V SAB/Wa 12/13

Referendarz sądowy Anna Michałowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 19 sierpnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi R. K. na bezczynność Prezesa Agencji Rynku Rolnego p o s t a n a w i a: - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Skarżący wystąpił- na urzędowym formularzu PPF – z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku oraz oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątkowym i dochodach wskazał, iż prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jest młodym rolnikiem, od kwietnia 2005 r. prowadzi gospodarstwo rolne o pow. ... ha słabej ziemi (własność) oraz o pow. ... ha (ziemia dzierżawiona). Nie posiada stałego dochodu, gospodarstwo przekazali mu rodzice wraz ze stałym, zniszczonym sprzętem. Ponadto gospodarstwo dotknęła klęska suszy, skarżący zamiast rozwijać musiał sprzedać stado bydła. Skarżący wskazał, iż zaciągnął kredyty, które pomagają mu spłacić rodzice, a jego jedyny dochód stanowią dopłaty do gruntów rolnych w wysokości ... zł za 2012 r. i ze sprzedaży ... bydła w wysokości ... zł. Wydatki na prowadzenie gospodarstwa i remonty maszyn pochłaniają duże pieniądze, dlatego Skarżący zmuszony jest pożyczać pieniądze. Skarżący posiada ponadto stary wymagający remontu dom, nie posiada innych nieruchomości przedmiotów wartościowych ani oszczędności pieniężnych. Ponadto Skarżący oświadczył, iż posiada zobowiązanie wobec rodzeństwa w kwocie ... zł, nie wykonane od 2005 r. w całości, ... zł zobowiązania wobec rodziców za kupno krów, od 2005 r. W dodatkowym oświadczeniu Skarżący wskazał, iż pozostaje w całkowitym utrzymaniu swoich rodziców, nie posiada samochodu, chodzi pieszo. Nie stać go nawet na zakup roweru. Ponadto skarżący wyjaśnił, iż nie posiada żadnych oszczędności pieniężnych, nie ma stałych miesięcznych dochodów więc nie ma wyciągów z rachunku bankowego. Skarżący wskazał, iż nie ma pieniędzy na zaświadczenie z urzędu gminy o dochodowości gospodarstwa, które nie uwzględniają klęski suszy, nieurodzajów, wymarznięć itp. Posiada jedną decyzję w sprawie dopłat za 2012 r. Nie może nadesłać potwierdzenia zobowiązania na rzecz rodzeństwa gdyż była to umowa ustna. Ponadto rodzice swoim podpisem zaświadczyli o pomocy w spłaceniu kredytu klęskowego aż dwukrotnie za lata 2005-2006 i który nadal spłacają w kwocie ...zł. Skarżący wskazał ponadto, iż nie posiada faktur za zakup części i remonty sprzętu rolniczego, gdyż kupował bez faktur, aby było taniej. Rachunków za remont domu w kwocie ... zł również nie posiada. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – stosownie do treści art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (T.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. - ponoszenie przez stronę kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznanie osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Literalna wykładnia powyższych regulacji nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki przemawiające za udzieleniem prawa pomocy, ciąży na ubiegającej się o takie prawo stronie. Godzi się zatem przyjąć, iż wprowadzając wyjątek od ogólnej zasady partycypowania w kosztach sądowych, ustawodawca złożył obowiązek wykazania pozytywnych przesłanek na wnioskodawcę, zaś ocenę ich spełnienia pozostawił referendarzowi lub sądowi rozpatrującemu wniosek. Jednocześnie w sytuacji, gdy oświadczenie zawarte we wniosku jest niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego wnioskodawcy lub budzi wątpliwości, sąd na podstawie art. 255 p.p.s.a., ma prawo wezwania takiej osoby do złożenia dodatkowego oświadczenia uzupełniającego, jak i potwierdzającego wykazywane przez nią okoliczności. Jednakowoż podkreślić należy, iż instytucja prawa pomocy znajduje zastosowanie w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, czy wręcz znajdujących się w stanie ubóstwa. Zgodnie utrwaloną linią orzecznictwa do osób tych zaliczyć można bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względna okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone. Wniosek Skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Analizując złożone przez stronę oświadczenie, w pierwszej kolejności stwierdzić należy, iż wnioskodawca nie wykonał należycie zarządzenia z ... maja 2013 r., którym został wezwany m. in. do złożenia wyciągów i wykazów z posiadanego rachunku bankowego, dokumentów potwierdzających wydatki mieszkaniowe, dokumentów potwierdzających spłacenie kredytów. Przypomnieć w tym miejscu trzeba, iż w orzecznictwie podnosi się, że kwestia posiadania środków pieniężnych (w szczególności oszczędności zgromadzonych na rachunku bankowym) jest istotna dla oceny możliwości finansowych strony ubiegającej się o prawo pomocy, wobec czego wyjaśnienie w tym zakresie winny być zgodne ze stanem rzeczywistym i wyczerpujące, tj. w pełni obrazować stan jej pieniężnego posiadania (por. postanowienie NSA z 24 stycznia 2007 r., sygn. akt. I GZ 3/0) Okoliczność ta miała zatem znaczenie przy dokonywanej ocenie, bowiem dla rozpoznania wniosku o prawo pomocy nie jest tylko istotne jaka jest wysokość środków zgromadzonych na rachunku bankowym, ale również jak wygląda obrót tymi środkami, czy strona nie wyzbywa się środków, w związku z wezwaniem do złożenia oświadczenia w tym zakresie. Ponadto wątpliwości budzi oświadczenie Skarżącego o prowadzeniu jednoosobowego gospodarstwa domowego, w sytuacji gdy Skarżący powojuje się na okoliczności utrzymywania go przez rodziców i ciągłej z ich strony pomocy finansowej. Stwierdzić zatem należało, iż wnioskodawca nie przedstawił istotnych dla oceny wniosku dokumentów, wobec czego nie było możliwe dokonanie wyczerpującego porównania wysokości obciążeń finansowych z jakimi winien się liczyć w postępowaniu sądowym z jego rzeczywistymi możliwościami płatniczymi. Powyższe stanowisko jest również prezentowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. W postanowieniu z 27 lipca 2011 r. o sygn. akt II OZ 650/11 podkreślono, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia oraz dokumentacji dotyczącej jej sytuacji materialnej uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Przywołać warto również stanowisko wyrażone w postanowieniu z 5 listopada 2010 r. o sygn. akt II GZ 318/10, w uzasadnieniu którego Sąd stwierdził, iż czynności określone w art. 255 p.p.s.a. podejmowane są po to, aby umożliwić stornie należyte uzasadnienie i udokumentowanie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Strona wezwana do uzupełniania oświadczenia winna z należytą starannością wypełnić treść sądowego wezwania. To w jej interesie leży bowiem przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy (orzeczenie dostępne na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zauważyć należy, iż Skarżący odmówił złożenia jakichkolwiek dokumentów finansowych powołując się albo na ich faktyczny brak, albo na konieczność poniesienia dodatkowych kosztów związanych z ich uzyskaniem. Przedstawione wątpliwości powodują natomiast, iż nie można dokonać pełnej oceny, czy strona spełnia ustawowe przesłanki od udzielenia prawa pomocy. Z wyłożonych względów, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.