V SAB/Wa 44/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący - Sędzia WSA Tomasz Zawiślak po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi [...] na bezczynność Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych w przedmiocie wniosku o dofinansowanie z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za miesiąc maj 2021 roku postanawia odrzucić skargę W. B. (dalej: "skarżący" lub "strona") w jednym piśmie wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: "Prezes PFRON" lub "organ") w przedmiocie dofinansowania do składek na ubezpieczenie społeczne. Skargę zarejestrowano pod sygn. akt V SAB/Wa 68/22. Sąd wezwał skarżącego do sprecyzowania przedmiotu zaskarżenia, tj. podanie których dokładnie wniosków o dofinansowanie z PFRON dotyczy skarga (za jakie miesiące, z jakiej daty) oraz złożenie dokumentu potwierdzającego wniesienie ponaglenia do organu wobec każdego z wniosków będących przedmiotem skargi. W piśmie z 5 lutego 2023 r. skarżący oświadczył, że skarga dotyczy dofinansowania za miesiące 8/2019, 9/2019, 10/2019, 11/2019, 12/2019, 1/2020, 2/2020, 3/2020, 4/2020, 5/2020, 6/2020, 7/2020, 8/2020, 9/2020, 10/2020, 11/2020, 12/2020, 1/2021, 2/2021, 3/2021, 4/2021, 5/2021, 6/2021, 7/2021, 8/2021, 9/2021, 10/2021, 11/2021, 12/2021, 1/2022, 2/2022, 3/2022, 4/2022, 5/2022, 6/2022, 7/2022, 8/2022, 9/2022, 10/2022, 11/2022, 12/2022, 1/2023 i 2/2023. Skarżący załączył też kopie dokumentów które, w jego ocenie, dowodzą wystąpienia z ponagleniem do organu w sprawie wypłaty należnego dofinansowania, tj. pisma skarżącego do Prezesa PFRON z 15 października 2021 r., pisma PFRON do strony z 7 grudnia 2022 r., pisma Ministra Rodziny i Polityki Społecznej do strony z 2 czerwca 2022 r. i pisma strony do PFRON z 1 lipca 2021 r. (załączniki nr 12, 13, 16 i 17 do pisma z 5 lutego 2023 r.). Sąd rozdzielił skargi dotyczące miesięcy od 08/2019 do 11/2022 w ten sposób, że pod sygnaturą V SAB/Wa 68/22 pozostawił bezczynność w sprawie wniosku dofinansowanie za 8/2019, pozostałe przekazał wg właściwości do organu oraz uznał, że skarga nie obejmuje swym zakresem wniosków o dofinansowanie za miesiące 12/2022, 01/2023 oraz 02/2023 z uwagi na to, że została sporządzona 9 listopada 2022 r. a wniesiona 14 listopada 2022 r., a na str. 4 skargi skarżący wskazał, że dotyczy wniosków za 40 miesięcy. Sąd zwrócił się również do organu o wskazanie, czy skarżący wystąpił do PFRON z ponagleniem oraz o odniesienie się do zarzutu zablokowania stronie dostępu do systemu SODiR. Po przekazaniu skargi do Sądu, pełnomocnik organu podał, że skarżący nie przekazał do PFRON wniosku osoby niepełnosprawnej wykonującej działalność gospodarczą o wypłatę refundacji składek na ubezpieczenia społeczne (WN-U-G) za maj 2021 r. Do organu nie wpłynęło też żadne ponaglenie dotyczące wniosku o refundację za wskazany miesiąc. Dodał, że organ nie ma możliwości zablokowania wnioskodawcy dostępu do systemu SODiR. Ponadto, na wniosek strony, dwukrotnie wygenerował nowy login i hasło do systemu, o czym poinformował stronę załączając instrukcję wygenerowania elektronicznego podpisu przez internet. Zarzut zablokowania przez PFRON dostępu do systemu SODiR jest więc bezpodstawny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do art. 52 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259), dalej jako "ppsa", skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie. Przepis art. 53 § 2b ppsa stanowi natomiast, że skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. W niniejszej sprawie wniesienie skargi powinno zostać poprzedzone złożeniem ponaglenia w trybie art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775), dalej jako "kpa". Jednakże jak wynika z akt sprawy niniejszej, akt spraw powiązanych (m.in. V SAB/Wa 68/22) oraz wyjaśnień skarżącego i pełnomocnika organu, ponaglenie w niniejszej sprawie nie zostało wniesione do organu przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego. Wymaga wskazania, iż ponaglenie jest sformalizowanym pismem postępowania kierowanym do organu administracji publicznej w konkretnej sprawie. Musi ono wyraźnie wskazywać sprawy, której dotyczy. Z tego względu, w sprawach mających za przedmiot dotacje, dofinansowania czy zwroty z budżetu Państwa, nie można za "ponaglenie" uznać pism, w których strona zawiera ogólne żądanie wypłacenia dofinansowania, dotacji czy też zwrotu należności bez dokładnego sprecyzowania o jakie konkretnie chodzi. Kierując ponaglenie do PFRON skarżący powinien więc wyraźnie wskazać o jakie dofinansowanie się ubiegał (tj. rodzaj dofinansowania i okres) oraz kiedy (tj. kiedy złożył wniosek, a jeżeli został mu przyporządkowany numer to podać numer tego wniosku). Organ musi mieć możliwość dokładnego ustalenia, w jakiej sprawie wniesiono ponaglenie. W ocenie Sądu nie mogą stanowić ponaglenia dokumenty wymienione przez stronę, tj. pismo skarżącego do Prezesa PFRON z 15 października 2021 r. (k. 109 akt sprawy V SAB/Wa 68/22), pismo PFRON do strony z 7 grudnia 2022 r. (k. 110 akt sprawy V SAB/Wa 68/22), pismo Ministra Rodziny i Polityki Społecznej do strony z 2 czerwca 2022 r. (k. 118 akt sprawy V SAB/Wa 68/22) i pismo strony do PFRON z 1 lipca 2021 r.(k. 119 akt sprawy V SAB/Wa 68/22). Ponaglenie jest pismem strony do organu, zatem wykluczone jest uznanie za takowe pisma Prezesa PFRON do skarżącego z 7 grudnia 2022 r. oraz pisma Ministra Rodziny i Polityki Społecznej do skarżącego z 2 czerwca 2022 r. Z kolei pisma strony do PFRON z 15 października 2021 r. z 1 lipca 2021 r. nie spełniają ww. wymogów ponaglenia. W piśmie z 1 lipca 2021 r. skarżący napisał cyt. "(...) wzywam do niezwłocznej wypłaty zaległego dofinansowania co stanowi już przedmiot postępowania sądowego wobec PFRON". Skarżący nie wskazał jakiego konkretne "zaległego dofinansowania" dotyczy to pismo, nie podał ani rodzaju wniosku ani za jaki miesiąc. Powyższe tym bardziej jest zadane, gdyż wówczas toczyło się wobec strony powtórne postępowanie administracyjne w związku z wyrokiem WSA w Warszawie z 5 marca 2020 r. sygn. akt V SA/Wa 1337/19 oraz wyrokiem NSA z 14 stycznia 2021 r. sygn. akt I GSK 1401/20, zakończone ostatecznie decyzją z 24 listopada 2021 r. znak DRP.WPAV.411.8910.2021.SS L.dz. 60740.26Q3980G3. Sąd zwrócił organowi akta administracyjne 7 kwietnia 2021 r. Kwestia nowej decyzji II instancji i jej skutków zostanie omówiona poniżej. Z kolei pismo z 15 października 2021 r. w ogóle nie zwiera żądania wypłaty jakiegokolwiek dofinansowania. Skarżący wyraża jedynie swoje stanowisko wobec wyroku NSA (nie podał daty ani sygnatury) oraz domaga się jego wykonania. Ponaglenia nie mogą stanowić też inne pisma przedstawione przez stronę w Sądzie, tj. pismo do