V SO/Wa 1/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Jolanta Bożek po rozpoznaniu w dniu 29 marca 2011r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 2 lutego 2011 r. w sprawie ze skargi J. W. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] listopada 2010 r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia nienależnie pobranych płatności dla gospodarstwa niskotowarowego postanawia: odmówić J. W. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 2 lutego 2011 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił J. W. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W dniu 18 lutego 2011 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął sprzeciw J. W. od ww. postanowienia. Tym samym w/w postanowienie zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) straciło moc i sprawa podlega ponownemu rozpatrzeniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast zgodnie z § 2 ww. artykułu w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przyjętą regułą jest, że obowiązkiem stron jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu sądowym. Strona wnosząc sprawę do Sądu winna zatem liczyć się z kosztami z tym związanymi i gromadzić środki z dochodów uzyskiwanych w dłuższym czasie. Należy stwierdzić, iż ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie. Wnioskodawca wskazał, iż gospodarstwo domowe prowadzi wraz z żoną, utrzymuje się ze swojego świadczenia rentowego w wysokości 840,49 złotych oraz świadczenia emerytalnego żony w wysokości 783,63 złotych. Wyjaśnił, iż wydatki miesięczne jego rodziny wynoszą 1300 złotych. Szczegółowy opis wydatków w ciągu roku przedstawia się następująco: węgiel – 2400 złotych, drewno – 240 złotych, gaz – 500 złotych, wywóz śmieci – 270 złotych, wywóz szamba – 200 złotych, energia elektryczna – 600 złotych, eksploatacja samochodu – 1360 złotych, telefon – 200 złotych, odzież i buty – 600 złotych, środki czystości – 600 złotych, konserwacja i naprawa sprzętu domowego – 300 złotych, leki – 900 złotych, żywność – 7000 złotych. W związku z tym, iż złożone oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy, zarządzeniem z 10 stycznia 2011 r. wezwano go do udzielenia dodatkowych informacji oraz złożenia określonych dokumentów. W odpowiedzi na powyższe, skarżący złożył pismo procesowe z 25 stycznia 2011 r., w którym m.in. wyjaśnił, iż mieszka u syna na podstawie umowy dożywocia. Wskazał, ż pomimo zawartej umowy dokłada się do wydatków za węgiel, drewno, gaz, wywóz śmieci i szamba, energię elektryczną, eksploatację samochodu. Ponownie wskazał, iż ponosi wydatki w wysokości wskazanej powyżej (dokonał jedynie rozliczenia ich na okresy miesięczne), jednakże nie jest w stanie ich udokumentować, gdyż nie zachowuje paragonów ani rachunków. Wyjaśnił, iż zarówno on jak i jego żona nie posiadają majątku ruchomego znacznej wartości, oszczędności pieniężnych i lokat. Posiadają rachunek bankowy ze stanem środków na dzień 19 stycznia 2011 r. w wysokości 1.290,13 złotych. Oświadczył także, iż otrzymuje dopłaty obszarowe do gruntów, jednak za 2010 rok jeszcze ich nie otrzymał. Należy stwierdzić, iż instytucja przyznania prawa pomocy została stworzona w celu zapewnienia realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom znajdującym się w wyjątkowo trudnej sytuacji majątkowej, nie posiadającym środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Na podstawie nadesłanego formularza jak i z treści nadesłanego sprzeciwu od postanowienia z dnia 2 lutego 2011 r. nie można uznać by skarżący nie posiadał środków na zaspokojenie własnych podstawowych potrzeb życiowych. Przyznanie prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowane tylko w przypadkach osób, które wykażą, że znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych można zaliczyć osoby ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Jeżeli natomiast strona ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada zaś stały miesięczny dochód, to powinna partycypować w kosztach postępowania sądowego. Uznać należy, iż przy uzyskiwanych stałych miesięcznych dochodach oraz zgromadzonych oszczędnościach pieniężnych wnioskodawca będzie w stanie ponieść koszty sądowe samodzielnie. Należy również zauważyć, iż zgodnie z przedstawionym aktem notarialnym z 17 sierpnia 1998 r. repertorium A numer: 4981/1998 (umowa dożywocia) za jego utrzymanie odpowiedzialny jest jego syn. Do obowiązków syna należy utrzymanie wnioskodawcy tj. zapewnienie mieszkania, wyżywienia, ubrań, opału, światła, pomoc i pielęgnację w czasie choroby. A więc podnoszone przez wnioskodawcę koszty utrzymania zgodnie z tą umową powinien ponosić syn, a nie wnioskodawca. Jeżeli syn nie wywiązuje się z tej umowy wnioskodawca może wyegzekwować jej stosowanie lub rozwiązać umowę dożywocia, a zgodnie przedstawionymi oświadczeniami wnioskodawca ponosi wyżej wymieniony koszty dobrowolnie. Należy wskazać, iż na obecnym etapie postępowania, skarżący zobowiązany byłby do uiszczenia wpisu w wysokości 745 złotych, a więc kwoty, którą jest w stanie pokryć z własnych dochodów. W niniejszej sprawie wnioskodawca nie wykazał, że znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej go do przyznania prawa pomocy. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.