V SAB/Wa 90/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący - Sędzia WSA Bożena Zwolenik (spr.) po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J.C. na bezczynność Rzecznika Praw Pacjenta w przedmiocie rozpoznania wniosku postanawia: odrzucić skargę. W dniu 8 sierpnia 2025 r. J.C., dalej "Skarżąca" lub "Strona" złożyła za pośrednictwem Biura Rzecznika Praw Pacjenta do tut. Sądu skargę na bezczynność Rzecznika Praw Pacjenta, dalej: "Rzecznik", "RzPP" lub "organ administracji". Skarżąca wniosła o stwierdzenie bezczynności Rzecznika w rozpoznaniu jej wniosku z 24 lipca 2025 r. o wszczęcie postępowania wyjaśniającego w trybie art. 50 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 581), dalej: "u.p.p." i zobowiązanie RzPP do rozpoznania sprawy oraz wydania formalnej decyzji administracyjnej zawierającej uzasadnienie faktyczne i prawne. Wniosek został złożony w formie e-mail. Strona załączyła do niego wiadomość e-mail przesłaną na jej adres z adresu: (...)@onet.pl w dniu 15 października 2021 r. W ocenie Strony treść wiadomości wskazuje, że osoby nieuprawnione mogły mieć dostęp do dokumentacji medycznej Skarżącej, a ocena jej stanu zdrowia była prowadzona poza strukturą świadczeniodawcy medycznego bez jej wiedzy i zgody. Dodatkowo, dokumentacja nie została udostępniona w języku polskim, co narusza prawo Strony do informacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania sprawy Sąd w pierwszej kolejności jest zobowiązany do zbadania, czy w przedmiotowej sprawie skarga jest dopuszczalna. Właściwość rzeczowa sądów administracyjnych określona została w art. 3 i 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), dalej "p.p.s.a.". Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., Sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Stosownie do art. 3 § 2 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej w ograniczonym zakresie, bo obejmującym orzekanie jedynie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających, opinie w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinie zabezpieczające w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowy wydania opinii zabezpieczających w sprawie opodatkowania wyrównawczego; 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Stosownie do § 2a p.p.s.a., sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz w sprawach sprzeciwów od postanowień, do których odpowiednie zastosowanie ma przepis art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, a stosownie do § 3 p.p.s.a. orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Podkreślić należy, że nie każdy przejaw braku działalności organów administracji podlega jurysdykcji sądu administracyjnego. Bezczynność organu dotyczy sytuacji, gdy organ zobowiązany do podjęcia określonych czynności wynikających z przepisów prawa, nie wykonuje ich w terminie przez te przepisy określonym. Skarga na bezczynność ma w tej sytuacji na celu zobligowanie organu administracji publicznej do rozstrzygnięcia określonej sprawy administracyjnej. Taka skarga jest w rzeczywistości pochodną skargi na określone formy działania organu, czyli jest dopuszczalna tylko w takich granicach, w jakich służy skarga do sądu administracyjnego na decyzje administracyjne, określone postanowienia oraz akty i czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczące przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 4 września 2012 r., sygn. akt II GSK 1324/12; z dnia 17 lipca 2012 r., sygn. akt I OSK 1620/12 oraz z dnia 7 lipca 2010 r., sygn. akt II GSK 737/10). Analizując przedmiotową sprawę Sąd stwierdza, że nie wniesiona skarga nie dotyczy sprawy poddanej kontroli sądu administracyjnego na podstawie przepisów ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ani na podstawie przepisów szczególnych. Przedmiotem skargi jest bezczynność Rzecznika Praw Pacjenta w zakresie niepodjęcia postępowania wyjaśniającego w związku ze złożonym przez Skarżącą wnioskiem o jego wszczęcie. Wniosek złożono pocztą e-mail. W odpowiedzi na korespondencję Strony, Rzecznik w dniu 24 lipca 2025 r. wskazał kompetencje Rzecznika Praw Pacjenta określone w art. 47 u.p.p., wyjaśnił, że stosownie do art. 50 u.p.p., RzPP