V SAB/Wa 12/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący – sędzia WSA Dorota Mydłowska po rozpoznaniu w dniu 8 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi R. K. na bezczynność Prezesa Agencji Rynku Rolnego postanawia: przyznać prawo pomocy w zakresie całkowitym, tj. 1. zwolnić od kosztów sądowych, 2. ustanowić adwokata, o którego wyznaczenie zwrócić się do Okręgowej Rady Adwokackiej w Warszawie. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący wskazał, iż prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Od kwietnia 2005 r. prowadzi gospodarstwo rolne o pow. 33,05 ha (własność) oraz o pow. 3,30 ha. Grunty te są jednak niskiej klasy (kwaśne łąki). Nie posiada stałego dochodu, gospodarstwo przekazali mu rodzice wraz ze starym, zniszczonym sprzętem. Ponadto gospodarstwo dotknęła klęska suszy i skarżący zamiast rozwijać musiał sprzedać stado bydła. Skarżący wskazał, iż zaciągnął kredyty, które pomagają mu spłacić rodzice. Jego jedyny dochód stanowią dopłaty do gruntów rolnych w wysokości 33 000 zł za 2012 r. i ze sprzedaży 2 szt. bydła w wysokości 8000 zł. Wydatki na prowadzenie gospodarstwa i remonty maszyn pochłaniają znaczne kwoty, które skarżący musi pożyczać. Remontów wymaga również posiadany przez wnioskodawcę stary ponad 50-letni dom. Skarżący nie posiada innych nieruchomości przedmiotów wartościowych ani oszczędności pieniężnych. Posiada natomiast zobowiązanie wobec rodzeństwa w kwocie 200 000 zł, nie wykonane od 2005 r. w całości, 18 000 zł zobowiązania wobec rodziców za kupno krów, od 2005 r. Wezwany do złożenia dodatkowych oświadczeń wskazał w szczególności, że pozostaje w całkowitym utrzymaniu swoich rodziców, nie posiada samochodu, chodzi pieszo. Nie stać go nawet na zakup roweru. Wyjaśnił, iż nie posiada żadnych oszczędności pieniężnych, nie ma stałych miesięcznych dochodów więc nie ma wyciągów z rachunku bankowego. Skarżący wskazał, iż nie ma pieniędzy na zaświadczenie z urzędu gminy o dochodowości gospodarstwa, które nie uwzględniają klęski suszy, nieurodzajów, wymarznięć itp. Posiada jedną decyzję w sprawie dopłat za 2012 r. Nie może nadesłać potwierdzenia zobowiązania na rzecz rodzeństwa gdyż była to umowa ustna. Ponadto rodzice swoim podpisem zaświadczyli o pomocy w spłaceniu kredytu klęskowego aż dwukrotnie za lata 2005-2006 i który nadal spłacają w kwocie 23 000 zł. Skarżący wskazał ponadto, iż nie posiada faktur za zakup części i remonty sprzętu rolniczego, gdyż kupował bez faktur, aby było taniej. Rachunków za remont domu w kwocie 2000 zł również nie posiada. Postanowieniem z dnia 19 sierpnia 2013 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie wskazując w uzasadnieniu, iż skarżący nie przedstawił dokumentów istotnych dla oceny wniosku. Wobec tego nie było możliwe porównanie wysokości obciążeń finansowych z jakimi skarżący powinien się liczyć w postępowaniu sądowym z jego możliwościami płatniczymi. W sprzeciwie na powyższe postanowienie skarżący podkreślił, że jego wniosek powinien zostać merytorycznie rozpoznany bowiem w przeciwnym wypadku skarżący zostanie pozbawiony prawa do sądu. W uzasadnieniu sprzeciwu skarżący podtrzymał argumentację zaprezentowaną we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – stosownie do treści przepisu art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.] – dalej: p.p.s.a., ponoszenie przez stronę kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Natomiast instytucja prawa pomocy stanowi od niej wyjątek i przyznanie prawa pomocy następuje tylko w określonych w cytowanej ustawie przypadkach. Treść i warunki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym określa art. 245 §3 i art. 246 §1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. W myśl art. 245 §3 ustawy p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a, może być przyznane osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Określenie "gdy osoba fizyczna wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stosowana jest w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Do osób tych można zaliczyć bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Ponadto ubiegający się o pomoc winien najpierw poczynić oszczędności we własnych wydatkach, a dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa. Udzielenie bowiem stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Analiza podanych przez skarżącego okoliczności dokonana w związku z przepisami ustawy uzasadnia stwierdzenie, iż jego sytuacja materialna jest trudna i stanowi pozytywną przesłankę do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Dokonując takiej oceny Sąd wziął pod uwagę klęski żywiołowe jakie dotknęły prowadzone przez skarżącego gospodarstwo rolne oraz konieczność regulowania przez niego zobowiązań finansowych jakie zaciągnął na kontynuowanie produkcji rolnej. Ponadto wzięto pod uwagę, iż skarżący nie posiada zasobów pieniężnych i jest zmuszony korzystać z pomocy rodziców. Nie może być zatem mowy o czynieniu przez skarżącego oszczędności przeznaczonych na koszty sądowe. W tym stanie rzeczy i na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.