V SAB/Wa 67/25

Dnia 31 października 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA Piotr Wróbel po rozpoznaniu w dniu 31 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. B. na bezczynność Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie bezczynności w rozpoznaniu odwołania postanawia: odrzucić skargę. B. B. (dalej: Skarżący, Strona) pismem z 7 maja 2025 r. wniósł skargę na bezczynność Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: Organ) w sprawie odwołania od decyzji Organu z 9 lipca 2021 r. Skarżący wskazał, że oprócz wniesienia odwołania od ww. decyzji do Sądu Okręgowego w [...] wniósł odrębne odwołanie do Organu ze względu na brak zachowania gwarancji proceduralnych w toku postepowania prowadzonego przez pracowników Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. W skardze Skarżący wniósł o zobowiązanie Organu do wydania rozstrzygnięcia, a także o wymierzenie Organowi grzywny w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) i przyznanie od organu na rzecz Skarżącego sumy pieniężnej w wysokości połowy nałożonej grzywny. W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga podlegała odrzuceniu jako niepodlegająca kognicji sądu administracyjnego. W rozpatrywanej sprawie Skarżący zarzuca pozostawanie przez Organ w bezczynności w zakresie rozpoznania odwołania Skarżącego od decyzji z 9 lipca 2025 r. Wskazaną decyzją Organ uchylił decyzję z 25 maja 2021 r. umarzająca jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres wrzesień 2020 r. Od powyższej decyzji z 9 lipca 2021 r. Skarżący złożył odwołanie zarówno do Sądu Rejonowego w [...], jak i do Organu. Zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Natomiast merytoryczne rozpoznanie skargi zawsze poprzedza kontrola jej dopuszczalności. Kognicja sądów administracyjnych określona została w art. 3 § 2 p.p.s.a., który zawiera szczegółowy katalog spraw objętych właściwością rzeczową sądów administracyjnych. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje, postanowienia, opinie i akty w nim wymienione (pkt 1-7) oraz na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a, jak również na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 16 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej: k.p.a.) oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 1785) jak również postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (pkt 8-9). Sądy administracyjne orzekają również w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. oraz w sprawach sprzeciwów od postanowień, do których odpowiednie zastosowanie ma art. 138 § 2 k.p.a., a także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 2a i 3 p.p.s.a.). Powołane przepisy dopuszczają zatem wniesienie skargi na bezczynność organów tylko w takich granicach, w jakich służy skarga do sądu administracyjnego na decyzje, postanowienia oraz na akty i inne czynności z zakresu administracji publicznej, które zostały wymienione w przywołanym wyżej art. 3 § 2 p.p.s.a. Należy w tym miejscu wskazać, że zgodnie z art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 350 ze zm.; dalej: u.s.u.s.) od decyzji Zakładu przysługuje prawo do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postepowania cywilnego. Zgodnie z art. 83 ust. 3 u.s.u.s. odwołanie do sądu przysługuje również w razie niewydania decyzji w terminie 2 miesięcy, licząc do dnia zgłoszenia wniosku o świadczenie lub inne roszczenia. Z ww. przepisów wprost wynika, że ustawodawca – co do zasady – przewiduje brak kognicji sądów administracyjnych do kontroli działań Organu podejmowanych w ramach postępowań kończących się wydaniem decyzji Zakładu w zakresie indywidualnych spraw. Zamknięty katalog przedmiotowy spraw, w którym ww. odwołanie do sądu powszechnego nie przysługuje określono w art. 83 ust. 4 u.s.u.s. W rozpatrywanej sprawie nie ma wątpliwości, że decyzja z 9 lipca 2021 r. nie mieści się w katalogu przedmiotowym określonym w art. 83 ust. 4 u.s.u.s. Analiza skargi prowadzi zatem do stwierdzenia, że sama skarga jest niedopuszczalna, przedmiot zaskarżenia nie mieści się bowiem w zakresie przedmiotowym powołanego wcześniej art. 3 § 2 i 2a p.p.s.a. Skarga została wniesiona w sprawie znajdującej się poza kognicją sądu administracyjnego, zatem stosownie do art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd taką skargę odrzuca. Sąd odrzuca skargę postanowieniem, które może zostać wydane na posiedzeniu niejawnym, o czym stanowi § 3 powołanego ostatnio artykułu. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia