V SAB/Wa 6/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura (spr.), Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Protokolant: sekr. sąd. - Marcin Woźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2014 r. sprawy ze skargi W. S. na przewlekłość Ministra Finansów w przedmiocie przewlekłości postępowania administracyjnego; 1. oddala skargę; 2. zasądza od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata D. G. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu kwotę 295, 20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), w tym tytułem wynagrodzenia kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) oraz tytułem 23 % podatku od towarów i usług kwotę 55, 20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy). Postanowieniem z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] odmówił W. S. (zwany dalej skarżącym) umorzenia postępowania egzekucyjnego w związku z brakiem zaistnienia ustawowych przesłanek do umorzenia. Skarżący na ww. postanowienie wniósł zażalenie. Dyrektor Izby Skarbowej w [...] postanowieniem z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...] stwierdził, że zażalenie zostało wniesione z uchybieniem ustawowego terminu do jego złożenia. Pismem z dnia 14 listopada 2013 r., W. S. wystąpił do Ministra Finansów z wnioskiem o stwierdzenie nieważności postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...], stwierdzającego uchybie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...] maja 2011 r. nr [...], w sprawie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. Następnie pismem z dnia 30 listopada 2013 r., skarżący wezwał Ministra Finansów do usunięcia naruszenia prawa polegającego na uchybieniu terminowi do załatwienia ww. wniosku Strony i rozpatrzenia przedmiotowego wniosku bez zbędnej zwłoki. W dniu 11 stycznia 2014 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłość postępowania prowadzonego przez Ministra Finansów. Zarzucił, iż organ przekroczył termin, w którym winien był załatwić sprawę, naruszając tym samym art. 8, art. 12, art. 35 § 1 oraz art. 36 § 1 k.p.a. W dniu 5 lutego 2014 r., tj. już po wniesieniu przez skarżącego skargi, Minister Finansów wydał postanowienie o numerze [...], w którym odmówił stwierdzenia nieważności postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...]. W pierwszej kolejności organ wskazał, że rozstrzygnięcie Dyrektora Izby Skarbowej nie zostało obarczone żadną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Podniósł, że materiał dowodowy potwierdza, iż skarżący wniósł z uchybieniem terminu zażalenie na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] nr [...] z dnia [...] maja 2011 r., zatem zbadanie sprawy pod względem merytorycznym było niedopuszczalne. Wskazał, że we wniosku o stwierdzenie nieważności postanowienia skarżący podniósł zarzuty dotyczące prawidłowości wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Organ stwierdził, że rozstrzygnięcie wydane w postępowaniu odwoławczym w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia zażalenia, wyklucza możliwość weryfikacji orzeczenia organu pierwszej instancji pod względem merytorycznym. Podkreślił, iż organ nadzoru wydał niniejsze postanowienie, ze względu na fakt niedotrzymania przez skarżącego terminu określonego w art. 141 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, który stanowi, że zażalenie wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie. Wyjaśnił, że doręczenie zaskarżonego postanowienia pełnomocnikowi do doręczeń nastąpiło w dniu 2 czerwca 2011 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru. Tym samym siedmiodniowy termin do wniesienia środka zaskarżenia upłynął w dniu 9 czerwca 2011 r. Natomiast zażalenie strony z dnia 2 czerwca 2011 r., wpłynęło do organu egzekucyjnego w dniu 10 czerwca 2011 r., a więc z uchybieniem ustawowego terminu do jego wniesienia. W świetle powyższego Minister Finansów nie znalazł podstaw do stwierdzenia nieważności postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...], w trybie art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Stwierdził, że wydanie orzeczenia rozstrzygającego sprawę z formalnego punktu widzenia w związku z naruszeniem terminu do wniesienia zażalenia, , uniemożliwia rozpatrzenie sprawy pod względem merytorycznym. Sam fakt zaistnienia takiej okoliczności nie może stanowić przesłanki do uruchomienia trybu nadzwyczajnego. W odpowiedzi na skargę organ zaznaczył, iż złożony przez skarżącego wniosek został rozpoznany, a w rezultacie, w dniu 5 lutego 2014 r. wydane zostało postanowienie o którym była mowa powyżej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., zwana dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Natomiast w myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. sądy administracyjne zostały powołane do rozpoznawania skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a powołanego paragrafu. W niniejszej sprawie przedmiotem oceny Sądu jest skarga na przewlekłość postępowania, które zainicjowane zostało wnioskiem skarżącego, z jakim zwrócił się do Ministra Finansów o stwierdzenie nieważności postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z [...] lipca 2011 r. nr [...]