V SAB/Wa 3/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący asesor WSA Danuta Dopierała (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2007 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. L. na bezczynność Wojewody [...] w rozpoznawaniu wniosku strony postanawia odrzucić skargę Pismem z 4 listopada 2006 r. Pani A. L. wniosła bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie "skargę na bezczynność Wojewody [...] w załatwieniu sprawy i rozpatrywaniu postawionych w niej wniosków" wnosząc w szczególności o uznanie i stwierdzenie przez Sąd, że w sprawie niniejszej nastąpiła bezczynność ze strony organu administracyjnego – Wojewody [...] w merytorycznym załatwieniu sprawy oraz o nakazanie rozpoznania przez Wojewodę [...] wniosków skierowanych przez Skarżącą od 2002 r. W skardze podniosła m.in., iż 18 czerwca 2002 r. wystąpiła do Wojewody [...] z wnioskiem o umorzenie w całości, niesłusznie - Jej zdaniem - zasądzonej od Niej w dniu [...] maja 1999 r. przez Sąd Okręgowy w S. (sygn. akt [...] ) na rzecz Skarbu Państwa reprezentowanego przez Wojewodę [...], należności pieniężnej o charakterze cywilnoprawnym wraz z odsetkami oraz kosztów zastępstwa procesowego. Wobec braku reakcji ze strony organu administracji, 10 lutego 2005 r. (pismo z 6 lutego 2005 r.) Skarżąca wystąpiła do Wojewody [...] z wnioskiem o odroczenie terminu spłaty ww. należności na podstawie § 4 Rozporządzenia Rady Ministrów z 16 stycznia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłat należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów ustawy – Ordynacja podatkowa (Dz. U. nr 6, oz. 54 ze zm.) Skarżąca zauważyła, że zaniechanie rozpatrzenia ww. wniosków przez Wojewodę i w konsekwencji bezczynność organu przez okres ponad 4 lat oznacza, że ze strony Wojewody doszło do naruszenia prawa i przekroczenia obowiązków służbowych. Nadto podniosła, iż pismem z 2 lipca 2004 r. pełnomocnik Skarbu Państwa reprezentowanego przez Wojewodę [...] (wierzyciela) - zwrócił się z wnioskiem do Komornika Sądowego Rewiru I przy Sądzie Rejonowym w S. o wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Powołując się na treść pisma Wojewody [...] z września 2002 r., potwierdzającego, zdaniem Skarżącej, iż wierzyciel udzielił Jej zwłoki poprzez odroczenie terminu zapłaty świadczenia – Skarżąca w pozwie z 27 sierpnia 2004 r., wniesionym przeciwko Skarbowi Państwa reprezentowanemu przez Wojewodę [...] na podstawie art. 841 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego w zw. z art. 5 Kodeksu cywilnego, wniosła o pozbawienie lub ograniczenie wykonalności w całości tytułu wykonawczego – wyroku Sądu Okręgowego w S. z [...] maja 1999 r. wydanego w sprawie sygn. akt [...]. Wyrokiem z [...] marca 2006 r. Sąd Okręgowy w S. Wydział I Cywilny powództwo oddalił. Powołując się na wielokrotne interwencje Posła na Sejm RP K. T. w przedmiotowej sprawie, kierowane do Wojewody [...], oraz na treść opinii prawnej Biura [...] z [...] października 2006 r. w sprawie orzekania o umorzeniu należności cywilnoprawnych, na które nie otrzymała żadnej odpowiedzi, Skarżąca podkreśliła, iż wniesienie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie stało się konieczne, a argumentacja i wnioski w niej zawarte w pełni uzasadnione i słuszne. W odpowiedzi na skargę z 14 grudnia 2006 r. pełnomocnik Skarbu Państwa – Wojewody [...] wniósł o jej odrzucenie wskazując, iż zarzuty skargi sprowadzają się do żądania zaniechania przez Skarb Państwa – Wojewodę [...] egzekucji wszczętej na podstawie wniosku skierowanego do Komornika Sądowego w dniu [...] lipca 2004 r. na podstawie tytułu wykonawczego sygn. akt [...]. Pełnomocnik podkreślił, iż sprawa ma swój początek w wyroku Sądu Okręgowego w S. z [...] maja 1999 r., sygn. akt. [...], mocą którego zasądzono od Pani A. L. na rzecz Skarbu Państwa – Wojewody [...] - kwotę 10.572,08 zł z ustawowymi odsetkami od 19 czerwca 1999 r. do dnia zapłaty oraz 250 zł tytułem kosztów postępowania. Na powyższą kwotę składają się należności z tytułu zaległych opłat za mieszkanie, kosztów eksploatacyjnych od sierpnia 1994 r. do czerwca 1997 r. oraz zaległe odsetki, o które wystąpił Szpital [...] w S. w budowie za lokal zajmowany przez Skarżącą. W związku z toczącym się postępowaniem przed Sądem Okręgowym w S. oraz interwencjami posła na Sejm RP, skargi Pani A. L. były wielokrotnie szczegółowo analizowane a całość sprawy podlegała kontroli sądowej. Wyrok Sądu Okręgowego w S. z [...] maja 1999 r. uprawomocnił się po przejściu przez wszystkie instancje i nigdy nie stwierdzono żadnych nieprawidłowości. W konkluzji pełnomocnik stwierdził, iż Komornik dotychczas nie wyegzekwował od Skarżącej żadnej kwoty, nie sporządził też protokołu, z którego wynikałby Jej stan majątkowy. Obowiązujące przepisy prawa nie dają podstaw do umorzenia należności, które stanowią dochody Budżetu Państwa. Umorzenie postępowania przez Skarb Państwa – Wojewodę [...] będzie możliwe dopiero wówczas, gdy komornik umorzy postępowanie z uwagi na brak majątku. Wskazując na treść art. 3 § 2 pkt 8 z zw. z art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), pełnomocnik wniósł jak na wstępie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z dyspozycją art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) – dalej p.u.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Przedmiotem wymiaru sprawiedliwości sprawowanego przez sądy administracyjne jest kontrola działalności administracji publicznej, sprawowana pod względem zgodności z prawem (legalności) działalności administracji publicznej (art. 1 § 2 p.u.s.a). Innymi słowy, przedmiotem tym są konflikty w sferze stosunków administracyjnoprawnych sensu largo, tj. spory co do zgodności z prawem działania administracji publicznej w sferze, w jakiej organ administracji został upoważniony do kształtowania uprawnień i obowiązków (osoby fizycznej, osoby prawnej lub innej jednostki organizacyjnej) niepowiązanych z nim, ani więzami zależności organizacyjnej, ani podległości służbowej. Jedną ze stron tych stosunków jest organ administracji publicznej, drugą zaś podmiot, którego sytuacja prawna na mocy norm prawa obowiązującego została powiązana z sytuacją prawną organu w ten sposób, że organ może w sposób władczy i jednostronny konkretyzować jego prawa i obowiązki. Kontrola działalności administracji publicznej ma charakter ograniczony, co oznacza, że są nią objęte jedynie działania administracji wskazane w ustawie, i to dopiero po dopełnieniu przez skarżącego określonych warunków. Wynika on przede wszystkim z przepisów wyznaczających zakres właściwości sądów administracyjnych oraz postanowień procesowych określających przesłanki dopuszczalności skargi oraz granice postępowania sądowoadministracyjnego (J. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Komentarz 2004, s. 14 - 16). Zakres przedmiotowy i podmiotowy dopuszczalności drogi sądowej przed sądami administracyjnymi jest wyznaczony przez pojęcie sprawy sądowoadministracyjnej w rozumieniu art. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – p.p.s.a. Z kolei zgodnie z dyspozycją art. 2 p.p.s.a., do rozpoznawania spraw sądowoadministracyjnych powołane są sądy administracyjne, których zadaniem jest dokonanie oceny (kontroli) działalności administracji publicznej. Przedmiotem tej kontroli są władcze działania (lub zaniechania) organów administracji, a sąd administracyjny bada – co do zasady – wyłącznie zgodność z prawem zaskarżonego aktu lub czynności. Kontrola sprawowana przez sąd administracyjny obejmuje również orzekanie w sprawach na bezczynność organów administracji, których przedmiotem jest niepodejmowanie przez organy administracji nakazanych prawem aktów lub czynności w sprawach indywidualnych, co