V SAB/Wa 23/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący - sędzia WSA Beata Blankiewicz-Wóltańska po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi [...] na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w m.st. Warszawie w przedmiocie podejrzenia choroby zawodowej postanawia odrzucić skargę. [...] (dalej "skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w m.st. Warszawie w sprawie podejrzenia choroby zawodowej. Skarżący zarzucił, że postępowanie administracyjne w sprawie podejrzenia choroby zawodowej trwało od 23 października 2020 r. do 6 września 2024 r., tj. 3 lata 10 miesięcy 14 dni, co niewątpliwie stanowi o bezczynności i przewlekłości postępowania oraz naruszeniu art. 35 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm., dalej "k.p.a."). W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu wskazano, że zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w m.st. Warszawie wpłynęło 30 października 2020 r., natomiast ocena narażenia zawodowego została przekazana do Mazowieckiego Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Płocku Oddział w Warszawie w dniu 22 listopada 2021 r. W związku ze złożeniem przez skarżącego wniosku o przeprowadzenie ponownego badania w jednostce badawczo-rozwojowej w dziedzinie medycyny pracy, sprawa choroby zawodowej była rozpatrywana przez Instytut Medycyny Pracy w Łodzi. Zatem Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w m.st. Warszawie w okresie od 23 listopada 2021 r. do 7 sierpnia 2024 r. była na etapie oczekiwania na ostateczne orzeczenie lekarskie z Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Sądy administracyjne, stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 tego przepisu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a ww. przepisu. Stosownie natomiast do treści art. 149 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa oraz stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (§ 1 pkt 1-3). Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). W literaturze przyjmuje się, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie określonym terminie wymieniony organ nie podejmie żadnych czynności w sprawie lub gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem stosownego aktu lub nie podjął czynności (T. Woś (w:) T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Postępowanie sądowoadministracyjne, Warszawa 2004, s. 84). Przewlekłość postępowania zachodzi natomiast wówczas, gdy organ podejmuje określone czynności procesowe, niemniej jednak nie są to czynności zmierzające bezpośrednio do końcowego załatwienia sprawy. W rozpoznawanej sprawie skarżący w dniu 26 listopada 2024 r. wniósł skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w m.st. Warszawie w sprawie podejrzenia choroby zawodowej. Z akt administracyjnych wynika, że postępowanie to zakończyło się wydaniem przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w m.st. Warszawie decyzji z dnia 6 września 2024 r. nr ChZ/00074/2024. Od tej decyzji skarżący wniósł odwołanie. W wyniku rozpatrzenia odwołania organ II instancji wydał decyzję z dnia 25 października 2024 r. nr DE NP/00054/2024, którą utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Opisany stan faktyczny wskazuje, że skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ została wniesiona po zakończeniu postępowania przed organem. Zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. uchwałę z 22 czerwca 2020 r. II OPS 5/19, postanowienie wydane w składzie siedmiu sędziów NSA z 2 września 2020 r. II OSK 3732/18 oraz uchwałę z 7 marca 2022 r. II OPS 1/21) wniesienie skargi na bezczynność oraz przewlekłe prowadzenie postępowania po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania przez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Podkreślenia wymaga, że w uchwale z dnia 7 marca 2022 r., II OPS 1/21, NSA stwierdził, że jeżeli przewlekle prowadzone postępowanie uległo zakończeniu przed wniesieniem skargi, to zachodzi jej niedopuszczalność z innych przyczyn (art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.), skoro przestaje istnieć przedmiot kontroli sądu administracyjnego. W takim przypadku prowadzenie kontroli sądowoadministracyjnej staje się niedopuszczalne, bo nie ma czego kontrolować. Ustalenie natomiast przez sąd, że w sprawie zachodzi niedopuszczalność skargi z uwagi na brak przedmiotu zaskarżenia, czyni bezprzedmiotowym badanie przez sąd warunków formalnych dopuszczalności wniesienia skargi, tj. ewentualnego faktu wyczerpania przez skarżącego środków zaskarżenia. NSA uznał, że za inną przyczynę niedopuszczalności skargi, nawet w okolicznościach uprzedniego złożenia ponaglenia do organu administracji w toku postępowania administracyjnego, należałoby bowiem uznać okoliczność braku przedmiotu skargi w chwili jej wniesienia rozumianego, jako przewlekłość nie dającą się już usunąć ze względu na rozstrzygnięcie sprawy przez organ administracji w sposób kończący postępowanie administracyjne. Nie jest już bowiem możliwe osiągnięcie celu skargi, którym jest rozstrzygnięcie sprawy, skoro organ dokonał już takiego rozstrzygnięcia. Wyjaśnił także, że przewlekłość postępowania administracyjnego, jako stan faktyczny, nie jest stanem ciągłym, lecz ma swój kres w chwili rozstrzygnięcia sprawy przez organ. Po rozstrzygnięciu sprawy przez organ, nawet jeżeli rozstrzygnięcie to nastąpi po upływie terminu wyznaczonego w przepisach obowiązującego prawa, przewlekłość postępowania pozostaje stanem historycznym, czyli takim, który istniejąc w przeszłości, nie może być uznany w procedurze sądowoadministracyjnej za nadal podlegający ocenie w kontekście celu tej procedury, tj. przeciwdziałania opieszałości organu w wydaniu rozstrzygnięcia, skoro organ wydał już takie rozstrzygnięcie. Wyjaśnić przy tym należy, że powyższy pogląd, z uwagi na treść art. 269 § 1 p.p.s.a., ma charakter wiążący, co oznacza, że uchwała ta pozostaje wiążąca również dla Sądu rozpoznającego niniejszą skargę. Tym samym za niedopuszczalną uznano skargę wniesioną na przewlekłe prowadzenie postępowania po załatwieniu sprawy, bowiem nie istnieje już stan przewlekłości, a to oznacza, że brak jest przedmiotu skargi w chwili jej wniesienia. Sąd w pełni aprobuje powyższy pogląd. Jak podkreślano w powyższej uchwale, zasadniczym celem wniesienia skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ jest doprowadzenie do usunięcia stanu przewlekłości. Skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania ma przeciwdziałać opieszałości organu w wydaniu rozstrzygnięcia. Czyni to koniecznym dokonanie przez sąd administracyjny oceny, czy organ pozostaje w stanie przewlekłości na dzień wniesienia skargi. W ocenie Sądu zwrot mówiący o przeszkodzie w merytorycznym rozpoznaniu skargi, którym posłużono się w analizowanej uchwale, należy rozumieć, jako inną przyczynę niedopuszczalności skargi w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Powyższy pogląd jest ugruntowany i znajduje swoje odzwierciedlenie w aktualnym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. np. postanowienia NSA z dnia:16 listopada 2022 r. III OSK 2167/21 i z 12 marca 2024 r. III OSK 3456/21). Mając powyższe na względzie wskazać należy, że skarżąca wniosła skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania po dniu wydania decyzji przez organ. W konsekwencji stwierdzenia wymaga, że w dacie wniesienia skargi ustał stan przewlekłości. Wobec tego należało uznać, że stanowi to przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu skargi na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. W tej sytuacji Sąd stwierdził, że skarga jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu, zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Już tylko na marginesie Sąd wskazuje, że sprawie ze skargi na decyzję organu II instancji z dnia 25 października 2024 r. nr DE NP/00054/2024 został nadany bieg i sprawa ta oczekuje na rozpoznanie, zgodnie z kolejnością wpływu spraw do tut. Sądu. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.