. Mając na uwadze powyższe w pierwszej kolejności wskazać należy, że z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, a także obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia w myśl art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Pośród szeregu zasad ogólnych postępowania administracyjnego szczególne znaczenie z punktu widzenia jego sprawności ma zasada wyrażona w art. 12 k.p.a., tj. zasada szybkości i prostoty postępowania. Jej realizacja zagwarantowana została przepisami określającymi terminy załatwienia sprawy. Stosownie do treści art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy, od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 k.p.a.). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym, jak i w doktrynie podkreśla się, że przez pojęcie "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywaniu czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. J. P. Tarno Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydanie 5. Warszawa 2012, str. 44; J. Drachal, J. Jasielski, R. Stankiewicz. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2011, str. 69-70; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 maja 2012 r., sygn. akt II OSK 1031/12, cbois.nsa.gov.pl), ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy (J. Borkowski (w): B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2011, str. 238). Pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmować będzie zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. Zatem o przewlekłości postępowania przed organem administracji publicznej można mówić wówczas, gdy czas jego trwania przekracza rozsądne granice. W wyroku z dnia 26 października 2012 r. w sprawie II OSK 1956/12, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził iż przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ zaistnieje wówczas, gdy organowi będzie można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut prowadzenia czynności (w tym dowodowych) pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia. W niniejszej sprawie skarżący zwrócił się do Ministra Finansów z wnioskiem o stwierdzenie nieważności postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...]. Należy zatem podkreślić, że wnioskowane przez skarżącego wzruszenie postanowienia z dnia 18 lipca 2011 r. miało nastąpić w trybie nadzwyczajnym. Wobec powyższego zadaniem organu była wnikliwa analiza sprawy mająca na celu ocenę, czy w sprawie zaistniała powołana przez skarżącego przesłanka określona w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., warunkująca stwierdzenie nieważności ww. postanowienia. Mając zatem na uwadze złożony charakter sprawy nie należało oczekiwać natychmiastowego jej rozstrzygnięcia. Tymczasem już w dniu 30 listopada 2013 r. (data nadania), tj. jeszcze przed upływem któregokolwiek z terminów określonych w art. 35 § 1 k.p.a. skarżący złożył wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a w dniu 11 stycznia 2014 r. wniósł skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Finansów. Natomiast postanowienie w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności rozstrzygnięcia z [...] lipca 2011 r. Minister Finansów wydał w dniu [...] lutego 2014 r. W ocenie Sądu powyższe okoliczności nie uzasadniają stwierdzenia, iż w niniejszej sprawie miało miejsce przewlekłe prowadzenie postępowania. Szczególnie jeśli wziąć pod uwagę całokształt sprawy, tj. jej złożony charakter oraz działania skarżącego, który z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa wystąpił jeszcze przed upływem terminu jaki ustawa przewiduje na rozstrzygnięcie sprawy. Powyższe pozwala na przyjęcie, iż nie można przypisać organowi przewlekłości w prowadzeniu postępowania. Organ nie podejmował bowiem czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy, a czas prowadzenia postępowania nie przekroczył rozsądnych granic. Minister Finansów wydał w sprawie rozstrzygnięcie merytoryczne, a fakt, iż nie jest ono zgodne z wolą skarżącego nie przesądza o przewlekłym prowadzeniu postępowania w przedmiocie rozpoznania jego wniosku z 14 listopada 2013 r. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.