wynika z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. W przypadku skargi na bezczynność organu przedmiotem kontroli sądowej nie jest określony akt lub czynność organu administracji publicznej, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Wskazany wyżej przepis przewiduje wniesienie skargi na bezczynność organów w przypadkach przewidzianych w pkt 1-4 art. 3 § 2 p.p.s.a. Skarga ta przysługuje tylko w sprawach, w których są wydawane decyzje i postanowienia (pkt 1 – 3) oraz w tych sprawach, w których mogą być wydawane akty lub podejmowane czynności o charakterze publicznoprawnym, określone w pkt 4. Przenosząc powyższe rozważania na grunt sprawy niniejszej wskazać przede wszystkim należy, iż – jak wynika z akt sprawy - u podstaw skargi Pani A. L. z 4 listopada 2006 r., leży zobowiązanie o charakterze cywilnoprawnym z tytułu nieuiszczonych opłat eksploatacyjnych za świadczenia związane z korzystaniem przez Nią z własnego lokalu mieszkalnego administrowanego do 1 lipca 1997 r. przez Szpital [...] w S. w budowie (umowa o świadczenie związane z użytkowaniem mieszkania nr [...] przy ul. [...] w S.., zawarta pomiędzy Szpitalem [...] w S. w budowie a Panią A. L. w dniu [...] września 1990 r.). Podstawę zawarcia umowy stanowiło Rozporządzenie Rady Ministrów z 16 września 1985 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu oddawania w użytkowanie wieczyste gruntów i sprzedaży nieruchomości państwowych, kosztów i rozliczeń z tym związanych oraz zarządzania sprzedanymi nieruchomościami (tj. Dz. U. z 1989 r., nr 14, poz. 75). Obowiązek ponoszenia opłat eksploatacyjnych wynikał z przepisów ww. rozporządzenia, a następnie, od 1 stycznia 1995 r. z ustawy o własności lokali z 24 czerwca 1994 r. (Dz. U. nr 85, poz. 388 ze zm.). Istnienie po stronie Pani A. L. zobowiązania wobec Skarbu Państwa reprezentowanego przez Wojewodę [...] z tytułu ponoszenia wskazanych wyżej opłat eksploatacyjnych i remontu budynku potwierdził Sąd Okręgowy w S. wyrokiem z [...] maja 1999 r. sygn. akt [...]. Postanowieniem z [...] czerwca 2002 r. Sąd Rejonowy w S. nadał wyrokowi klauzulę wykonalności (tytuł wykonawczy – sygn. akt [...]). Wnioskiem z [...] lipca 2004 r. przeciwko Pani A. L. zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne. Jak z powyższego wynika, u podstaw sprawy niniejszej nie leży określony stosunek administracyjnoprawny, charakteryzujący się występowaniem organu państwowego lub społecznego wobec innego uczestnika z pozycji wykonywania władzy zwierzchniej w ramach zarządzającej działalności Państwa, lecz sprawa cywilna (sprawa z powództwa o zapłatę), poddana właściwości sądów powszechnych, w której stosunek prawny stron układa się na zasadzie równorzędności podmiotów i ekwiwalentności świadczeń (v. orzeczenie Sądu Najwyższego z 4 kwietnia 2003 r., III CZP 11/03, niepubl.). Zatem wobec braku w rozpatrywanej sprawie konfliktu w sferze stosunków administracyjnoprawnych, Wojewoda [...] reprezentujący Skarb Państwa nie był zobligowany do podejmowania nakazanych prawem decyzji, postanowień oraz aktów i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących przyznania, stwierdzenia lub uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a. Na marginesie zauważyć należy, iż z uwagi na katalog jednostek uprawnionych do jego stosowania, podstawy przedmiotowego obowiązku nie mogło również stanowić powołane przez Panią A. L. we wniosku z 6 lutego 2005 r., rozporządzenie Rady Ministrów z 16 stycznia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłat należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów ustawy – Ordynacja podatkowa. Z powyższych względów skarga na bezczynność, wniesiona w sprawie podlegającej kognicji sądu powszechnego i z tego względu niedopuszczalna, podlega odrzuceniu. W tym stanie rzeczy i na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji postanowienia.