V SAB/Wa 87/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia WSA Arkadiusz Tomczak po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. O. na bezczynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w m.st. Warszawie w zakresie rozpoznania wniosku postanawia: odrzucić skargę. W skardze z 8 sierpnia 2025 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – P. O. (dalej: skarżący, strona) zaskarżył bezczynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w m.st. Warszawie (dalej: organ, PPIS) w zakresie rozpoznania wniosku. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o odrzucenie skargi ewentualnie o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania sprawy Sąd w pierwszej kolejności obowiązany jest ocenić dopuszczalność skargi. Zgodnie bowiem z art. 58 § 1 pkt 1 i 6 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego albo skarga jest niedopuszczalna z innych przyczyn, wówczas podlega ona odrzuceniu. Jej rozpoznanie rodziłoby bowiem nieważność postępowania (art. 183 § 2 pkt 1 p.p.s.a.). Według treści art. 184 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej w zakresie określonym w ustawie. Stosownie zaś do art. 1 ustawy z dnia z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji, obejmującą badanie zaskarżonych aktów pod względem ich zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres sądowej kontroli administracji określony został w art. 3 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Warunkiem merytorycznego rozpatrzenia skargi jest złożenie jej od aktu lub czynności objętych zakresem właściwości rzeczowej sądu administracyjnego, określonej w art. 3 § 2 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej w ograniczonym zakresie obejmującym orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2014 r. poz. 572) oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025 r. poz. 111) oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (art. 3 § 2a p.p.s.a.). Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie przedmiotem skargi jest bezczynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w m.st. Warszawie w zakresie rozpoznania wniosków. W świetle przytoczonych przepisów przyjąć należy, że zakres właściwości rzeczowej sądów administracyjnych wyznacza katalog skarg na określone w art. 3 § 2 p.p.s.a. orzeczenia organów, czy też działania organów administracji publicznej lub ich bezczynność, jak również przewlekłość. Katalog ten rozszerzają przepisy ustaw szczególnych, które przewidują kontrolę tego sądu w sprawach nieprzewidzianych w art. 3 § 2 (por. T. Woś i inni, Komentarz do prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2005 r., str. 43-45). Zakres przedmiotowy skargi na bezczynność skierowanej do sądu administracyjnego wyznaczają postanowienia art. 3 § 2 pkt 1 – 4a p.p.s.a. Z przepisów tych wynika, że skarga na bezczynność jest dopuszczalna tylko w takich granicach, w jakich służy skarga do sądu administracyjnego na decyzje, postanowienia oraz akty i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Bezczynność organu administracji publicznej ma natomiast miejsce wówczas, gdy organ ma obowiązek podjąć działania w formie określonej prawem i w terminie określonym przez prawo, lecz tego nie czyni. Dotyczy to zatem sytuacji, gdy przepis prawa przewiduje działania organu w formie decyzji, postanowienia lub podjęcia stosownej czynności z zakresu administracji publicznej, zaś organ nie załatwia sprawy w formie prawem przewidzianej. Warunkiem dopuszczalności skargi na bezczynność jest przede wszystkim wystąpienie podstawy prawnej do określonego zachowania się organu wobec żądania strony, zaś kontrola sądu sprowadza się do sprawdzenia, czy sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze aktu administracyjnego lub czynności z zakresu administracji publicznej. Pogląd taki wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku w sprawie I SAB 90/98 z dnia 5 lutego 1999 roku (Lex nr 48016), w wyroku w sprawie IV SA 961/99 z dnia 13 czerwca 2001 roku (Lex nr 78938) oraz postanowieniu w sprawie IV SAB 166/97 z dnia 2 czerwca 1998 roku (Lex nr 43260). Z treści skargi wynika, że strona skarży bezczynność PPIS w przedmiocie rozpoznania wniosków o spowodowanie przeprowadzenia kontroli poprzez wykonanie specjalistycznych pomiarów, których celem byłoby ustalenie jakiego rodzaju gazy przedostają się do lokalu i czy ta sytuacja stanowi zagrożenie dla życia ludzkiego. Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej do zakresu działania Państwowej Inspekcji Sanitarnej w dziedzinie bieżącego nadzoru sanitarnego należy kontrola przestrzegania przepisów określających wymagania higieniczne i zdrowotne, w szczególności dotyczących higieny środowiska, a zwłaszcza wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi, powietrza w pomieszczeniach przeznaczonych na pobyt ludzi, gleby, wód i innych elementów środowiska w zakresie ustalonym w odrębnych przepisach. Organ poinformował stronę, że nie może przeprowadzić badań mających na celu zidentyfikowanie substancji gazowych, mogących przedostawać się do lokalu mieszkalnego z innych pomieszczeń budynku wielorodzinnego. Ponadto organ prawidłowo wskazał, że PPIS działając w ramach posiadanej właściwości uprawnione są do kontrolowania czy określone podmioty lub osoby nie naruszają przepisów określających konkretne higieniczne i zdrowotne, a organy nadzoru sanitarnego nie posiadają narzędzi pozwalających na prowadzenie działań o charakterze badawczym lub śledczym których celem byłoby identyfikowanie substancji przenikających do mieszkań określenie ich wpływu na zdrowie ludzi oraz ustalenie źródeł powodujących tego rodzaju immisje. Nie istnieją odrębne przepisy, które uprawniałyby lub zobowiązywały PPIS do rozpatrzenia problemu zasygnalizowanego przez skarżącego ponieważ w tego rodzaju sprawach kompetencje zostały przypisanej organom nadzoru budowlanego. Jak słusznie organ wskazał, zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1 oraz pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowalne (Dz. U. z 2025 r. poz. 418; dalej: pr. bud.) w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi (...) albo jest w nieodpowiedni stanie technicznym, organ nadzoru budowlanego nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku. Na powyższe decyzje przysługuje skarga do sądu administracyjnego na bezczynności w sprawie, w której organ zobowiązany był do wydania decyzji (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.). Zaznaczyć należy, że zgodnie z art. 72a pr. bud. postępowania w sprawie wydania decyzji, o których mowa w art. 66 ust. 1 pr. bud., wszczynane są z urzędu. Ewentualny wniosek o uruchomienie tego postępowania należy potraktować w kategoriach potraktować w kategoriach sygnału, który właściwy organ ma obowiązek zweryfikować pod kątem wystąpienia lub nie przesłanek prowadzenia tego postępowania. Przy czym, jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 2 marca 2023 r., sygn. akt II OSK 1804/22, w sytuacji, gdy mamy do czynienia z jednoznacznym i stanowczym wnioskiem osoby o wszczęcie konkretnego postępowania jurysdykcyjnego, a osoba ta powołuje się na własny interes prawny i go wykazuje, to wówczas reakcja organu na złożony wniosek powinna mieć charakter formalny, a nie ograniczać się do skierowania informacyjnego pisma. Treść wniosków skarżącego oraz treść wniesionej skargi prowadzi do konstatacji, że sąd administracyjny nie nadzoruje działalności ww. organu w zakresie badań mających na celu zidentyfikowanie substancji gazowych, mogących przedostawać się do lokalu mieszkalnego z innych pomieszczeń budynku wielorodzinnego, co więcej jak już powyższe Sąd wspomniał w tego rodzaju sprawach kompetencje zostały przypisanej organom nadzoru budowlanego. Forma załatwienia żądania poprzez zidentyfikowanie substancji gazowych nie stanowi żadnego z aktów i czynności, o których mowa w art. 3 § 2 p.p.s.a., dlatego też nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Z tego powodu powyższa skarga nie przysługuje także na bezczynność organu, bowiem zakres skargi na bezczynność wyznaczają postanowienia art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., w świetle których zaskarżenie bezczynności jest dopuszczalne w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest zaskarżenie decyzji, postanowienia oraz innych aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej. Niezależnie od powyższego wskazać należy, że nawet gdyby uznać, iż przeprowadzenie badań mających na celu zidentyfikowanie substancji gazowych jest aktem lub czynnością, o której mowa w art. 3 § 2 p.p.s.a., to i tak skarga byłaby niedopuszczana. Stosownie bowiem do treści art. 52 § 1 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba, że skargę wnosi [...] lub [...]. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden |środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a.). Z powyższych względów, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a. sąd skargę odrzucił