może wszcząć postępowanie wyjaśniające, jeśli otrzyma informacje wskazujące na możliwość naruszenia któregoś z praw pacjenta. Wskazał, że w wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego może orzec niestwierdzenie naruszenia praw pacjenta lub może stwierdzić naruszenia praw pacjenta, a jeśli jest taka potrzeba może skierować zalecenia do podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych (art. 53 u.p.p.). Rzecznik podkreślił, że nie prowadzi czynności wobec osób zatrudnionych, ale wobec podmiotu leczniczego - szpitala, przychodni, a Strona w korespondencji nie wskazała podmiotu leczniczego, z którego usług korzystała w związku z leczeniem. Następnie Rzecznik wyjaśnił Skarżącej, dlaczego nie może zająć się jej sprawą. W kolejnych wiadomościach e-mail przesłanych na skrzynkę elektroniczną organu 24 lipca 2025 r. i 25 lipca 2025 r. Strona wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy RzPP-DPW-WPII.431.2376.2025 o wszczęcie postępowania wyjaśniającego na podstawie art. 50 u.p.p. oraz o rozszerzenie postępowania wyjaśniającego. W odpowiedzi z 28 lipca 2025 r. organ powołał treść przepisu art. 50 u.p.p. i poprosił Stronę o doprecyzowanie wniosku. W odpowiedzi Skarżąca wniosła o udzielenie odpowiedzi, czy otrzyma w sprawie decyzję administracyjną, czy informacje przesyłane przez organ stanowią jego ostateczne stanowisko w sprawie. Mając na uwadze powyższe ustalenia wskazać przede wszystkim należy, że Strona została pouczona o zakresie działania Rzecznika oraz o przyczynach, dlaczego organ administracji nie może zająć się jej sprawą. W sprawie nie zostało wszczęte postępowanie wyjaśniające i podkreślić należy, że organ administracji nie jest zobowiązany do wszczęcia postępowania wyjaśniającego w każdym sygnalizowanym przypadku. Zwrócić uwagę należy, że stosownie do art. 51 u.p.p., Rzecznik po zapoznaniu się ze skierowanym do niego wnioskiem może: 1) podjąć sprawę, 2) poprzestać na wskazaniu wnioskodawcy przysługujących mu lub pacjentowi środków prawnych, 3) przekazać sprawę według właściwości, 4) nie podjąć sprawy - zawiadamiając o tym wnioskodawcę i pacjenta, którego sprawa dotyczy. Zgodnie z powołanym przepisem ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, RzPP ma uprawnienie do "nie podjęcia sprawy". Zostało ono literalnie wskazane w przepisach ustawy i nie wymaga uzasadnienia ze strony Rzecznika. Organ ten obowiązany jest jedynie poinformować wnioskodawcę i pacjenta o swoim stanowisku. Zaznaczyć należy, że w przepisach ustawy brak jest przewidzianego środka odwoławczego od takiego stanowiska Rzecznika. W informacji z 24 lipca 2025 r. stanowiącym odpowiedź na wniosek Strony, Rzecznik wskazał podstawę prawną swojego działania, zakres kompetencji i wyjaśnił, dlaczego nie podejmie sprawy Skarżącej. Taki sam charakter informacyjny miała kolejna korespondencja skierowana do Strony 24 lipca 2025 r., 28 lipca 2025 r. i 29 lipca 2025 r. Przesyłane Stronie wyjaśnienia nie miały charakteru władczego rozstrzygnięcia decydującego o prawach i obowiązkach zindywidualizowanego podmiotu. W świetle przywołanych regulacji u.p.p. (art. 50 u.p.p., art. 51 u.p.p.) nie budzi wątpliwości, że wniosek skierowany przez Stronę do RzPP nie doprowadził do wszczęcia postępowania przed tym organem, które zakończyło się jednym z aktów lub czynności określonych w art. 3 § 2 p.p.s.a., które mogą podlegać zaskarżeniu, a przez to kontroli sądu administracyjnego. Rzecznik udzielił Skarżącej odpowiedzi, której Skarżąca nie zaakceptowała - ponawiając wnioski celem wyjaśnienia sprawy. Nie stanowi to jednak podstawy do uznania, że czynności podjęte przez Rzecznika mogą stanowić przedmiot skargi do Sądu. Organ administracji nie był również zobowiązany do wydania w sprawie decyzji, ponieważ Rzecznik nie prowadził postępowania administracyjnego. Reasumując, przedmiot skargi nie spełnia kryteriów bezczynności podlegającej zaskarżeniu w trybie art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a. Stwierdzić zatem należy brak kognicji Sądu administracyjnego do rozpoznania niniejszej sprawy. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 58 § 3 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji postanowienia.