V SA/Wa 997/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Blankiewicz - Wóltańska, Sędzia WSA - Barbara Mleczko - Jabłońska, Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński (spr.), Protokolant - st. sekr. sąd. Agnieszka Groszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 września 2011 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników; 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego na rzecz J. W. kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r. [...] wydaną na podstawie art. 36 ust 1 pkt 10 oraz 41a ust 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników w następstwie rozpoznania wniosku J. W. o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników odmówił umorzenia tychże należności. W uzasadnieniu powyższej decyzji przytoczył treść art. 41a ust 1 w/w ustawy oraz przypomniał, że wnioskodawca podważa fakt prawidłowości zobowiązania go do spłacenia zadłużenia po małżonce A. W.. Zadłużenie to powstało w wyniku zaniedbania ustawowego obowiązku regulowania składek na ubezpieczenie społeczne rolników. Podleganie ubezpieczeniu zgodnie z art. 7 i 16 ustawy nakłada na rolnika obowiązek regulowania składek za każdego ubezpieczonego które opłaca się co kwartał. Jest to obowiązek który wynika z art. 4 i 40 ustawy i dotyczy każdego rolnika prowadzącego działalność rolniczą w posiadanym gospodarstwie rolnym. Wnioskodawca zaniedbał ten obowiązek, albowiem nie dokonywał opłat składek za małżonkę konsekwencją czego było powstanie zadłużenia. Organ podkreślił również, że sytuacja finansowa strony jest stabilna i rokuje nadzieją na spłatę zadłużenia, zaś trudne warunki materialne na które powoływano się we wniosku nie znalazły potwierdzenia w toku przeprowadzonych wizytacji. Wprawdzie dochód uzyskiwany z gospodarstwa rolnego jest niski, ale strona uzyskuje nadto dochody z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezes Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. ([...]) utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] stycznia 2011 r. podnosząc w jej uzasadnieniu identyczne argumenty jak w przypadku tej ostatniej decyzji. Decyzja z dnia [...] lutego 2011 r. została zaskarżona do tutejszego Sądu przez J. W.. Z treści skargi wynika, że jej autor domaga się uchylenia zarówno zaskarżonej decyzji jak i decyzji która ją poprzedzała ewentualnie stwierdzenia ich nieważności. Skarga zarzuca obu decyzjom naruszenie prawa materialnego poprzez dochodzenie roszczenia z tytułu zaległych składek od osoby nieuprawnionej, która nie posiada statusu strony. W uzasadnieniu skargi podkreślono m.in. że żona skarżącego była właścicielką gospodarstwa rolnego, które stanowiło jej majątek odrębny. Skarżący nie miał natomiast statusu rolnika ani domownika i od 1975 r. prowadzi własną działalność gospodarczą w zakresie, usług transportowych i z tego tytułu odprowadza składki. Rolnikiem była natomiast żona skarżącego która zmarła w dniu 19 lutego 2009 r. i z tą datą wygasł obowiązek opłacania składek ubezpieczeniowych na rzecz KRUS, który ją obciążał. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Sąd zważył co następuje: Wniesienie skargi skutkowało koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji niezależnie od argumentów przytoczonych przez skarżącego. Sprawa nie została bowiem wyjaśniona w sposób należyty pozwalający na jej ostateczne rozstrzygnięcie. Zwraca uwagę w szczególności to, iż organ w ogóle nie odniósł się do treści zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a uzasadnienie zaskarżonej decyzji poza przytoczeniem treści art. 41a ust 1ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. Nr 50 z 2008 r. poz. 291 – tekst jedn.) składa się z czterech zdań które nie wnoszą niczego ponad to co zostało wyeksponowane w uzasadnieniu wcześniejszej decyzji z dnia [...] stycznia 2011 r. Jest to o tyle zaskakujące, że skarżący już we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy podnosił szereg argumentów które dotyczyły jego osoby a które jego zdaniem zwalniały go z obowiązku uiszczenia należności składkowych obciążających jego żonę. Argumenty te niezależnie od tego czy miały jakiekolwiek znaczenie w sprawie winny spotkać się ze stosowną reakcją organu tzw. winny zostać poddane analizie i ocenie. Powyższe oznacza, iż w postępowaniu przed organem doszło do naruszenia art. 7 i 77 § 1 k.p.a. Pierwszy z nich statuuje dwie naczelne zasady postępowania administracyjnego tj. zasadę prawdy obiektywnej oraz tzw. słusznego interesu obywatela. Nakłada on na organ obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Jego swoistym uzupełnieniem jest art. 77 § 1 k.p.a. zgodnie z którym organ jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzeć cały materiał dowodowy. Z powyższych przepisów wynika, że obowiązek przeprowadzenia całego postępowania co do wszystkich istotnych okoliczności spoczywa na organie. W żadnym razie nie może on być przerzucony na stronę ani tym bardziej na Sąd. Jeśli zatem strona wskazuje na okoliczności które mogą mieć znaczenie w sprawie to obowiązkiem organu jest się do nich odnieść poprzedzając to oczywiście stosownym postępowaniem dowodowym. Koniecznym w przedmiotowej sprawie będzie więc zajęcie stanowiska co do tego czy gospodarstwo rolne było wyłączną własnością żony skarżącego i czy uczestniczył on w jego prowadzeniu. Należy bowiem pamiętać, że małżonek rolnika nie pracujący w gospodarstwie rolnym i nie uczestniczący ze współmałżonkiem w prowadzeniu gospodarstwa rolnego lub gospodarstwa domowego bezpośrednio związanego z gospodarstwem rolnym nie podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników przewidzianemu w art. 4 i 5 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników. Poza tym przez pojęcie "małżonek rolnika pracujący w gospodarstwie rolnym" należy rozumieć przyczynianie się do właściwego jego funkcjonowania, czyli wykonywanie takich czynności w gospodarstwie rolnym bez których funkcje gospodarstwa nie mogą być realizowane (por. m.in. wyroku Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 18 maja 1995 r. sygn. akt III AUr 126/95-lex nr. 23791). Powyższe ma istotne znaczenie zważywszy na to że skarżący twierdził, iż prowadził własną działalność gospodarczą (od 1975 r.) w zakresie usług transportowych i z tego tytułu opłacał składki w ZUS. Nie był natomiast rolnikiem w rozumieniu art. 6 pkt 1 ustawy. W ocenie Sądu także i te kwestie będą wymagały wyjaśnień, zwłaszcza że składki na ubezpieczenie za każdego ubezpieczonego opłaca rolnik (art. 4 ust 1 ustawy). Zdaniem Sądu informacje dotyczące osoby skarżącego z których wynika że jest on rolnikiem, a które znalazły się dopiero w odpowiedzi na skargę uznać należy za spóźnione. Przedmiotem kontroli Sądu są bowiem kwestionowane rozstrzygnięcia oraz ich uzasadnienia, nie zaś odpowiedzi na skargę. Zatem argumenty w nich powołane nie mogą decydować o ocenie tychże rozstrzygnięć, nie mogą być również swoistą konwalidacją ich uzasadnień. Podnieść wreszcie należy, iż z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika również expresis verbis czy organ dochodzi należności składkowych od skarżącego jako od spadkobiercy małżonka podlegającego ubezpieczeniu. Gdyby tak było organ musiałby doprowadzić w pierwszej kolejności do wydania przez Sąd Cywilny postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po żonie skarżącego co (jak wynika z treści oświadczenia złożonego przez pełnomocnika skarżącego na rozprawie) nie miało do tej pory miejsca. Rozpoznając sprawę ponownie organ weźmie pod uwagę powyższe uwarunkowania. Podstawą wyroku jest art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a.