V SA/Wa 998/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jolanta Bożek, Sędzia WSA - Izabella Janson (spr.), Asesor WSA - Andrzej Kania, Protokolant - Tomasz Zawiślak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lipca 2007 r. sprawy ze skargi J. O. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy; oddala skargę J. O. wnioskiem datowanym [...] . zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Inspektorat w B. P. o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy lub alternatywnie o umorzenie odsetek od tych zaległości. W uzasadnieniu stwierdził, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej i rodzinnej, jest przewlekle chory, ponosi wysokie koszty leczenia, nie może wykonywać ciężkich prac. Wraz z żoną, która jest pod stałą opieką lekarską, wychowują troje uczących się dzieci (dwójka studiuje, jedno jest w gimnazjum). Dodał, że nie opłacał składek na Zakład Ubezpieczeń Społecznych, gdyż błędnie sądził, że podlega ubezpieczeniu w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, z tego zaś tytułu składki opłacał terminowo. ZUS decyzją z [...] . odmówił umorzenia należności (w łącznej kwocie 69.769,56 - na dzień 1 kwietnia 2005 r.) z tytułu składek na: - ubezpieczenie społeczne własne za okres od grudnia 1997 r. do grudnia 1998 r. - ubezpieczenia społeczne za okres od stycznia 1999 r. do września 2004 r. - ubezpieczenie zdrowotne za okres od października 1999 r. do września 2004 r. - Fundusz Pracy za okresy: od grudnia 1997 r. do grudnia 1998 r. oraz od stycznia 1999 r. do września 2004 r. W uzasadnieniu przedstawiono stan faktyczny sprawy oraz wyjaśniono, że na podstawie art. 28 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.), należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. ZUS może również umorzyć należności z tytułu składek, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności. Zdaniem organu wymienione przesłanki nie zostały spełnione. Skarżący uzyskiwał dotychczas znaczące przychody, dysponuje też majątkiem ruchomym i nieruchomym. Istnieje więc możliwość dochodzenia należności z tytułu nieopłaconych składek. W pouczeniu zawarto informację, że strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do Prezesa ZUS, na podstawie art. 127 § 3 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98 poz. 1071 ze zm.), z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy datowanym 18 maja 2005 r. strona przytoczyła brzmienie art. 28 ust. 3a u.s.u.s., zgodnie z którym należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. W opinii wnioskodawcy w jego sprawie taki uzasadniony przypadek zachodzi. Nieopłacenie składek na ZUS wiązało się bowiem z faktem wprowadzenia go w błąd przez KRUS, który mając świadomość prowadzenia przez stronę działalności gospodarczej "inkasował płacone przez nią składki" nie informując jednocześnie, iż składki te powinny być wpłacane na rzecz ZUS. Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z [...] , wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu stwierdzono, że organ rozpoznający sprawę w pierwszej instancji uwzględnił wszystkie aspekty sprawy w kontekście stanu majątkowego i rodzinnego zobowiązanego oraz fakt, iż wobec niego nie była prowadzona egzekucja administracyjna potwierdzająca całkowitą nieściągalność. Dodano, że we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona nie przedłożyła nowych dokumentów i nie wskazała istotnych okoliczności, które nie byłyby uwzględnione w decyzji organu I instancji. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. na ww. decyzję, strona wniosła o jej uchylenie w części dotyczącej odsetek oraz umorzenie należności z tytułu odsetek od składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy w łącznej kwocie wynoszącej na dzień 1 kwietnia 2005 r. - 30.014,30 zł. Powtórzono argumenty powołane w poprzednich wnioskach zarzucając organom administracji naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywatela do organów państwa oraz dodano, że należność główna wobec ZUS z tytułu składek została już uregulowana. W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo stwierdzono, iż brak uregulowania należności z tytułu składek z powodu nieznajomości przepisów nie może zostać potraktowany jako "uzasadniony przypadek" w rozumieniu art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Wyrokiem z 28 lutego 2006 r., sygn. akt III SA/Wa 2030/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - rozpoznając sprawę w trybie uproszczonym (art. 119 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu Sąd wskazał, iż organem właściwym do rozpatrzenia sprawy w II instancji jest Minister Polityki Społecznej. W związku z powyższym Sąd był zobowiązany stwierdzić nieważność zaskarżonej decyzji jako wydanej z naruszeniem przepisów