V SAB/Wa 7/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Michał Sowiński, Sędzia WSA - Beata Blankiewicz - Wóltańska, Sędzia WSA - Izabella Janson (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. - Agnieszka Małyszko, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 listopada 2014 r. sprawy ze skargi [...] na przewlekłość postępowania Ministra Finansów w sprawie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności postanowienia; 1. oddala skargę, 2. zasądza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na rzecz adw. [...], tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), w tym tytułem wynagrodzenia kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) oraz tytułem 23 % podatku od towarów i usług kwotę 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy). W dniu 6 lipca 2011 r. W.S. (dalej: skarżący) zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. o wydanie uwierzytelnionych odpisów dokumentów z akt postępowania egzekucyjnego jakie organ ten prowadził na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w L. Inspektorat w K. Postanowieniem z [...] lipca 2011 r. o numerze [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił skarżącemu wydania wnioskowanych dokumentów. Skarżący złożył zażalenie na powyższe postanowienie. Wskazał, iż jego wniosek uzasadniony jest ochroną interesu prawnego tak w postępowaniu egzekucyjnym jak i w innych postępowaniach. W wyniku rozpatrzenia zażalenia, Dyrektor Izby Skarbowej w L., w dniu [...] listopada 2011 r. wydał postanowienie o nr [...], którym uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie Naczelnika Urzędu Skarbowego i umorzył prowadzone przez niego postępowanie. W uzasadnieniu postanowienia Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że z uwagi na fakt, iż przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r. poz. 267), dalej: k.p.a. nie przewidują możliwości żądania przez stronę sporządzenia i doręczenia przez organ administracji publicznej kserokopii dokumentów znajdujących się w aktach sprawy uznać należy, że wniosek skarżącego jest bezprzedmiotowy. W dniu 21 listopada 2013 r. (data nadania), skarżący zwrócił się do Ministra Finansów z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. postanowienia na postawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. W treści wniosku zawarł zarzuty dotyczące toczącego się postępowania egzekucyjnego. Następnie, w piśmie z 7 grudnia 2013 r. (data nadania) skarżący wezwał Ministra Finansów do usunięcia naruszenia prawa poprzez rozpatrzenie złożonego przez niego wniosku z 21 listopada 2013 r. Zaznaczył, iż wniosek ten winien być rozpoznany w terminie wskazanym w art. 35 k.p.a. W dniu 18 stycznia 2014 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłość postępowania prowadzonego przez Ministra Finansów. Zarzucił, iż organ przekroczył termin, w którym winien był załatwić sprawę, naruszając tym samym art. 8, art. 12, art. 35 § 1 oraz art. 36 § 1 k.p.a. W dniu [...] lutego 2014 r., tj. już po wniesieniu przez skarżącego skargi, Minister Finansów wydał postanowienie o numerze [...], w którym odmówił stwierdzenia nieważności postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia [...] listopada 2011 r., nr [...]. W pierwszej kolejności organ wskazał, że rozstrzygnięcie Dyrektora Izby Skarbowej nie zostało obarczone żadną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Następnie wyjaśnił, że na gruncie art. 73 § 1 k.p.a., brak jest podstaw prawnych do przyjęcia, że stronie postępowania administracyjnego przysługuje prawo do żądania, aby organ administracji - nawet odpłatnie - we własnym zakresie wykonał kserokopie dokumentów zawartych w aktach, a następnie doręczył je stronie. Z art. 73 § 1 k.p.a. wynika bowiem, iż na organie ciążą dwa obowiązki, tj. umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy oraz umożliwienia stronie sporządzania notatek i odpisów z akt sprawy. Zatem organ obowiązany jest jedynie umożliwić stronie wykonanie jej uprawnienia do sporządzania notatek i odpisów z akt sprawy, a nie sporządzać na żądanie strony takie odpisy. W związku z powyższym wniosek o odpłatne wykonanie i doręczenie kserokopii akt postępowania egzekucyjnego jest bezprzedmiotowy. Zasadnie więc Dyrektor Izby Skarbowej uchylił rozstrzygnięcie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...]. Jednocześnie Minister Finansów zauważył, iż wskazane przez skarżącego zastrzeżenia do działań prowadzonych przez organy skarbowe, nie podlegają kontroli w uruchomionym trybie nadzwyczajnym, jakim jest postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia [...] listopada 2011 r. W odpowiedzi na skargę organ zaznaczył, iż złożony przez skarżącego wniosek został rozpoznany, a w rezultacie, w dniu 12 lutego 2014 r. wydane zostało postanowienie, w którym Minister Finansów odmówił stwierdzenia nieważności rozstrzygnięcia z dnia [...] listopada 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., zwana dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Natomiast w myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. sądy administracyjne zostały powołane do rozpoznawania skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a powołanego paragrafu. W niniejszej sprawie przedmiotem oceny Sądu jest skarga na przewlekłość postępowania, które zainicjowane zostało wnioskiem skarżącego, z jakim zwrócił się do Ministra Finansów o stwierdzenie nieważności postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w L. z [...] listopada 2011 r. Mając na uwadze powyższe w pierwszej kolejności wskazać należy, że z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, a także obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia w myśl art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Pośród szeregu zasad ogólnych postępowania administracyjnego szczególne znaczenie z punktu widzenia jego sprawności ma zasada wyrażona w art. 12 k.p.a., tj. zasada szybkości i prostoty postępowania. Jej realizacja zagwarantowana została przepisami określającymi terminy załatwienia sprawy. Stosownie do treści art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy, od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 k.p.a.). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym, jak i w doktrynie podkreśla się, że przez pojęcie "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywaniu czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. J. P. Tarno Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydanie 5. Warszawa 2012, str. 44; J. Drachal, J. Jasielski, R. Stankiewicz. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2011, str. 69-70; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 maja 2012 r., sygn. akt II OSK 1031/12, cbois.nsa.gov.pl), ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy (J. Borkowski (w): B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2011, str. 238). Pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmować będzie zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. Zatem o przewlekłości postępowania przed organem administracji publicznej można mówić wówczas, gdy czas jego trwania przekracza rozsądne granice. W wyroku z dnia 26 października 2012 r. w sprawie II OSK 1956/12, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził iż przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ zaistnieje wówczas, gdy organowi będzie można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut prowadzenia czynności (w tym dowodowych) pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia. W niniejszej sprawie skarżący zwrócił się do Ministra Finansów z wnioskiem o stwierdzenie nieważności postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia [...] listopada 2011 r., nr [...]. Należy zatem podkreślić, że wnioskowane przez skarżącego wzruszenie postanowienia z dnia [...] listopada 2011 r. miało nastąpić w trybie nadzwyczajnym. Wobec powyższego zadaniem organu była wnikliwa analiza sprawy mająca na celu ocenę, czy w sprawie zaistniała powołana przez skarżącego przesłanka określona w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., warunkująca stwierdzenie nieważności ww. postanowienia. Mając zatem na uwadze złożony charakter sprawy nie należało oczekiwać natychmiastowego jej rozstrzygnięcia. Tymczasem już w dniu 7 grudnia 2013 r. (data nadania), tj. jeszcze przed upływem któregokolwiek z terminów określonych w art. 35 § 1 k.p.a. skarżący złożył wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a w dniu 18 styczna 2014 r. wniósł skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Finansów. Natomiast postanowienie w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności rozstrzygnięcia z [...] listopada 2011 r. Minister Finansów wydał w dniu [...] lutego 2014 r. W ocenie Sądu powyższe okoliczności nie uzasadniają stwierdzenia, iż w niniejszej sprawie miało miejsce przewlekłe prowadzenie postępowania. Szczególnie jeśli wziąć pod uwagę całokształt sprawy, tj. jej złożony charakter oraz działania skarżącego, który z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa wystąpił jeszcze przed upływem terminu jaki ustawa przewiduje na rozstrzygnięcie sprawy. Powyższe pozwala na przyjęcie, iż nie można przypisać organowi przewlekłości w prowadzeniu postępowania. Organ nie podejmował bowiem czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy, a czas prowadzenia postępowania nie przekroczył rozsądnych granic. Minister Finansów wydał w sprawie rozstrzygnięcie merytoryczne, a fakt, iż nie jest ono zgodne z wolą skarżącego nie przesądza o przewlekłym prowadzeniu postępowania w przedmiocie rozpoznania jego wniosku z 21 listopada 2013 r. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.