V SAB/Wa 8/18

Starszy referendarz sądowy Anna Nasiłowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 24 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi H. J. na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie wniosku o ograniczenie egzekucji i zwrotu przedawnionych odsetek p o s t a n a w i a: 1. przyznać Skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata, 2. umorzyć postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W złożonym na urzędowym formularzu (PPF) wniosku o przyznanie prawa pomocy H. J. (dalej: "Skarżąca" lub "Strona") wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątkowym oraz uzyskiwanych dochodach zawartym we wniosku o przyznanie prawa pomocy Skarżąca podała, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe i jedynym jej źródłem utrzymania jest świadczenie emerytalne w wysokości 1.005 zł oraz zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153 zł. Oświadczyła, iż nie posiada żadnych oszczędności, jest współwłaścicielką działki oraz domu o powierzchni 60 m2. Do miesięcznych kosztów utrzymania zaliczyła wydatki na mieszkanie (100 zł – 200 zł w okresie zimowym), media (180 zł), leczenie i rehabilitację (350 zł), wyżywienie (300 zł). Ponadto wypłacane świadczenie emerytalne jest pomniejszane o kwotę 233 zł w związku z potrąceniami zaległości wobec ZUS. Skarżąca zwróciła uwagę na poważne problemy ze zdrowiem, oświadczyła, że jest osobą niepełnosprawną, stan zdrowia uniemożliwia dokonywanie czynności procesowych. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje. Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – stosownie do treści przepisu art. 199 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302; zwanej dalej: "p.p.s.a.") – ponoszenie przez stronę kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Przystępując do rozpoznania wniosku wskazać należy, że stosownie do treści art. 239 pkt 1 lit. e) p.p.s.a. nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Do tej kategorii spraw zalicza się także sprawa Skarżącej, ponieważ przedmiotem skargi jest bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie wniosku o ograniczenie egzekucji składek na ubezpieczenie społeczne i zwrotu przedawnionych odsetek. Zwolnienie to ma charakter ustawowy, a więc strona skarżąca bezczynność organu w tej kategorii spraw nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych już od momentu wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego (wniesienia skargi) poprzez cały tok tego postępowania, zarówno przed sądem I instancji – wojewódzkim sądem administracyjnym – jak i przed sądem II instancji – Naczelnym Sądem Administracyjnym. W związku z powyższym w niniejszej sprawie rozpoznanie wniosku w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych stało się zbędne, a postępowanie jako bezprzedmiotowe należy umorzyć. Stosownie bowiem do art. 249a p.p.s.a. jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Odnośnie wniosku w zakresie ustanowienia adwokata wskazać należy, że zgodnie z art. 262 p.p.s.a. przepisy o przyznaniu prawa pomocy w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. W związku z powyższym wniosek Skarżącej należy ocenić pod względem zasadności przyznania prawa pomocy w części, poprzez ustanowienie adwokata. Mając na względzie informacje przedstawione we wniosku oraz złożone przez Stronę oświadczenia należało uznać, iż sytuacja materialna Skarżącej jest trudna i stanowi pozytywną przesłankę do przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Ze złożonego oświadczenia wynika, iż Skarżąca jest osobą samotną i utrzymuje się z emerytury oraz zasiłku pielęgnacyjnego w łącznej wysokości 1.158 zł. Miesięczne oświadczone koszty utrzymania wynoszą około 1.163 – 1.263 zł. Strona wymieniła pośród nich koszty leczenia i rehabilitacji, mediów oraz wyżywienia. Strona nie posiada oszczędności pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Biorąc pod uwagę opisaną przez Skarżącą sytuację osobistą, zdrowotną i majątkową oraz porównując ją z obciążeniem wynikającym z zastępstwa profesjonalnego pełnomocnika uznać należało, iż w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do udzielania prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji postanowienia.