o właściwości. Sąd zauważył również, iż stwierdzenie nieważności decyzji uniemożliwia wypowiedzenie się przez skład orzekający, co do zasadności zarzutów podniesionych w skardze. Wskazano także, że Sąd nie może również uczynić zadość żądaniu strony zawartemu w skardze i umorzyć odsetek od należnych składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy. Bowiem właściwym w zakresie wydania rozstrzygnięcia w sprawie umorzenia należności z tytułu składek jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Następnie wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy przekazano Prezesowi ZUS jako organowi właściwemu do jego rozpatrzenia w II instancji, ponieważ z dniem 24 sierpnia 2005 r. nastąpiła zmiana art. 83 ust. 4 u.s.u.s., zgodnie z którym od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne stronie nie przysługuje odwołanie ale prawo do wniesienia wniosku do Prezesa ZUS o ponowne rozpatrzenie sprawy. W powyższej sytuacji Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ponownie rozpoznał wniosek strony z [...] i wydał w dniu [...] decyzję, mocą której utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] . w części dotyczącej odmowy umorzenia należności z tytułu składek w łącznej wysokości 30.630,62 zł, w tym: - składki na ubezpieczenie społeczne własne za okres od kwietnia do grudnia 1998 r. w łącznej kwocie 7.831,60 zł - Fundusz Ubezpieczeń Społecznych za okres od lutego 2002 r. do września 2004 r. w łącznej kwocie 18.133,71 zł - Fundusz Ubezpieczenia Zdrowotnego za okres od stycznia 2003 r. do września 2004 r. w łącznej kwocie 3.421,33 zł - Fundusz Pracy za okres od stycznia 2002 r. do września 2004 r. w łącznej kwocie 1.243,98 zł, natomiast uchylił w części dotyczącej umorzenia należności z tytułu składek na: - ubezpieczenie społeczne własne za okres od grudnia 1997 r. do marca 1998 r. w kwocie 3.950,70 zł - Fundusz Ubezpieczeń Społecznych za okres od stycznia 1999 do czerwca 1999 r. oraz od sierpnia 1999 r. do stycznia 2002 r. w kwocie 27.435,48 zł - Fundusz Ubezpieczenia Zdrowotnego za okres od października 1999 r. do grudnia 2002 r. w kwocie 6.405,00 zł. - Fundusz Pracy za okres od stycznia 1999 r. do czerwca 1999 r. oraz od sierpnia 1999 r. do grudnia 2001 r. w kwocie 1.963,09 zł i umorzył postępowanie pierwszej instancji w sprawie umorzenia części należności z tytułu składek z uwagi na wygaśnięcie zobowiązania wskutek zapłaty. W uzasadnieniu Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych obszernie przedstawił stan faktyczny ustalony w rozpatrywanej sprawie. Podniósł, iż z materiału dowodowego wynika, że skarżący prowadzi gospodarstwo rolne o powierzchni łącznej około [...] ha. W 2006 r. osiągnął dochód w łącznej kwocie [...] zł ze sprzedaży zbóż oraz jabłek. Ponadto na mocy decyzji Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. P. przyznano mu płatność bezpośrednią do gruntów rolnych w wysokości [...] zł oraz płatność z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania w wysokości [...] Wskazano, iż ze złożonego przez skarżącego zeznania o wysokości uzyskanego przychodu z tytułu działalności PIT-28 wynika, iż w 2004 r. oraz w 2005 r. osiągnął przychód, odpowiednio [...] (pomniejszony o kwotę ryczałtu - 7.474,69 zł) oraz [...] (pomniejszony o kwotę ryczałtu - 470,00 zł). Prezes ZUS podniósł również, iż z przedłożonego zaświadczenia żony skarżącego - J. O. dotyczącego uzyskanego dochodu z tytułu wynagrodzenia za pracę wynika, iż wynosi on: za okres czerwiec 2006 r. - sierpień 2006 r., średnio [...] . Natomiast według złożonych druków "ZUS RCA" za miesiąc wrzesień 2006 r. uzyskała ona wynagrodzenie [...] brutto, za miesiąc październik 2006 r. [...] brutto, za miesiąc listopad [...] brutto. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nadmienił, iż skarżący jest również właścicielem samochodu F., rok produkcji 1986 o wartości [...] zł. Wraz z rodziną zamieszkuje zabudowaną nieruchomość o pow. 947 m.2, która jest współwłasnością skarżącego oraz jego żony J. O.. Według zaświadczenia z dnia 21 września 2006 r., wnioskodawca nie posiada zobowiązań wobec Urzędu Skarbowego w B. P. z tytułu nieopłaconego podatku. Nie posiada również zobowiązań wobec banków i innych instytucji. Jak wynika ze złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia, miesięcznie ponosi on wydatki w wysokości około [...] zł, w tym opłaty za energię elektryczną i wodę [...] zł, utrzymanie studiujących dzieci (córka A. O. studentka Niestacjonarnych Studiów Administracji na [...] w W. syn K. O. student [...] w W.) poza miejscem zamieszkania w kwocie [...] zł, KRUS - [...] zł kwartalnie, usługi rolne - [...] zł rocznie, zakup opału [...] zł rocznie. Ponadto skarżący przedstawił decyzję Urzędu Miasta w B. P. i Wójta Gminy w B. P. o podatku od nieruchomości i podatku rolnym na 2006 r. w kwocie [...] zł oraz faktury na zakup środków ochrony roślin w kwocie [...] zł, zakup wapna - [...] zł. Prezes ZUS rozważył również fakt, iż skarżący leczy się z powodu dolegliwości kręgosłupa i pozostaje pod stałą opieką lekarską. Ponosi również znaczne wydatki na zakup lekarstw. Wskazano też, iż jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału, skarżący posiada majątek ruchomy i nieruchomy przedstawiający wartość egzekucyjną. Ponadto Prezes ZUS zaznaczył, że istnieje możliwość spłaty zadłużenia w ratach. W ocenie organu odwoławczego nie można stwierdzić, iż w przypadku J. O. zachodzą szczególne okoliczności związane z sytuacją rodzinną i stanem majątkowym, uzasadniające umorzenie zadłużenia, mimo braku całkowitej nieściągalności. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Prezesa ZUS z [...] . J. O. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w zakresie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy w łącznej wysokości [...] zł. Powołał się na treść art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz § 3 rozporządzenia z dna 31 lipca 2003 r. Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365) regulującą możliwość umorzenia składek pomimo braku ich całkowitej nieściągalności oraz definiującą przesłanki warunkujące umorzenie składek pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Podniósł, iż ponosi wysokie koszty leczenia schorzenia kręgosłupa, a jego stan nie rokuje nadziei na poprawę. Ponadto ponosi on wydatki związane z utrzymaniem dwójki studiujących dzieci. W związku z powyższym uiszczenie należności z tytułu składek uniemożliwi skarżącemu oraz jego rodzinie zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych. Zauważył również, iż odpowiedzialność za zaistniałą sytuację ponoszą organy państwa, gdyż w ciągu dziesięcioletniego okresu opłacania składek w KRUS nie został on poinformowany przez ten organ, iż składki winien odprowadzać do ZUS`u. W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o oddalenie skargi, powołując argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Na wstępie podniesienia wymaga, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli legalności zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, to znaczy ustalenia, czy organ orzekający w sprawie prawidłowo zinterpretował i zastosował przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. Badając w powyższym świetle zaskarżoną decyzję, tj. oceniając orzeczenie pod względem jego zgodności z przepisami procesowymi a także z normami prawa materialnego, Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa, które dawałyby podstawę do jej uchylenia zgodnie z żądaniem skargi. Zgodnie z art. 28 ust. 1 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład z uwzględnieniem ust. 2-4. Ustęp 2 tego artykułu jednoznacznie określa, iż należności te mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, chyba, że zachodzi sytuacja określona w art. 28 ust. 3a, który otwiera możliwość uwzględnienia innych przesłanek umorzenia jednakże wyłącznie w odniesieniu do ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia. W przypadku tym należności, ale wyłącznie z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Niezależnie jednak, czy chodzi o kwestię umorzenia należności z tytułu składek, czy także - w przypadku ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami - o kwestię umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ustawodawca, używając zwrotu "mogą być umorzone" przesądził, że decyzja Zakładu ma charakter uznaniowy, a to oznacza, że organ ten przy ustalonym stanie faktycznym ma możliwość wyboru jednego spośród kilku wariantów rozstrzygnięć. O tym, czy składki powinny być umorzone czy też nie, rozstrzyga nie Sąd, lecz ZUS, który może - ale nie musi - je umorzyć. Zakład ma możliwość, ale nie ma obowiązku umorzenia należności nawet w razie spełnienia przesłanek określonych w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. lub w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. nr 141, poz. 365; powoływanego dalej jako rozporządzenie) - tj. w razie stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek albo gdy zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Wytyczne, którymi powinien się kierować organ podejmując decyzję w tym zakresie, precyzuje powyższe rozporządzenie, którego § 3 stanowi, że zaległe składki mogą być umorzone, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku, gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych lub, że ze względu na poniesione w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia straty materialne opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności. Przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, która pozbawia zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności jest trzecią przesłanką wymienioną w przytoczonym rozporządzeniu. Pojęcia użyte w powołanym przepisie są nieostre, co wymaga ich szczególnie wnikliwej oceny w świetle okoliczności konkretnej sprawy. Ocena ta musi być dokonana w oparciu o obiektywne kryteria, zgodnie z powszechnie akceptowaną hierarchią wartości. Pamiętać także należy, iż w przypadku, gdy ustawodawca daje organowi możliwość rozstrzygnięcia sprawy na zasadzie uznania, sądowa kontrola jego decyzji obejmuje jedynie samo postępowanie poprzedzające jej wydanie a nie rozstrzygnięcie będące wynikiem dokonania wyboru, o którym była mowa wyżej. Należy wskazać, iż sądowa kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego jest ograniczona w tym znaczeniu, iż Sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Jest to bowiem wyłączna kompetencja organu administracji. Kontrola ta obejmuje zatem przede wszystkim zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem. Sąd nie ocenia natomiast wydanej decyzji z punktu widzenia jej celowości czy słuszności. Nie zwalnia to jednak Sądu z obowiązku oceny, czy spełnione zostały przesłanki umorzenia. Mimo iż pogląd ten został wyrażony przez Sąd Najwyższy na gruncie prawa podatkowego (por. wyrok z 8 listopada 1996 roku w/s III RN 24/96), to pozostaje on aktualny także w odniesieniu do problematyki umarzania składek na ZUS na gruncie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Uznanie administracyjne nie oznacza jednak swobody decyzji dla organu administracji i - jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 czerwca 2003 roku w/s III SA 3118/01 (POP 2004/4/77) -ograniczone jest dyrektywami wyboru sformułowanymi tak w ustawie, jak i rozporządzeniu. Oceniając sprawę pod tym kątem wskazać należy, że Prezes ZUS w sposób prawidłowy zebrał i ocenił niezbędny dla rozstrzygnięcia wniosku skarżącego materiał dowodowy. Zdaniem Sądu w zaskarżonej decyzji w sposób uzasadniony przyjęto, że sytuacja materialna skarżącego oraz jego rodziny nie przemawia za umorzeniem należności. Jak bowiem wynika z akt przedmiotowej sprawy, spłata zadłużenia nie pozbawi skarżącego i jego rodziny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Wskazać należy, iż skarżący wraz z małżonką uzyskują dochody z tytułu prowadzonego gospodarstwa rolnego (o powierzchni łącznej [...] ha) w 2006 r. - [...] zł oraz z tytułu wynagrodzenia za pacę żony skarżącego J. O. (za okres czerwiec 2006 r. - sierpień 2006 r., średnio [...] zł, natomiast według złożonych druków "ZUS RCA" za miesiąc wrzesień 2006 r. uzyskała ona wynagrodzenie [...] zł brutto, za miesiąc październik 2006 r. - [...] zł brutto, za miesiąc listopad - [...] zł brutto), posiadają majątek w postaci zabudowanej nieruchomość o powierzchni 942 m.2. Skarżący uzyskał również dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej (w 2004 r. osiągnął przychód - [...] zł - pomniejszony o kwotę ryczałtu - [...] zł oraz w 2005 r. - [...] zł - pomniejszony o kwotę ryczałtu - [...] zł). Udzielono mu także dodatkowego wsparcia finansowego w postaci płatności bezpośrednich do gruntów rolnych - [...] zł oraz płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania - [...] zł. Analiza zebranego materiału nie wskazuje również by rodzina skarżącego znajdowała się w sytuacji, w której pomimo ograniczenia wydatków nie będących koniecznymi dla utrzymania nie posiada środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Zatem Prezes ZUS słusznie przyjął, iż powyższe okoliczności nie pozwalają uznać, że spłata należności może zagrozić bytowi Strony i jego rodziny. Mimo tego, iż skarżący nie formułuje zarzutów w zakresie prowadzonego postępowania administracyjnego stwierdzić należy, iż Sąd nie dopatrzył się naruszeń przepisów proceduralnych, które mogłyby mieć istotny wpływ na wynik postępowania, a tylko takie uchybienia stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. jest podstawą do uchylenia zaskarżonej decyzji. Dodatkowo wskazać należy, iż każda zmiana okoliczności faktycznych, w szczególności sytuacji majątkowej, rodzinnej lub zdrowotnej osoby zobowiązanej, może być zawsze podstawą do ponownego wystąpienia z ponownym wnioskiem o umorzenie zaległości, bowiem odmowa ich umorzenia nie stwarza sytuacji powagi rzeczy osądzonej i - jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 lutego 2000 roku w/s III SA 398-399/99 - zobowiązany do uiszczenia zaległości może występować o jej umorzenie tak długo, jak długo zaległość ta istnieje, zwłaszcza zaś jeśli jego sytuacja ulegnie pogorszeniu. Aczkolwiek pogląd ten wypowiedziano w oparciu o przepisy ustawy - Ordynacja podatkowa, to jednak jest on w pełni aktualny także na gruncie ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.