PFRON z 10 grudnia 2022 r. (k. 46 akt sprawy V SAB/Wa 68/22) oraz pismo do PFRON z 24 lutego 2021 r. (k. 126 akt sprawy V SAB/Wa 68/22). Są one obarczone tą samą wadą co pismo z 1 lipca 2021 r. – zawierają ogólne żądanie wypłacenia stronie dofinansowania z PFRON. Poza tym pismo z 10 grudnia 2022 r. zostało sporządzone już po wniesieniu skargi, a więc tym bardziej nie może pełnić funkcji ponaglenia w niniejszej sprawie. Ponaglenie powinno być precyzyjne. Nie można wymagać od organu, aby na podstawie pisma zawierającego żądanie wypłacenia zaległego dofinansowania zastanawiał się, jakiego dotyczy wniosku, za który miesiąc i czy w ogóle wniosek został złożony. W myśl art. 58 § 1 pkt 6 ppsa, Sąd odrzuci skargę jeżeli z przyczyn inne niż określone w pkt 1-5a wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Niedopuszczalność skargi ma miejsce w sytuacji, gdy została wniesiona bez wyczerpaniu środków zaskarżenia, które służyły skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. W przypadku skargi na bezczynność jest to brak poprzedzenia jej stosownym ponagleniem. W niniejszej sprawie skarga jest niedopuszczalna z również z innego powodu. Z pisma organu, załączonego do odpowiedzi na skargę, wynika że skarżący nie złożył do PFRON wniosku osoby niepełnosprawnej wykonującej działalność gospodarczą o wypłatę refundacji składek na ubezpieczenia społeczne (WN-U-G) za maj 2021 r. Pismo to wprawdzie nie zostało podpisane, lecz z uwagi na inne, wiarygodne dokumenty oraz ekonomikę procesową Sąd odstąpił od wzywania pełnomocnika organu do podpisania pisma. W odpowiedzi na skargę złożoną do sprawy V SAB/Wa 68/22 pełnomocnik organu oświadczył bowiem, że "za okresy: 06-07.19, 09.19-03.21, 05.21-09.22 wnioski nie zostały złożone". Akta administracyjne i sądowe, wyjaśnienia organu oraz pisma strony tworzą również spójny obraz działania skarżącego – strona po prostu nie składa wniosków o refundację, nawet na wezwanie organu. Sądowi wiadome jest z urzędu, że w odniesieniu do miesięcy od 8/2019 do 3/2021 skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosków o refundację. Organ wezwał stronę do usunięcia braków formalnych wniosku o przywrócenie terminu poprzez złożenie wniosków o wypłatę refundacji składek na ubezpieczenie społeczne (Wn-G-U) za miesiące od 8/2019 do 3/2021. Skarżący złożył taki wniosek tylko za 8/2019. Za pozostałe miesiące wniosków nie złożył co, skutkowało pozostawieniem bez rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu (pismo PFRON z 1 lipca 2021 r. znak DRP.WPAI.411.8910.2021.AB L.dz.30663.260Q3980G3 – akta administracyjne dołączone np. do sprawy V SAB/Wa 68/22). Sąd ustalił również, że organ nie zablokował stronie dostępu do systemu SODiR. Wręcz przeciwnie, akta administracyjne dowodzą, że na jego wniosek, dwukrotnie wygenerował nowy login i hasło do systemu, o czym poinformował stronę załączając instrukcję wygenerowania elektronicznego podpisu przez internet. Skarżący nie przedstawił też żadnych dowodów na poparcie swoich twierdzeń, iż cyt. "Poprzez blokowanie przez PFRON systemu elektronicznego do przesyłu stosowanych dokumentów i wniosków dochodzi doi sytuacji , że dokumenty zostały przesłane po terminie i nadal nie odbiera pism wskazujących , że dokumenty zostały wysłane z terminie (..)". Zarzut zablokowania przez PFRON dostępu do systemu SODiR jest więc bezpodstawny. Poza tym wniosek można złożyć nie tylko elektronicznie ale również papierowo (por. rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 9 stycznia 2009 r. w sprawie refundacji składek na ubezpieczenia społeczne osób niepełnosprawnych, Dz. U. z 2022 r. poz. 1502). Sąd nie daje również wiary twierdzeniom strony, iż cyt. "tradycyjna poczta nie jest odbierana przez PFRON i zwracana". Skarżący nie przedstawił żadnych dokumentów na ich poparcie, a wręcz załączył wiele pism, które otrzymał z PFRON a które stanowiły odpowiedzi na jego pisma. Strona ma zatem zapewnioną komunikację z organem. Z dokumentów przedłożonych przez stronę wynika, że organ wprowadził blokadę ręczną uniemożliwiającą wypłacenie pomocy ze środków PFRON (m.in. pisma z 28 stycznia 2022 r., z 9 marca 2021 r., z 17 czerwca 2019 r.). Działanie takie nie jest jednak jednoznaczne z blokadą systemu SODiR czy niemożnością składania wniosków. Wnioski nadal można składać, lecz ich rozpoznanie oraz wypłata ewentualnego dofinansowania czy refundacji zostaną wstrzymane. Skarżący został o tym wyraźnie pouczony we wskazanych pismach. Skoro skarżący nie złożył wniosku o refundację z PFRON, to postępowanie w ogóle nie zostało wszczęte i się nie toczy, a zatem nie może być mowy o bezczynności organu. Kończąc Sąd wskazuje, że wyroki WSA w Warszawie z 5 marca 2020 r. sygn. akt V SA/Wa 1337/19 oraz NSA z 14 stycznia 2021 r. sygn. akt I GSK 1401/20, wbrew twierdzeniom i przekonaniu skarżącego, wcale nie przesądziły, że terminowo opłacał składki ZUS i nie musi zwracać dofinansowania otrzymanego z PFRON. Warunkiem uzyskania z PFRON refundacji składek na ubezpieczenia społeczne jest m.in. terminowe opłacenie składek ZUS bądź spóźnienie nie większe niż 14 dni. Prezes Zarządu PFRON uznał, że skarżący nie spełnił tych warunków, dlatego zobowiązał go do zwrotu dofinansowania na określone miesiące - decyzja z 7 maja 2019 r. znak DRP.WPAV.411.2157.2019.PS L.dz.37228.26Q3980G3. Skarżący natomiast twierdzi, że terminowo opłacał składki czego dowodem - według niego – miały być dowody wpłat bankowych. Uchylając tę decyzję ww. wyrokiem WSA w Warszawie zobowiązał organ do przeanalizowania dowodów wpłat strony i skonfrontowanie ich z pismami ZUS, mającymi walor dokumentów urzędowych, w których ZUS podał kiedy składki za dane okresy zostały opłacone. Organ bowiem oparł się jedynie na danych z ZUS pomijając dowody dostarczone przez stronę. Sąd w żaden sposób nie przesądził, że dowody strony obaliły czy też podważyły prawdziwość i rzetelność danych z ZUS. Takie orzeczenie i wytyczne dla organu zaaprobował NSA oddalając skargę kasacyjną Prezesa Zarządu PFRON ww. wyrokiem. Zgodnie z wytycznymi Sądu organ ponownie zajął się sprawą i wydał nową decyzje (z 24 listopada 2021 r. znak DRP.WPAV.411.8910.2021.SS L.dz.60740.26Q3980G3), mocą której zobowiązał skarżącego do zwrotu refundacji. Skarżący mógł wnieść skargę na tę decyzję, lecz zaniechał takiego działania, zatem decyzja stała się ostateczna i prawomocna. I to na podstawie tej nowej decyzji II instancji zostało wszczęte wobec strony nowe postępowanie egzekucyjne. Skarżącemu zostało to dodatkowo wyjaśnione w piśmie PFRON z 7 grudnia 2022 r. (k. 47 akt sprawy V SAB/Wa 68/22). W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 ppsa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji.