V SAB/Wa 36/15

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Joanna Kruszewska-Grońska po rozpoznaniu w dniu 13 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. A. Sp. z o.o. z siedzibą w W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi D. A. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (...) w W. w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2013 p o s t a n a w i a: odmówić stronie skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca D. A. Sp. z o.o. z siedzibą w W. (reprezentowana przez adwokata P.S.) zażądała zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podała, że spółka prowadzi działność rolniczą, ekologiczną i rolnośrodowiskową, jednak brak dopłat unijnych wyrównawczych za kilka lat z rzędu skutkował bardzo złą sytuacją finansową skarżącej. Spółka poniosła bowiem bardzo dużą stratę za poprzedni rok, więc wszystkie środki własne i dopłaty wspólników musiała przeznaczyć na koszty bieżącej produkcji w 2015 r. W oświadczeniu o majątku i dochodach wskazała, iż kapitał zakładowy spółki wynosi 7.500 zł, spółka nie posiada środków trwałych, a za ostatni rok obrotowy według bilansu odnotowała stratę w wysokości [...] zł. Natomiast stan środków na jej rachunku bankowym wynosi 4,76 zł. Jednocześnie wskazała, że konto bankowe zostało zajęte przez komornika na kwotę [...] zł. Mając na uwadze, że informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające dla oceny sytuacji finansowej skarżącej spółki (w wykonaniu zarządzenia starszego referendarza sądowego, pismem Sądu z 23 sierpnia 2016 r.), pełnomocnik skarżącej został wezwany do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedstawienie w terminie 14 dni: a/ pełnego rocznego sprawozdania finansowego spółki za 2015 rok, b/ dokumentu wskazującego na wysokość osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w okresie od 1 stycznia 2016 r. do 31 lipca 2016 r., c/ wyciągów ze wszystkich posiadanych przez skarżącą spółkę rachunków bankowych za okres ostatnich 3 miesięcy, obejmujących informację o wszystkich transakcjach dokonanych na rachunkach w objętym wezwaniem terminie, d/ dokumentu potwierdzającego zajęcie komornicze rachunku bankowego spółki obejmujące kwotę 161.292,68 zł, o którym mowa w rubryce nr 10 formularza PPPr, e/ ewentualnie innych dokumentów istotnych dla oceny sytuacji majątkowej skarżącej spółki. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżąca przy piśmie z 12 września 2016 r. nadesłała kserokopie następujących dokumentów: • pisma Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym [...] z [...] lipca 2016 r. o zajęciu wierzytelności na wniosek wierzyciela – Agencji Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy w G. W.., gdzie należność główna wynosi [...] zł, • listy blokad środków na rachunku bankowym skarżącej spółki, prowadzonym w Banku Spółdzielczym w B., obejmującej następujące kwoty: [...] zł (blokada dokonana 8 lipca 2016 r. tytułem Km 147/16) i [...] zł (blokada dokonana 4 sierpnia 2016 r. tytułem zajęcia wierzytelności Agencja Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy w G. W.. Km 147/16); saldo na tej liście blokad (według stanu na dzień 5 września 2016 r.) wynosiło -41,24 zł, • wyciągów z ww. rachunku bankowego za następujące okresy: od 3 czerwca 2016 r. do 1 lipca 2016 r. (wyciąg nr 008/2016), od 2 do 7 lipca 2016 r. (wyciąg nr 009/2016), od 8 do 13 lipca 2016 r. (wyciąg nr 010/2016) i od 14 do 15 lipca 2016 r. (wyciąg nr 011/2016); saldo końcowe na tym rachunku (według stanu na dzień 15 lipca 2016 r.) wynosiło 4,76 zł, • bliansu wykazującego po stronie aktywów, jak i po stronie pasywów na dzień 31 grudnia 2014 r. kwotę 16.490,76 zł, a na dzień 31 grudnia 2015 r. kwotę 116,71 zł, • jednostrostronnego rachunku zysków i strat wykazującego na koniec 2015 r. stratę z działalności gospodarczej w wysokości 125.281,12 zł, • informacji dodatkowej obejmującej wprowadzenie do sprawozdania finansowego za 2015 r. Jednocześnie w ww. piśmie z 12 września 2016 r. skarżąca wskazała, że z uwagi na chorobę księgowej nie może przedstawić dokumentu wskazującego wysokość dochodu osiągniętego w okresie od 1 stycznia 2016 r. do 31 lipca 2016 r. Przedmiotowy dokument może przedłożyć najwcześniej 16 września 2016 r. Dotychczas dokument ten nie wpłynął do akt sprawy. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. (dalej p.p.s.a.), prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie prawnej, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z treści powyższego przepisu wynika, iż ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. W związku z tym musi on przedstawić Sądowi argumentację, która potwierdzałaby jego niezdolność do wygospodarowania środków na pokrycie tych kosztów. Jeżeli zatem strona nie dopełniła w całości lub w części obowiązku przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego i dochodów, to fakt ten uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy (patrz: J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Wyd. II, Warszawa 2006 s. 527). W ocenie referendarza sądowego rozpoznającego niniejszy wniosek, skarżąca spółka nie przedstawiła w sposób zupełny i klarowny swojej sytuacji majątkowej. Przede wszystkim spółka nie przedłożyła dokumentu obrazującego jej wyniki finansowe w roku bieżącym (za okres od 1 stycznia 2016 r. do 31 lipca 2016 r.). W załączonym do skargi kasacyjnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego, odpowiadającej odpisowi aktualnemu na dzień 10 czerwca 2016 r. z rejestru przedsiębiorców, pobranej na podstawie art. 4 ust. 4aa ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 168, poz. 1186 ze zm.), brak jest wpisów o zaległościach spółki, jej likwidacji, postępowaniu upadłościowym, układowym czy naprawczym bądź o zawieszeniu działalności gospodarczej. Nie ma także wpisu o umorzeniu postępowania egzekucyjnego z uwagi na fakt, że z egzekucji nie uzyska się sumy wyższej od kosztów egzekucyjnych. Również w lakonicznym wprowadzeniu do sprawozdania finansowego za rok 2015 nie ma mowy o zdarzeniach zagrażających funkcjonowaniu spółki. W dokumencie tym wskazano, iż w roku 2015 skarżąca kontynuowała działalność rolniczą, a przychody ze sprzedaży produktów rolnych wyniosły 11.200 zł. Spółka nie posiada majątku trwałego. Z wykonanej produkcji roślinnej odnotowała ujemny wynik finansowy. W tym miejscu podkreślić należy, że podnoszona przez skarżącą w uzasadnieniu wniosku strata z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej nie oznacza automatycznie konieczności zwolnienia jej z kosztów sądowych. Wykazanie w danym roku podatkowym straty nie musi oznaczać utraty płynności finansowej przez przedsiębiorcę (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego /dalej NSA/ z 9 września 2013 r., sygn. akt II GZ 489/13, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Strata powstaje bowiem wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. W orzecznictwie podnosi się, iż przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych, powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (vide postanowienie NSA z 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Dlatego osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, lecz musi także wykazać, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (vide postanowienie NSA z 29 marca 2011 r., sygn. akt I OZ 191/11, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Gdyby bowiem brać pod uwagę jedynie straty skarżącej, należałoby stwierdzić, że jej działanie w obrocie profesjonalnym jest nielogiczne i nieopłacalne, skoro prowadzi nierentowną działalność. W dalszej kolejności należy wskazać, że skarżąca została m.in. zobowiązana do nadesłania wyciągów ze wszystkich posiadanych przez nią rachunków bankowych za okres ostatnich 3 miesięcy, obejmujących informację o wszystkich transakcjach dokonanych na rachunkach w objętym wezwaniem terminie (vide pismo Sądu z dnia 23 sierpnia 2016 r. lit. c/). Wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy dręczono pełnomocnikowi skarżącej 29 sierpnia 2016 r., zatem spółka powinna nadesłać wyciągi z posiadanych rachunków bankowych za okres od 28 maja 2016 r. do 28 sierpnia 2016 r. Tymczasem przedłożone do akt sprawy cztery wyciągi z jednego rachunku bankowego dotyczą wyłącznie wybranych okresów na przestrzeni od 3 czerwca 2016 r. do 15 lipca 2016 r. – najczęściej obejmujących kilka dni (vide wyciąg nr 009/2016 - od 2 do 7 lipca 2016 r., wyciąg nr 010/2016 - od 8 do 13 lipca 2016 r., wyciąg nr 011/2016 - od 14 do 15 lipca 2016 r.). Saldo końcowe na przedmiotowym rachunku – według stanu na dzień 15 lipca 2016 r. – wynosiło 4,76 zł. Ponadto analiza nadesłanych (wybiórczych) wyciągów z rachunku bankowego wskazuje, że spółka dysponuje również innym rachunkiem bankowym prowadzonym w Banku Spółdzielczym w Białobrzegach (o numerze 18911700000096712790000020). Nie wiadomo natomiast jaki jest stan środków na nieujawnionym rachunku bankowym. Należy również zwrócić uwagę, iż lista blokad środków na ujawnionym rachunku bankowym skarżącej spółki obejmowała w sumie kwotę 335.527,57 zł, a saldo końcowe (według stanu na dzień 5 września 2016 r.) – a więc już po dokonaniu blokad (co miało miejsce w dniach: 8 lipca 2016 r. i 4 sierpnia 2016 r.) – było ujemne i wynosiło -41,24 zł. Oznacza to, że uprzednio (tj. przed dokonaniem blokad) na rachunku tym musiały być zgromadzone środki w wysokości co najmniej 335.486,33 zł, skoro saldo końcowe na nim w dniu 5 września 2016 r. wynosiło -41,24 zł. W świetle powyższych okoliczności, należy stwierdzić, iż skarżąca nie wyjaśniła faktycznego stanu jej środków pieniężnych. Tymczasem to sprawą skarżącej jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy, a Sąd (referendarz sądowy) nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych strony skarżącej nie są znane. Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, iż spółka nie wykazała braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Dlatego na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji postanowienia.