V SAB/Wa 6/17

Starszy referendarz sądowy Anna Nasiłowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 21 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. T. na bezczynność Ministra Infrastruktury i Budownictwa w przedmiocie rozpoznania wniosku o umorzenie należności cywilnoprawnych p o s t a n a w i a: - przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W złożonym na urzędowym formularzu (PPF) wniosku o przyznanie prawa pomocy M. T. (dalej: "Skarżąca" lub "Strona") wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że Skarżąca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, nie posiada jakiegokolwiek majątku, podstawą jej utrzymania jest świadczenie rentowe w wysokości 1.307,21 zł. Do kosztów miesięcznego utrzymania Skarżąca zaliczył opłaty związane z utrzymaniem domu, w tym opłaty za media (łącznie 750 zł) oraz koszty leczenia (150 zł). W uzasadnieniu wniosku wskazała, że jest przeciwko niej prowadzone postępowanie egzekucyjne, zwróciła również uwagę na problemy zdrowotne i argumentowała, że po uiszczeniu kosztów utrzymania, wyżywienia, zakupu odzieży nie jest w stanie dokonać jakichkolwiek oszczędności. Odpowiadając na wezwanie do przedłożenia dodatkowych informacji oraz złożenia dodatkowych dokumentów Skarżąca przedstawiła przekaz pocztowy wypłaty renty za lipiec 2017 r., zapłacone faktury za media i telefon, kwity zapłaty za wywóz nieczystości stałych oraz wpłat za energię elektryczną, zawiadomienie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Olkuszu z 19 sierpnia 2014 r. o wszczęciu postępowania egzekucyjnego i zajęciu świadczeń emerytalno-rentowych, paragony za zakup leków, zapłaconą polisę ubezpieczenia domu, decyzję ZUS z 15 marca 2016 r. o waloryzacji renty oraz potwierdzającą wysokość kwoty egzekwowanej przez komornika. Skarżąca oświadczyła, że nie posiada rachunków bankowych, żadnych wartościowych ruchomości, nie składa zeznań podatkowych, nie korzysta z pomocy społecznej oraz pomocy rodziny lub osób trzecich. Oświadczyła również, że mieszka w domu, którego właścicielem jest Skarb Państwa, a koszty utrzymania domu wynoszą około 750 zł miesięcznie. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje. Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – stosownie do treści przepisu art. 199 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej: "p.p.s.a." – ponoszenie przez stronę kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Literalna wykładnia omawianych regulacji nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki przemawiające za udzieleniem prawa pomocy, ciąży na ubiegającej się o takie prawo stronie. Godzi się zatem przyjąć, iż wprowadzając wyjątek od ogólnej zasady partycypowania w kosztach sądowych, ustawodawca złożył obowiązek wykazania pozytywnych przesłanek na wnioskodawcę, zaś ocenę ich spełnienia pozostawił uznaniu referendarza lub sądu rozpoznającego wniosek. Jednakowoż podkreślić należy, iż instytucja prawa pomocy znajduje zastosowanie w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, czy wręcz znajdujących się w stanie ubóstwa. Zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa do osób tych zaliczyć można bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone. Mając na uwadze powołane regulacje prawne, jak i stan faktyczny sprawy, stwierdzić należy, że Skarżąca wykazała skutecznie, iż w obecnej sytuacji majątkowej, biorąc pod uwagę wysokość stałych miesięcznych dochodów w kwocie 1.307 zł, zwyczajowe koszty utrzymania mieszkania, opłaty za media (około 750 zł), koszty leczenia (około 150 zł), wydatki na wyżywienie, jak również brak oszczędności - nie jest ona w stanie ponieść kosztów sądowych. W związku z powyższym, zwolnienie Strony od konieczności uiszczenia kosztów sądowych i umożliwienie tym samym realizacji konstytucyjnego prawa do sądu, należy uznać za uzasadnione. Z wyłożonych względów, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.