonych dokumentów w terminie 7 dni pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. Wezwanie zostało doręczone 27 lipca 2011r. (potwierdzenie doręczenia, k. 31 akt sądowych), mimo tego w zakreślonym terminie nie złożył on dodatkowego oświadczenia, tylko uiścił wpis sądowy w wysokości 200 złotych. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej p.p.s.a. – prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – stosownie do treści przepisu art. 199 p.p.s.a. – ponoszenie przez stronę kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Instytucja prawa pomocy powinna być zatem stosowana w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Jednocześnie, zawarte w omawianym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z tego prawa. Zatem rozstrzygnięcie będzie zależało od tego, co zostanie przez wnioskodawcę udowodnione. W sytuacji, gdy oświadczenie zawarte we wniosku budzi wątpliwości lub jest niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego wnioskodawcy, na podstawie art. 255 p.p.s.a., można wezwać taką osobę do złożenia dodatkowego oświadczenia uzupełniającego, jak i potwierdzającego wykazywane przez nią okoliczności. W przedmiotowej sprawie, oświadczenia zawarte we wniosku skarżącego złożonym na urzędowym formularzu PPF, były niewystarczające do oceny czy strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Dlatego też niezbędne okazało się wezwanie skarżącego do nadesłania dokumentów i złożenia oświadczeń pozwalających na lepszą ocenę jego sytuacji majątkowej. Wezwano skarżącego m.in. do złożenia oświadczeń, potwierdzonych stosownymi dokumentami o uzyskiwanych dochodach (umowy najmu, darowizny) i ponoszonych wydatkach. Ponadto zwrócono się do niego o wskazanie, czy oprócz wskazanego rachunku bankowego, osoby prowadzące ze skarżącym wspólne gospodarstwo domowe posiadają inne rachunki bankowe oraz ewentualnie jaki jest ich stan. Wszystkie te dane są niezbędne do oceny możliwości finansowych skarżącego. Zażądano od wnioskodawcy dokumentów, których uzyskanie nie wiązało się z nadmierną uciążliwością i to zarówno finansową jak i czasową, gdyż większość tych dokumentów winna znajdować się w posiadaniu skarżącego (np. wyciągi z rachunków bankowych, umowa najmu, umowy darowizn, rachunki, decyzje przyznające płatności do gruntów rolnych itp.). Mając zatem na uwadze, iż wezwanie nie zostało przez wnioskodawcę wykonane w zakreślonym terminie, uznać należy, że nie wykazał on, iż ustawowa przesłanka przyznania tego prawa w odniesieniu do jego osoby wystąpiła. W tym stanie rzeczy nastąpił brak możliwości porównania wysokości obciążeń finansowych, z jakimi wnioskodawca powinien się liczyć w postępowaniu sądowym z jego rzeczywistymi możliwościami płatniczymi. W konsekwencji, brak ten wykluczył dokonanie oceny czy zaistniały przesłanki uprawniające do udzielenia skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji postanowienia.