V SA/Wa 995/13

Referendarz sądowy Anna Nasiłowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi R. P. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia (...) stycznia 2013 r. nr (...) w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek od nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy; postanawia: 1. przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie radcy prawnego, o którego wyznaczenie zwrócić się do Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w Warszawie, 2. w pozostałym zakresie wniosek oddalić. W złożonym na urzędowym formularzu (PPF) wniosku o przyznanie prawa pomocy R. P., dalej "skarżący", wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia (...) stycznia 2013 r. w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek od nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i trójką uczących się dzieci. Dwoje dzieci studiuje, córka uczy się w szkole średniej. Żona skarżącego jest osobą bezrobotną. Podstawą utrzymania pięcioosobowego gospodarstwa domowego jest świadczenie emerytalne skarżącego w wysokości 2010 zł. Skarżący wskazał, że jest właścicielem działki o powierzchni 1800 m.kw. oraz budynku socjalno-warsztatowego o pow. 329 m.kw. Ponadto oświadczył, że jest zadłużony w banku na kwotę 14.000. zł, a kredyt w wysokości 10.000 zł zaciągnął z przeznaczeniem na spłatę zadłużenia ZUS. Dodał, że posiada wierzytelności w wysokości 24.400 zł z tytułu niewypłaconego wynagrodzenia za pracę, ale prowadzone postępowanie egzekucyjne nie doprowadziło do wyegzekwowania zaległości i zostało umorzone. Skarżący wyjaśnił również, że nie pracuje od 1 stycznia 2014 r. i w bieżącym roku jedynym źródłem utrzymania rodziny jest wypłacana skarżącemu emerytura w kwocie netto 1.794,65 zł. Ponieważ oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz złożone wyjaśnienia okazały się niewystarczające do oceny stanu majątkowego, skarżącego wezwano do udzielenia dodatkowych informacji oraz złożenia dodatkowych dokumentów. Odpowiadając na wezwanie, skarżący przedstawił zeznania podatkowe PIT-37 za lata 2012 – 2013, wyciągi z rachunków bankowych, świadectwo pracy, kopie legitymacji studenckich oraz zaświadczenie stwierdzające, że jego córka Klara jest uczennicą liceum ogólnokształcącego, kopie decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w P.z (...) lutego 2012 r. o rozłożeniu na raty zapłaty zaległości podatkowej z tytułu podatku dochodowego oraz podatku od towarów i usług, kopie umowy zawartej z ZUS określającej sposób i warunki rozłożenia na raty należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń wraz z aneksem do umowy. Skarżący wyjaśnił, że utrzymuje cztery osoby, które nie uzyskują żadnych dochodów, wskazał, że jest dłużnikiem ZUS, Urzędu Skarbowego, Banku BGŻ, PGNiG z tytułu opłat za gaz jak również osób prywatnych. Wyjaśnił również, jak jest zagospodarowana działka, którą wykazał we wniosku oraz oświadczył, że znajdujący się na tej działce warsztat nie stanowi źródła dochodu. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje. Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej powoływanej jako p.p.s.a., Sąd może – na wniosek strony - przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 258 § 1 p.p.s.a. czynności w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy mogą wykonywać referendarze sądowi. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., prawo pomocy może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Wskazać jednak należy, że stosownie do treści art. 239 pkt 1 lit. e p.p.s.a., nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Do tej kategorii spraw zalicza się także sprawa skarżącego, ponieważ przedmiotem skargi jest odmowa umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy, a więc akt administracyjny dotyczący spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych. Zwolnienie to ma charakter ustawowy, a więc strona skarżąca działanie organu w tej kategorii spraw nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych już od momentu wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego (wniesienia skargi) poprzez cały tok tego postępowania zarówno przed sądem pierwszej instancji – wojewódzkim sądem administracyjnym – jak i przed sądem II instancji – Naczelnym Sądem Administracyjnym. Tym samym, w sytuacji ustawowego zwolnienia Sąd nie wydaje w tym zakresie odrębnego orzeczenia, bowiem skutek w postaci zwolnienia od kosztów sądowych nastąpił już w momencie wniesienia skargi, a w konsekwencji złożony w tym właśnie zakresie przez stronę wniosek podlega oddaleniu. Odnośnie natomiast wniosku w zakresie ustanowienia radcy prawnego stwierdzić należy, że zgodnie z art. 262 p.p.s.a. przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Mając na względzie powyższe wniosek skarżącego należy ocenić pod względem zasadności przyznania prawa pomocy w części, poprzez ustanowienie radcy prawnego. Oceniając wniosek w takim zakresie stwierdzić należy, że zasługuje on na uwzględnienie. Z oświadczeń składanych przez skarżącego oraz nadesłanych dokumentów wynika, że od 1 stycznia 2014 r. skarżący nie pracuje. Miesięczny dochód rodziny stanowi świadczenie emerytalne otrzymywane przez skarżącego w wysokości 1.794,65 zł. Z przedstawionego wyciągu bankowego wynika, że skarżący spłaca zadłużenie wobec ZUS oraz wobec banku z tytułu zaciągniętego kredytu odnawialnego i karty kredytowej. Zarówno skarżący, jak i jego żona nie posiadają wolnych środków na kontach bankowych. Wyciąg z rachunku bankowego skarżącego wskazuje ujemne saldo w wysokości 11.707, 69 zł, a jego żony wysokości (-) 4,67 zł. Z przedstawionego zeznania podatkowego PIT-37 za 2013 r. wynika, że skarżący w tym okresie uzyskał dochód w wysokości 68.792,64 zł, co wynika z faktu, że do końca 2013 r. otrzymywał wynagrodzenie za pracę. Mając na uwadze, że równocześnie spłacał zadłużenie z tytułu zobowiązań publicznoprawnych (ZUS i Urząd Skarbowy) oraz utrzymywał rodzinę (bezrobotną żonę oraz uczące się i studiujące poza miejscem zamieszkania dzieci), nie można stwierdzić, iż skarżący miał możliwość poczynienia jakichkolwiek oszczędności. Skarżący wyjaśnił, że wykazany we wniosku o przyznanie prawa pomocy budynku socjalno-warsztatowego o pow. 329 m.kw. znajduje się na działce o pow. 1800 m.kw. We wskazanym budynku znajduje się również zajmowane przez rodzinę skarżącego mieszkanie. Budynek wymaga generalnego remontu; skarżący nie otrzymuje z niego żadnego dochodu. Z akt administracyjnych wynika, że skarżący bezskutecznie próbował sprzedać posiadaną działkę. Analiza akt administracyjnych potwierdza trudną sytuację majątkową wykazaną przez skarżącego we wniosku o przyznanie prawa pomocy. W związku z powyższym stwierdzić należy, że skarżący nie jest w stanie, bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu własnym i rodziny ponieść kosztów zatrudnienia profesjonalnego pełnomocnika, co uzasadnia przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Biorąc pod uwagę opisaną przez skarżącą sytuację rodzinną i majątkową oraz porównując ją z obciążeniem wynikającym z zastępstwa profesjonalnego pełnomocnika uznać należało, iż w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do udzielania prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.