V SAB/Wa 2/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Andrzej Kania (spr.), Sędzia NSA - Małgorzata Dałkowska-Szary, Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Protokolant - Małgorzata Broniarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 października 2009r. sprawy ze skargi A. B. na bezczynność Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców postanowił: umorzyć postępowanie sądowe; W dniu ... października 2008 r. (data wpływu do organu) A. B. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców w przedmiocie nie przekazania jego odwołania do organu II instancji tj. Rady do Spraw Uchodźców pomimo upływu 6 miesięcy od dnia jego wniesienia. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, iż w dniu ... marca 2007 r. złożył wniosek o nadanie mu i jego rodzinie statusu uchodźcy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wydał ... lutego 2008 r. decyzję o odmowie nadania statusu uchodźcy i nakazie opuszczenia Polski. Dnia ... marca 2008 r. skarżący złożył odwołanie - za pośrednictwem Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców. Pomimo ponaglenia do dnia dzisiejszego organ odwoławczy tj. Rada do Spraw Uchodźców nie otrzymała odwołania, ani skarżący nie uzyskał odpowiedzi na pismo z dnia 9 lipca 2008 r. Z uwagi zatem na rażące uchybienie terminu określonego w art. 133 k.p.a. do dokonania czynności jaką jest przesłanie odwołania organowi odwoławczemu oraz brak ustosunkowania się do pisma z dnia 9 lipca 2008 r. skarżący wniósł o wyznaczenie Szefowi Urzędu do Spraw Cudzoziemców terminu dokonania przedmiotowej czynności, której brak dokonania jest przedmiotem niniejszej skargi oraz zobowiązanie go do wyjaśnienia przyczyn i ustalenia osób winnych niedokonania czynności w terminie. W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wniósł o umorzenie postępowania sądowego na podstawie art. 161 §1 pkt 3 p.p.s.a. wskazując, iż zastosował się do żądania strony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 i art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej ustawa p.p.s.a. - sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność organów. W orzecznictwie podkreśla się, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 Kpa, jeżeli nie dopełnił on czynności określonych w art. 36 Kpa lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych mających na celu usuniecie przeszkody w wydaniu decyzji. Zgodnie z art. 161 § 1 ustawy p.p.s.a. sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania: 1) jeżeli skarżący skutecznie cofnął skargę; 2) w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania; 3) gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Przepis art. 161 § 1 pkt 3 ustawy p.p.s.a. ma zastosowanie także w przypadku, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność organu - w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a tej ustawy - organ wyda akt lub dokona czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których pozostawał w bezczynności. Należy zauważyć, że do wszczęcia postępowania na skutek wniesienia skargi dochodzi z dniem doręczenia skargi organowi, którego działania lub bezczynności skarga dotyczy (art. 54 § 1 ustawy p.p.s.a.). Z tym momentem organ administracyjny staje się stroną tego postępowania i ma obowiązek udzielenia odpowiedzi na skargę oraz przesłania do sądu skargi i akt sprawy. Ponadto z dniem doręczenia skargi organowi powstaje uprawnienie do dokonania autokontroli zaskarżonego działania lub bezczynności. Instytucja ta stanowi jedyną na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego dopuszczoną przez prawo możliwość podjęcia przez organ władczego rozstrzygnięcia w sprawie, w której wniesiono skargę do sądu. Samoistną podstawę prawną do przeprowadzenia autokontroli przez organ administracji stanowi art. 54 § 3 p.p.s.a. Jedyny warunek, jaki musi być spełniony, to uwzględnienie skargi w całości. Uwzględnienie skargi na podstawie art. 54 § 3 odnosi się do skargi na akty lub czynności, ale także do skargi na bezczynność organów w przypadkach, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4a, albowiem przepis ten wyraźnie stanowi, że organ, którego bezczynność zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę. Skoro uwzględnienie przez organ skargi na bezczynność może nastąpić tylko w trybie autokontroli (uregulowanym w art. 54 § 3), to uwzględnienie skargi w całości w takiej sprawie oznacza wydanie żądanego przez stronę aktu lub dokonanie żądanej czynności. Organ administracji, wydając akt lub dokonując czynności z zakresu administracji publicznej po wniesieniu skargi do sądu przyznaje, że pozostawał w bezczynności. Postępowanie sądowoadministracyjne staje się bezprzedmiotowe, jeżeli w jego toku wystąpią zdarzenia, w następstwie których przestanie istnieć sprawa sądowoadministracyjna, co oznacza, że przed wydaniem wyroku przestanie istnieć przedmiot zaskarżenia. Nie budzi w zasadzie kontrowersji stanowisko, że w szczególności, sprawa sądowoadministracyjna przestaje istnieć na skutek uwzględnienia skargi przez organ administracyjny w trybie autokontroli. Jeżeli stanowisko to nie budzi zastrzeżeń w odniesieniu do postępowań ze skargi na określone działanie (akt lub czynność) organu administracji, to nie ma żadnego powodu, ażeby nie miało ono zastosowania również w postępowaniu zainicjowanym wniesieniem skargi na bezczynność. I już to - zdaniem Sądu - jest wystarczającym powodem, dla którego należy umorzyć postępowanie sądowe na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., gdy w wyniku wniesienia skargi na bezczynność, organ wyda żądany akt lub dokona wnioskowanej czynności (por. Uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 listopada 2008 r. sygn. akt I OPS 6/08, LEX nr 463687). Ponadto należy wskazać, że stosownie do art. 149 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność organów w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Z przepisu tego wynika a contrario, że wydanie przez organ decyzji lub innego aktu wyłącza możliwość uwzględnienia skargi nawet wówczas, gdy ta decyzja lub akt podjęte zostały z naruszeniem terminu przewidzianego do ich wydania - por. wyr. NSA z 16 marca 2000r., I SAB 201/99 (niepubl.). Jest zatem rzeczą oczywistą, że jeżeli do daty orzekania przez sąd organ administracji publicznej, którego dotyczyła skarga na bezczynność, wyda akt lub podejmie czynność, których domagała się strona, to - mimo pozostawania w zwłoce - przestaje on tkwić w bezczynności. Postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie jego bezczynności staje się więc bezprzedmiotowe również i z tego powodu, i dlatego podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy p.p.s.a. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, iż Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców przekazał w dniu 12 listopada 2008 r. akta sprawy A. B. wraz z odwołaniem w oryginale do organu odwoławczego celem rozpatrzenia odwołania, czym uczynił zadość żądaniom skarżącego zawartym w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Mając powyższe na uwadze wskazać należy, że Sąd nie miał podstaw do uwzględniania skargi, bowiem w dacie jej rozpoznawania organ przestał być w bezczynności z uwagi na dokonaną czynność przekazania odwołania. Przestała zatem istnieć sprawa sądowoadministracyjna (rozumiana jako ustalenie, czy istnieje potrzeba zmuszenia organu do podjęcia nakazanych prawem aktów lub czynności). Z uwagi na powyższe, Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy p.p.s.a.